ניו יארק

דער ארטיקל דיסקוטירט דעם שטאַט ניו יאָרק פון די פאַראייניקטע שטאַטן. טאמער זוכט איר די שטאָט ניו יאָרק, זעט ניו יארק סיטי.ניו יארק

אריגינעלער נאמען	New York
אפיציעלער נאמען	State of New York
צונאמען	Empire State
קאנטינענט	צפון אמעריקע
ראיאן	צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן
לאנד	פאראייניגטע שטאטן
הויפטשטאט	אלבאני
גרעסטע שטאט	ניו יארק סיטי
גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט	ניו יארק מעטראפאליטאנער געגנט
שטח	141,297 ק״מ²
פלאץ צווישן די שטאטן	27סטער לויט שטח
באפעלקערונג	20,002,427 (2025 שאצונג)
פלאץ צווישן די שטאטן	4טער לויט באפעלקערונג
העכסטער פונקט	מאונט מארסי 1,629 מעטער
נידעריגסטער פונקט	אטלאנטישער אקעאן 0 מעטער
הויפט טייכן	הדסאן טייך מאהאק טייך סעינט לאורענס טייך
גרויסע אזערעס	ערי אזערע אנטאריא אזערע
צייט זאנע	מזרח צייט
אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן	26סטן יולי 1788
סדר	11טער שטאט
קאונטיס	62
פאסט קאד	NY
ISO קאד	US-NY
וועבזייטל	ny.gov

ניו יארק (ענגליש: New York) איז א שטאט אין דעם צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן. זי איז א חלק פון דעם מיטל אטלאנטישן טייל. ניו יארק גרענעצט ניו דזשערסי און פענסילוועניע צו דרום, און קאנעטיקעט, מאסאטשוסעטס און ווערמאנט צו מזרח. ניו יארק האט אויך אן אינטערנאציאלן גרענעץ מיט די קאנאדישע פראווינצן אנטעריא צו מערב און קוויבעק צו צפון.

די הויפטשטאט פון ניו יארק איז אלבאני, בשעת די גרעסטע שטאט איז ניו יארק סיטי, וועלכע איז אויך די גרעסטע שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן. אנדערע גרויסע שטעט זענען באפאלא, יאנקערס, ראטשעסטער און סיראקיוז.

היסטאריע

דער שטח פון היינטיגן ניו יארק איז שוין באוואוינט געווארן דורך אינדיאנער פעלקער פאר טויזנטער יארן. צווישן די וויכטיגסטע פעלקער זענען געווען די איראקועז פעלקער אין מערב און צענטראל ניו יארק, און די לענאפע אין טיילן פון דעם דרום מזרח.

אין 1609 האט הענרי האדסאן אויסגעפארשט דעם טייך וואס איז שפעטער גערופן געווארן דער האדסאן טייך. די האלענדישע האבן שפעטער געגרינדעט די קאלאָניע ניו נעדערלאנד.

יו יארק איז געגרינדעט געווארן אין יאר ה'שפ"ה, געווען איז דאס ווען א גרופע פון האלאנד האבן זיך ארויסגעלאזט צום לענג פונעם אטלאנטישן ברעג, זיי זענען געקומען צו א קליין אפגעזודנדערטן אינזל, וואס האט זיך צושפרייט צווישן א טייך, די האלענדער זענען געקומען צום באשלוס אז דאס איז א פאסיג ארט זיי זאלן זיך דארט באזעצן, זיי האבן דאס אפגעקויפט פון די דארטיגע אינדיאנער פאר פיר און צוואנציג דאלער, די אינדיאנער האבן פארלאזט דאס ארט און די האלענדער האבן דארט געבויעט א קליין דערפל מיטן נאמען ניו אמסטרדאם, דאס ארט הייסט היינט מאנהעטן.

די האלענדישע הויפט שטאט ניו אמסטערדאם איז געווען אויפ'ן דרום טייל פון מאנהעטן. אין 1664 האבן די בריטן איבערגענומען די קאלאָניע און גערופן דעם געגנט ניו יארק.

ניו יארק האט געשפילט א צענטראלע ראלע אין דער אמעריקאנער רעוואלוציע. ניו יארק סיטי איז געווען א וויכטיגער פארט און מיליטערישער צענטער, און פארשידענע גרויסע שלאכטן זענען פארגעקומען אין דער שטאט.

אום 26סטן יולי 1788 האט ניו יארק באשטעטיגט די קאנסטיטוציע פון די פאראייניגטע שטאטן און איז געווארן דער 11טער שטאט.

אין 1825 איז דער ערי קאנאל געעפנט געווארן. דער קאנאל האט פארבונדן דעם האדסאן טייך מיט ערי אזערע און האט געהאלפן מאכן ניו יארק סיטי צו איינעם פון די וויכטיגסטע האנדל צענטערס אין צפון אמעריקע.

אין דעם 19טן און 20סטן יארהונדערט האט ניו יארק סיטי געוואקסן צו ווערן איינער פון די גרעסטע שטעט אין דער וועלט. מיליאנען אימיגראנטן זענען אנגעקומען דורך איר פארט, און די שטאט איז געווארן א גרויסער צענטער פאר פינאנצן, האנדל, קולטור און מידיא.

געאגראפיע

ניו יארק האט א זייער פארשידנארטיגע געאגראפיע. דער צפון טייל נעמט אריין די אדיראנדעק בערג, וואו מאונט מארסי איז דער העכסטער פונקט.

דער מזרח טייל ווערט טיילווייז באגרעניצט דורך דעם האדסאן טייך, וועלכער לויפט דרום צו ניו יארק סיטי.

מערב ניו יארק האט גרויסע פארם געגנטן און איז נאנט צו די גרויסע אזערעס. ניו יארק האט בארטן אויף ערי אזערע און אנטאריא אזערע.

די ניאגארא פאלס געפינען זיך אויפ'ן גרענעץ געגנט צווישן ניו יארק און קאנאדע און זענען צווישן די מערסט באקאנטע נאטירלעכע וואונדער פון צפון אמעריקע.

ניו יארק סיטי געפינט זיך אויפ'ן דרום מזרח טייל פון דער שטאט און באשטייט פון פינף באראס: מאנהעטן, ברוקלין, קווינס, דער בראנקס און סטאטן איילענד.

ניו יארק (שטאַט) [[טעקע:| בילד = |250px]]דער ניו יארק סטעיט קאפיטאל אין אלבאני מדינה / טעריטאָריע פאראייניגטע שטאטן קאָאָרדינאַטן ‏43°N 75°W שטאַט ניו יארק געביט צפון־מזרח פאראייניגטע שטאטן ראַיאָן מיד אטלאנטיק גובערנאַטאָר קעטי האקעל שטעט אין ראַיאָן 62 הויפּטשטאָט פון שטאַט אלבאני שטח 141297 קוואדראט ק"מ דירוג שטח בפאראייניגטע שטאטן 27סטער באפעלקערונג ראנג אין פאראייניגטע שטאטן 4טער דירוג צפיפות בפאראייניגטע שטאטן 7טער  ‑ אין שטאַט  ‑ באַפעלקערונג ענגקײט 20,201,249‏  (שטייענדיג 2024) 159 באוואוינער א ק"מ2 צײַט זאָנע UTC-5 www.ny.gov USA

עקאנאמיע

ניו יארק פארמאגט איינע פון די גרעסטע סטעיט עקאנאמיעס אין די פאראייניגטע שטאטן. ניו יארק סיטי איז א וועלט צענטער פאר פינאנצן, באנקן, בערזע, מידיא און אינטערנאציאנאלן האנדל.

אויסער ניו יארק סיטי זענען אויך געזונטהייט, העכערע בילדונג, פראדוקציע, טעכנאלאגיע, פארם און טוריזם וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

באפעלקערונג

איז דער פערט-גרעסטער שטאַט אין באפעלקערונג און דער 27סטער אין שטח אין די אין די פאראייניקטע שטאטן.

לויט דעם 2020 צענזוס האט ניו יארק געהאט 20,201,249 איינוואוינער. די 2025 שאצונג פונעם U.S. Census Bureau איז געווען 20,002,427 מענטשן.

אין ניו יארק וואוינען 428.7 מענטשן פער סקווער מייל, דאס איז די ניינטע מערסט צושטופטע אין די פאראייניגטע שטאטן

דער מערסטער טייל פון דער באפעלקערונג וואוינט אין דער ניו יארק סיטי מעטראפאליטאנער געגנט. די שטאט איז אבער פיל מער ווי בלויז ניו יארק סיטי, און פארמאגט גרויסע שטעט און באפעלקערונג צענטערס איבער'ן גאנצן שטאט.

ניו יארק שטאַט

ניו יארק סיטי, ביים בילד זעט מען די געוועזענע צווילינג געביידעס וואס טעראריסטן האבן איינגעווארפן אין 9/11

אידן אין ניו יארק

ניו יארק האט די גרעסטע יידישע באפעלקערונג פון סיי וועלכער שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן. בפרט אין ניו יארק סיטי זענען פאראן גרויסע קהילות פון פרומע, חסידישע און אנדערע יידישע גרופעס.

גרויסע חסידישע קהילות געפינען זיך צווישן אנדערע אין וויליאמסבורג, בארא פארק, קרוין הייטס און מאנסי.

קאונטיס

ניו יארק שטאַט האט 62 קאונטיס.די קאונטיס זענען איינגעטיילט אין 932 שטעטלעך, 62 שטעט, און 14 "אינדיאנער רעזערוואציעס".

זעט אויך

• ניו יארק שטאט געאגראפישע אפטיילונגען