ברוקלין
 | |
|
www |
ברוקלין (ענגליש: Brooklyn, ) איז איינע פון די פינף באראס פון ניו יארק סיטי, און איז גלייכצייטיג די זעלבע ווי קינגס קאונטי. איז די מערסט באפעלקערטע בארא אין ניו יארק סיטי און איינער פון די מערסט באקאנטע שטאטישע דיסטריקטן איבער דער גארער וועלט.[1] ברוקלין געפינט זיך אויפ'ן מערב עק פון לאנג איילענד, און ווערט אפגעטיילט פון מאנהעטן דורך דעם איסט ריווער. זי גרעניצט זיך מיט קווינס פונעם צפון-מזרח זייט, און ווערט ארומגענומען דורך דעם אטלאנטישן אקעאן און די ניו יארקער בוכטעס (bay).[2]
ברוקלין פארמאגט אן אויסערגעוויינליכע חשיבות פאר דער אלגעמיינער געשיכטע פון אמעריקע, אבער איז אין דעם זעלבן צייט באקאנט אלס דער סאמע גרעסטער און צענטראלער אידישער צענטער אין די פאראייניגטע שטאטן, וואו די אידישע היסטאריע און אירע פארשידענארטיגע קהילות האבן אינגאנצן געקנאטן און געפארעמט דעם מאדערנעם פנים פונעם בארא.[3]
אפשטאם פונעם נאמען
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]דער נאמען "ברוקלין" שטאמט פון דעם האלענדישן דארף Breuckelen, וואס איז געגרינדעט געווארן אין דער 17'טער יארהונדערט בעת דער האלענדישער קאלאניע ניו נעדערלאנד. מיט דער צייט האט זיך דער נאמען אנטוויקלט צו דער היינטיגער ענגלישער פארעם "Brooklyn".[4]
אלגעמיינע היסטארישע אנטוויקלונג
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]די אייראפעאישע באזעצונג אין ברוקלין האט זיך אנגעהויבן אין די 1630ער יארן אינטער האלענדישער הערשאפט. די האלענדישע קאלאניסטן האבן אויפגעשטעלט עטליכע קליינע דערפער וואס זענען שפעטער געווארן די יסודות פון די היינטיגע געגנטער, ווי "ברעקעלען" – וואס איזזיך היינט ברוקלין), פלעטבוש, ניו אוטרעכט , בושוויק, און וויליאמסבורג.[5]
בעת דער אמעריקאנער רעוואלוציע, אין חודש אב ה'תקצ"ו (אויגוסט 1776), איז ברוקלין געווען דער ארט פונעם באקאנטן "קאמף פון לאנג איילענד" (Battle of Long Island), וואס איז געווען איינער פון די גרעסטע שלאכטן אינעם קריג קעגן די בריטן. דורכאויס דעם 19'טן יארהונדערט האט ברוקלין געוואקסן מיט אן אומגלויבליכן טעמפא אלס אן אומאפהענגיגע אינדוסטריעלע שטאט, ביז אינעם יאר 1898, ווען די שטאט ברוקלין האט זיך אפיציעל פאראייניגט אינאיינעם מיט "גרעיטער ניו יארק" און איז געווארן א בארא אין די סיטי.[6]
די אידישע אימיגראציע און געגנטער
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]אין די סוף 19'טע און אנהויב 20'סטע יארהונדערטער, ווען מיליאנען אידן זענען אנטלאפן פון די פאגראמען אין אייראפע, איז ברוקלין געווארן דער הויפט ציל פאר די מאסן וואס האבן אנגעהויבן ארויסצומופן פונעם ענגען "לאוער איסט סייד" אין מאנהעטן איבער די בריקן. די אידישע באפעלקערונג האט זיך אנגעהויבן ארגאניזירן אין פארשידענע געגנטער, וואס יעדע איינע האט באקומען איר אייגענעם ספעציעלן קאליר און קהלישן כאַראַקטער:[7]
- וויליאמסבורג: ארגינעל אנטוויקלט דורך אשכנזישע אידן , און געווארן נאך דעם צווייטן וועלט קריג דער וועלט-צענטער פון חסידות, הויפּטזעכטליך אינטער דער פירערשאפט פון חסידות סאטמאר פאפא און נאך חסידישע הויפן.
- בארא פארק: באקאנט אלס איינער פון די גרעסטע ארטאדאקסישע און חסידישע שטעט איבער דער וועלט, מיט הונדערטער בתי מדרשים, ישיבות, און א רייכע אידישע קאמערץ.
- קראון הייטס: דער וועלטס קווארטיר פון חסידות ליובאוויטש, וואס האט זיך אנטוויקלט אלס א צענטראלער קנופ פאר הונדערטער שלוחים איבער דער וועלט.
- פלעטבוש און גרייווסענד: געווארן דער הויפט פעסטונג פאר דער רייכער און קאנסערוואטיווער ספרד'ישער אידנטום, ספעציעל די אידן יוצאי חאלעב (סוריא), וואס פירן אן גאר שטרענגע און ארגאניזירטע קהלישע אינסטיטוציעס לויט דעם ספר באקאנט אלס "[8]
- בראונסוויל און בענסאנהערסט: היסטארישע אידישע געגנטער וואס האבן געדינט אלס די ערשטע סטאנציעס פאר די ארבעטער קלאסן פון די אימיגראנטן אין די פריערדיגע יארן.
קהלישע אינסטיטוציעס און חסד ארגאניזאציעס
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]די אידישע קהילות אינאיינעם מיט דעם צענטער פאר ברוקלין היסטאריע (Center for Brooklyn History) און די Brooklyn Public Library האבן דאקומענטירט אן אומגעהויערע מאס פון ארכיוון וואס ווייזן די שטארקייט פון די אידישע צדקה און געזונטהייט אינסטיטוציעס וואס זענען אויפגעשטעלט געווארן אינעם בארא פונעם ערשטן טאג אויף צו העלפן די איינוואוינער.[9]
צווישן די באקאנטע היסטארישע און מאדערנע אינסטיטוציעס ציילן זיך:
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]- די פעדעראציע פון אידישע צדקות אין ברוקלין (Brooklyn Federation of Jewish Charities).
- דער ברוקלין העברעאישער יתומים הויז (Brooklyn Hebrew Orphan Asylum).
- די גרויסע אידישע שפיטעלער ווי "מיימאנידיס שפיטאל" (Maimonides Hospital of Brooklyn) אין בארא פארק, און דער היסטארישער "אידישער שפיטאל פון ברוקלין" (Jewish Hospital of Brooklyn), וואס האבן געגעבן מעדיצינישע הילף פאר מיליאנען מענטשן איבער די יארן.[10]
מאדערנע חשיבות
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]היינטיגע צייטן האלט ברוקלין אן איר פאזיציע אלס איינער פון די מערסט קולטורעלע און עטנישע פארשידנארטיגע פלעצער אין דער וועלט. זי פארמאגט וועלט-באקאנטע סימבאלן ווי דער ברוקלין ברידזש, פראספעקט פארק, און דער ברוקלין מוזיי. אבער טראץ אלע טראנספארמאציעס און ענדערונגען אין די געגנטער, בלייבט די אידישע באפעלקערונג א פונדאמענטאלער שטיק פונעם בארא'ס קאמערץ, פאליטיק, רעליגיעזע לעבן, און פילאנטראפיע, מאכנדיג ברוקלין פאר דעם קרוין פון יהדות אמעריקע.Hadassah Magazine: Brooklyn's role as an American Jewish hub.
רעפערענצן
- ↑ Britannica: New York City - Brooklyn overview and population.
- ↑ Simple Wikipedia: Geographic boundaries of Kings County.
- ↑ Hadassah Magazine: Historical status of Jewish life in Brooklyn.
- ↑ https://www.britannica.com/place/New-York-City/Brooklyn
- ↑ Britannica: Dutch colonial settlements and towns on Long Island.
- ↑ Britannica: 19th-century industrial growth and 1898 consolidation.
- ↑ Center for Brooklyn History / Brooklyn Jewish archives: Historical migration patterns from Manhattan.
- ↑ Magic Carpet: Aleppo-in-Flatbush".Brooklyn Jewish History Project: Syrian and Sephardic community structures in Flatbush.
- ↑ Brooklyn Public Library Guide: Institutional archives and charity organizations.
- ↑ Brooklyn Jewish History Project: Digitized oral histories and hospital records.
| געגנטן פון ברוקלין |
|
בארא פארק · בושוויק · בעדפארד סטייוועסענט · בּענסאנהורסט · ברייטאן ביטש · גרינפאנט · פארט גרין · וויליאמסבורג · קאנארסי · סי געיט · מיל בייסן · סטארעט סיטי · שיפסהעד ביי · קאני איילענד · פלעטבוש · מידוואוד · פארק סלאופ · פראספעקט פארק · דאונטאון ברוקלין · סאן סעט סיטי · קראון הייטס · ביי רידזש · דייקער הייטס · ברוקלין הייטס · דאמבא · קאראל גארדענס · קאבעל היל · רעד האוק · קלינטאן היל · גאוואנוס · ווינדזאר טעראס · קענסינגטאן · איסט ניו יארק און נאך... |