ניו מעקסיקא

ניו מעקסיקא

ניו מעקסיקא

אריגינעלער נאמען	New Mexico
צונאמען	Land of Enchantment
קאנטינענט	צפון אמעריקע
ראיאן	דרום מערב פאראייניגטע שטאטן
לאנד	פאראייניגטע שטאטן
הויפטשטאט	סאנטא פע
גרעסטע שטאט	אלבוקווערקי
שטח	314,917 ק״מ²
פלאץ צווישן די שטאטן	5טער לויט שטח
באפעלקערונג	בערך 2.1 מיליאן
העכסטער פונקט	ווילער פיק 4,013 מעטער
נידעריגסטער פונקט	רעד בלאף רעזערוואר בערך 866 מעטער
הויפט טייך	ריא גראנדע
צייט זאנע	בארג צייט
אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן	6טן יאנואר 1912
סדר	47סטער שטאט
קאונטיס	33
פאסט קאד	NM
ISO קאד	US-NM
וועבזייטל	nm.gov

ניו מעקסיקא (ענגליש: New Mexico) איז א שטאט אין דעם דרום מערב פאראייניגטע שטאטן. זי גרעניצט זיך מיט אריזאנע אין מערב, קאלאראדא אין צפון, טעקסאס אין מזרח און דרום מזרח, אקלעהאמע אין צפון מזרח, און מעקסיקא אין דרום.

די הויפטשטאט איז סאנטא פע, און די גרעסטע שטאט איז אלבוקווערקי. אנדערע גרויסע שטעט זענען לאס קרוסעס, ריא ראנצא און ראסוועל.

היסטאריע

דער שטח פון ניו מעקסיקא איז שוין באוואוינט געווארן טויזנטער יארן. פארשידענע אינדיאנער פעלקער האבן דארט אויפגעבויט קולטורן און יישובים, אריינגערעכנט די פואבלאָ פעלקער.

שפאנישע פארשער זענען אנגעקומען אין דעם 16טן יארהונדערט. דער געגנט איז געווארן א טייל פון דער שפאנישער אימפעריע, און סאנטא פע איז געגרינדעט געווארן אין דעם 17טן יארהונדערט.

נאך וואס מעקסיקא האט געווינען אומאפהענגיקייט פון שפאניע איז ניו מעקסיקא געווארן א טייל פון מעקסיקא.

נאך דער מעקסיקאנער אמעריקאנער מלחמה האט די פאראייניגטע שטאטן באקומען דעם גרעסטן טייל פונעם היינטיגן ניו מעקסיקא אין 1848. א קלענערער דרום מערב טייל איז צוגעקומען אין 1853 דורך דעם גאדסדען קויפן.

די ניו מעקסיקא טעריטאריע איז געגרינדעט געווארן אין 1850. אום 6טן יאנואר 1912 איז ניו מעקסיקא געווארן דער 47סטער שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן.

אין דער צווייטער וועלט מלחמה איז דער לאס אלאמאס געגנט געווארן באקאנט אלס דער פלאץ וואו א וויכטיגער טייל פונעם מאנהעטן פראיעקט איז דורכגעפירט געווארן.

געאגראפיע

ניו מעקסיקא איז די 5טע גרעסטע שטאט לויט שטח. איר לאנדשאפט איז זייער פארשידנארטיג און נעמט אריין הויך בערג, מדברות, פלאטאס און גרויסע טאלן.

דער צפון טייל איז טייל פון די ראקי בערג. דארט געפינט זיך ווילער פיק, דער העכסטער פונקט אין ניו מעקסיקא.

דער ריא גראנדע איז דער וויכטיגסטער טייך און לויפט דורך א גרויסן טייל פון דער שטאט פון צפון צו דרום.

אין מערב און דרום זענען פאראן גרויסע מדבר געגנטן. די ווייסע זאמד געגנט איז באקאנט פאר אירע גרויסע ווייסע זאמד בערג.

ניו מעקסיקא האט א גרויסע פארשידנקייט אין הייך און קלימאט. טיילן פון דער שטאט זענען זייער הייס און טרוקן, בשעת די העכערע בערג קענען האבן שווערע שניי אין ווינטער.

עס געפינט זיך אין אים, איינע פון די אינטערעסאנטסטע טוריסטן פלעצער פון די פאראייניגטע שטאטן, דער קאלסבאד הייל, דאס ווערט פארעכנט ווי דער גרעסטער הייל אין דער וועלט. עס איז איבאראל באוואוסט מיט זיינע אייז טראפן וואס הענגן אראפ, זיי פארמירן הערליך שיינע פארעמס און אלע פארבן וואס נאר מעגליך.

דער הייל איז געמאכט שטאקן אויף שטאקן. מען האט אריינגעבויט אין איהר ספעציעלע שיינע זאלן, צימערן און פילצאליגע אונטערעדרדישע דורכגאנגען, ספעציעל איז באוואסט "דער גרויסער שטוב". אויך איז דא אינעם הייל אסאך ריזיגע וואסערן און טייכן וואס מען קען זיי דורכגיין בלויז מיט שיפען. די וועגן פון איין שטאק צום צווייטן קען זיין אסאך מאל וואס מען מוז זיך דראפענען בלויז דורך שטריק.

עקאנאמיע

וויכטיגע טיילן פון ניו מעקסיקא'ס עקאנאמיע זענען ענערגיע, מינעראלן, רעגירונג, פארשונג, מיליטערישע אינסטיטוציעס, טוריזם און לאנדווירטשאפט.

לאס אלאמאס און אנדערע פארשונגס צענטערס שפילן א וויכטיגע ראלע אין וויסנשאפט און טעכנאלאגיע.

באפעלקערונג

ניו מעקסיקא איז גרויס לויט שטח אבער האט א פיל קלענערע באפעלקערונג ווי פילע אנדערע גרויסע שטאטן. דער גרעסטער באפעלקערונג צענטער איז אלבוקווערקי.

די שטאט האט א גרויסע פארשידנקייט פון קולטורן, אריינגערעכנט היספאנישע און אינדיאנער קהילות.