זלמן לייב טייטלבוים

פֿון װיקיפּעדיע
שפּרינג צו: נאַוויגאַציע, זוכן
רבי זלמן לייב נאך דער שבעה אראפקומענדיג פון זיין טאטען'ס הויז מיט ווייסע זאקן און זילבערנעם שטעקן. צום ערשטע מאל אלטס רבי

ר' יקותיאל יהודה (זלמן לייב) טייטלבוים (געבוירן כ"ד כסליו ה'תשי"ב)[1] איז איינער פון די סאטמארער רבי'ס (זאליס). ער וואוינט אין וויליאמסבורג, ניו יארק. ער איז דער דריטער זון פון רבי משה טייטלבוים, דער פריערדיגער סאטמארער רבי, וואס איז א ברודער-קינד פון דעם ערשטן סאטמארער רבי, רבי יואל טייטלבוים, וואס האט געגרינדעט די סאטמארער קהילה איבער דער גארער וועלט.

זיין פריער לעבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

רוב פון זיין לעבן איז ער נישט באטראכט געווארן אלס ממלא מקום פון זיין טאטן. ער איז געווען גאר א שטילער און באהאלטענער צוריקגעצויגענער, וואס איז געזעצן אין דער בארא פארקער סיגוטער שול און געווען א מגיד שיעור/(ר"מ) אין די ישיבת לצעירים אין סאטמארער-וויליאמסבורג, און נישט געהאט עפעס עקסטער מיט קיינעם גארנישט. די אהרונים ווייסן צו זאגן אז זיין טאטע האט דוקא פאר אים נישט געוואלט געבן קיין רבנות שטעלע אין סאטמאר.

הנהגת התורה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

אפילו היינט צוטאגס, רעכענט ער זיך שטארק מיט דער מיינונג פון זיינע דיינים.

די דיינים וואס זענען זיין תורה אויטריטעט, זענען פארמירט געווארן אין אזא סימבאלישן בית דין אן קיין זיצונגען נאר פארבינדען צוזאמן דערווייל בראש פון ר' ישראל חיים מנשה פרידמאן, ר' חיים דוד כ"ץ, ר' זלמן לייב פילאפ און ר' שלמה לייב וויינבערגער. חוץ פון זיין בי"ד האט ער נאך חשובע אנגעזעהנע דיינים ווי ר' משה מנחם טירנויער (מאנטריעל), ר' אריה ראזענפעלד (קרית יואל), ר' חיים קלמן גוטמאן (בעמח"ס ט"ל מלאכות, חייםצ לחג, ועוד), ר' יחזקאל ט"ב, אין נאך.

אסאך פון זיינע אנהענגער האלטן זייער שטארק פון זיין זוהן ר' חיים צבי טייטלבוים, רב אין סאטמאר ירושלים.

זיין יוגנט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

ער האט חתונה געהאט צו זיין פרוי חיה שרה, א טאכטער פון ביסטריצער רב.

ער איז דער יונגערער ברודער פון רבי אהרן טייטלבוים.

אלע יארן האט ער געוואוינט אין בארא פארק. שפעטער איז ער געווארן א מגיד שיעור אין די צעירים פון דער סאטמארער ישיבה אין וויליאמסבורג.

עולה לגדולה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

ווען דער ירושלימ'ער רב, רבי משה אריה פריינד, איז אוועק, האט אים זיין טאטע, דער סאטמארער רבי רבי משה טייטלבוים, געשטעלט אויף זיין ארט אלס רב אין דער סאטמארער קהילה אין ירושלים.

מיט צוויי יאר שפעטער אין זומער פון 1999 (ה'תשנ"ט) איז ער געקומען פון ירושלים קיין וויליאמסבורג אין איז אויפגענומען געווארען דורך זיין טאטע אלס אבד"ק סאטמאר וויליאמסבורג.

דעמאלטס האט אויסגעבראכן די סאטמארער מחלוקת.

נאך דער פטירה פון זיין פאטער כ"ו ניסן ה'תשס"ו איז רבי זלמן לייב אויפגענומען געווארן דורך א גרויס מערהייט פון סאטמארער חסידים אלס סאטמארער רבי לויט די אנגעבליכע צוואה פון זיין טאטן.

צום סוף פון זיין טאטנ'ס לעבן אין יאר תשס"ב, ווען ער איז שוין געווען אין די טיפע עלטער, און לויט די ארונים נישט בדעה צלולה, האט ער אונטערגעשריבן א צוואה פאר צוויי עדות אז זיין דריטער זון ר' זלמן לייב זאל איבערנעמען די רביסטעווע אין וויליאמסבורג "והוא ישב על כסאי", די ארונים האלטן אז דאס איז נישט געווען זיין רצון ווייל ער האט געליטן פון אלצהיימערס. פון די אנדערע זייט איז דא הרב ר׳ הירצקא צוויבל ראש הכולל אין וומסבג אין הרב הוראוויץ שליט״א - מאנטשעסטער סאטמערע רב וואס זענען געשטעלט געווארן דורך זיין טאטע עדות צו זאגן אז רבי אהרן זאל איבערנעמען.

דער סאטמארער רבי ר' זלמן לייב מיט זיין טאטע דער ברך משה

די אדמורו"ת מלחמה קעגן זיין ברודער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

זעט דעם הויפּט אַרטיקל – סאטמאר מחלוקת

ניסן תשנ"ט האט אויסגעפלאצט א ריזעגע מחלוקה אין סאטמאר וואס ווערט פארעכנט אלס די געמיינסטע און גרעסטע חסידישע מחלוקה און מאדערן היסטאריע. דאס האט פאסירט ווען דער ברך משה'ס געזונט צושטאנד האט אנגעהויבן נאכצולאזן, סיי פיזיש און סייגייסטיש, אויטאמאטיש האט זיין עלטסטער זוהן ר' אהרן אומאפיציעל אנגעהויבן צוביסלעך איבערנעמען די לייצעס פון סאטמאר, אלע שונאים פון ר' אהרן האבן נישט געקענט שלום מאכען מיטן מצב אז ר' אהרן גייט זיין דער אויסשליסלכער פירער פון סאטמאר.

אבער ויהי היום איין שיינעם חול המועד האט מען זיך דערוויסט אז דער ברך משה וויל אנדערשט, וואס א טייל זאגן צוליב וואס ר' אהרן האט אין די לעצטערע יארן פון זיין טאטע ארויסגעוויזן א שטארקע רעביסטעווע, און די ארונים זאגן אז דאס איז צוליב די העצע פון ר' משה גבאי, ווארשיינליך איז אריבערגעשפרינגען א שווארצע קאץ צווישן ר' אהרן און דעם רבי'נס הויפט גבאי משה פריעדמאן, און אלעס האט זיך דראמאטיש געטוישט, די רבי האט אפגעמאכט\איז איבערגערעדט געווארען (געוואנדן וועלכער צד) אז מ'דארף אויפנעמען זיין אינגערן זוהן ר' זלמן לייב פאר רב אין וויליאמסבורג, און וכך הוה, ר' זלמן לייב האט איבערגענומען וויליאמסבורג, אלע בתי מדרשים, מוסדות, קעמפס, מקוה, מצה בעקעריי, אלעס איז ארויסגעפאלן פון ר' אהרן'ס קאנטראל.

די אלע אידען וואס האבען נישט ליב געהאט ר' אהרן, מיט די בני יואל, האבן דאס באטראכט ווי א נס מן השמים, און זענען געשפרינגען אויף די גאסן פאר שמחה, ממש ווי משיח איז דא. ווידער ר' אהרן מיט זיינע מענטשען, זענען אויפגעשוידערט געווארן, ממש אבל וחפוי ראש.

זיין ערשטע טריט איז געווען מלחמה ער האט צוזאמגענומען א גרופע פון זיינע ארונים און ערקלערט פלניא גזלנא אז זיין ברודער זלמן לייב האט אים באגנב'עט.

דערנאך האט ער אנגעהויבן צו העצן זיינע תמימות'דיגע חסידים אז זיין טאטע איז קראנק און וועפט, און כסדר זיך געמאכט וויינען אז מען זאל זאגן תהלים נאך אים.

אלע פרואווען מצד די אהרונים צו צוריקנעמען קאנטראל פון וויליאמסבורג איז געווען אומפרוכטבאר, קודם ביי דין תורה האבן די זאליס נאר געוואלט גיין צו זייערע דיינים וואס זענען זאלוניש געשטימט, נאכדעם אין קאורט האט מען זיי באוואשן ווי א סוטה אז זיי זענען שקצים פארן גיין און ערכאות, און זיי האבן אלעמאל פארלוירן.

עס האט אויסגעקוקט ווי ר' אהרן איז קאפוט, למעשה די הויפט זאך וואס האט איהם אפגעראטעוועט פון קאמפלעט אונטערגאנג, איז אז זיינע חסידים האבן זיך אריענטירט און פארזיכערט צו אנהאלטן און פארשטערקערן די מאכט און די אנדערע גרויסע צענטערן פון סאטמאר בעיקר און קרית יואל און בארא פארק,

זייט די אהרונים האבן געהאט זייער לעצטער טויט קלאפ אין קארט תמוז תשס"ו האבן זיי געפענעט אייגענע מוסדות און בתי מדרשים אין וויליאמסבורג, זיי האבן געעפנט אויפאיינמאל חדר און סקול'ס פאר אלע יארגאנגען, איינגעשאפט בנינים, אין געבויט א גרויסן שוהל.

נועם המידות והחזרת עטרה ליושנה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

רבי זלמן לייב טייטלבוים, סאטמארער רבי, ביי א דרשה

אזוי ווי אויבן געשריבן איז שוין געווען אנגענומען א לענגערע צייט אז רבי אהרן טייטלבוים וועט זיין דער ממלא מקום אבער זייער טאטע האט צוריק געצויגן, דאס האט געפירט אז עס זאל אויסברעכן א מחלוקה פון זיבן יאר צווישן די אנהענגער פון די צוויי ברידער,

ר' זלמן לייב האט ביי זיין הכתרה פאר רב אין וויליאמסבורג געזאגט אז עס ווייזט זיך ארויס אן "אהבה מוסתרת" מיינענדיג אז דערמיט וואס אויסערליך זענען זיי געווען זיין טאטן'ס שונאים, איז דאס אבער נאר געווען מיטן ציל קעגן ר' אהרן טייטלבוים, און אמת'דיג אינעווייניג האבן זיי יא ליב געהאט זיין טאטע ר' משה טייטלבוים זי"ע אבער פיינט געהאט זיין זון ר' אהרן טייטלבוים, פארשטייט זיך אז דאס איז געווען א קאנטראווירסעל לאזונג. אז זיי האבן טאקע ליב געהאט זיין טאטן.

זיין תורה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

ר' זלמן לייב, איז יארן לאנג געווען מרביץ תורה אין סאטמאר ישיבה לצעירים אין וויליאמסבורג וואו ער פלעגט זיך פירן זייער בפשטות, ער האט געדינט ברבנות אין זיין טאטענס שול סיגוט אין בארא פארק אויך האט אים זיין טאטע איבערגעגעבן די השגחה פון יענע צייטן ווען ער איז געווארן רבי.

ר' זלמן לייב מיט ר' יצחק טובי ווייס (גאב"ד ירשלים) אין קווינס ישיבה

ער האט דורכאויס זיינע יארן אלס סיגוטער רב געהאט א שיעור אין סיגוטער ביהמ"ד ווי ער האט פארגעלערענט גאנץ ש"ס.

ער איז אלס געווען בקי אין די סדר השגחה ביי די מצות, וואס ער האט אסאך יארן געטוען אין השגחה אויפן פארלאנג פון זיין טאטן.

אין ער איז באקאנט מיט זיינע טיפע שיעורים וואס ער לערענט פאר אין זיין ישיבה גדולה אין קווינס פאר שבועות, אלס הכנה צו די קרעפל פשעטעל וואס ער זאגט שבועות.

אין ער איז אויך באקאנט מיט זיינע שיינע דרושים וואס ער זאגט יעדע שבת ביינאכט ביים טיש, סאי'ז דא אידען וואס וואקען לאנגע שטרעקעס צו הערען זיין תורה.

זיינע חסידים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

זיין גרעסטע באזע פון חסידים איז אין וויליאמסבורג, זיין קהילה אין וויליאמסבורג וואס באשטייט פון טויזענטער ראשי משפחות, ווי ער האט די גרויסע סאטמארער ביהמ"ד אויף ראדני סטריט, און נאך 13 קלענערע בתי מדרשים, זיין תלמוד תורה אין מיידל שולע אין וויליאמסבורג האבן איבער צען טויזנט קינדער. אויך האט ער מוסדות התורה און חברי קהילה אין קרית יואל, אין בארא פארק, אין מאנסי (וואס איז אינטער זיין שוואגער ר' חיים יושע האלבערשטאם שליט"א) אין מאנטריעל, אין לאנדאן, אין אנטווערפען, אין ארץ ישראל, ספעציעל אין ירושלים און אין אלע פלעצער ווו עס געפינט זיך סאטמארער אידן.

זיין ישיבה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

ר' זלמן לייב פירט די ישיבה גדולה אין גלענדעיל קווינס וואס די ישיבה האט היינט אנגעבליך ארום 1100 בחורים, און איז פארעכנט היינט צוטאגס אלס די גרעסטע חסידיש'ע ישיבה גדולה אין דער גאנצע וועלט.

זיין קהילה אין קרית יואל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

די זאליס הייסן צו זיין א מינאריטי אין קרית יואל דערווייל ווי די ביז איצטיגע וואלן דארטן האבן געוויזן שוין דריי מאל וואס זיי האבן פארלוירן. ביי די לעצטע וואלען האבען זיי אנגעצויגן 37/39 פראצענט פין די וואלען, אבער דערווייל זענען זיי ביי דער מאכט אין די וויליאמסבורג סאטמאר קהילה אין פירן אירע מוסדות.

זיינע גבאים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

זיין משפחה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

ברידער

די צוויי ברידער אלס רבי'ס זענען מנחם אבל טאכטער פון ר' אלימלך אשכנזי אייר תשס"ז

שוועסטער

שוואגערס

קינדער

רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

  1. אריה ארליך. מלכות של חסד. משפחה, כ"ט בכסלו תשע"ג. זייטה 28.

וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


פריערדיקער:
הרב משה טייטלבוים זצ"ל
ברך משה
סאטמארער רבי קומענדיקער:
--