שלום קרויז

פֿון װיקיפּעדיע
שפּרינג צו: נאַוויגאַציע, זוך

הרב שלום קרויז (כ"ז אייר ה'תרע"ז, ראצפערט - י"ד כסלו ה'תשע"א, ניו יארק) איז געווען אב"ד אין אודווארי, מאראמאראש, פאר דער צווייטער וועלט מלחמה און א רב אין וויליאמסבורג, ברוקלין נאך דער מלחמה. ער איז געווען דער לעצטער רב אין די וועלט וואס איז נאך געווען א רב אין דער היים אייראפע פאר דער מלחמה.

פון תשכ"ד עד שנת תשל"ג האט ער געפירט א ישיבה. זיינע תשובות זענען געדרוקט אין שו"ת דברי שלום. אכט חלקים און זיינע תורות זענען געדרוקט אין די ספרים מנוחת שלום.

לעבנסגעשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

רבי שלום קרויז איז געבוירן אין אונגארן צו זיין פאטער הרב שמואל דוד קרויז אב"ד אודווארי, א זון פון הרב שלום קרויז פון לעגענעמיהאלי, א זון פון הרב איתמר אפרים קרויז פון ק"ק ווארשאני. הרב שמואל דוד קרויז איז געווען אן איידעם פון ר' ישראל דוב שטיין פון ראצפערט, א זון פון הרב משה שטיין אב"ד סענזשארץ בעמח"ס באר משה.

זיין ברית איז פארגעקומען אין ראצפערט שבת ערב שבועות תרע"ז. ביי זיין ברית וואס איז פארגעקומען אין ראצפערט שבת ערב שבועות תרע"ז האט דער בעלזער רב מרן מהרי"ד מכבד געווען זיין זון הרה"ק מהר"א אלץ סנדק.

ווען זיין טאטע רבי שמואל דוד קרויז, אודוואריער רב איז נפטר געווארן בשנת תרצ"ז כ"ה מרחשוון האט מען אים אויפגענומען אלס רב במקומו . (ער שטאמט פון איבער 45 דורות רבנים[פֿעלט אַ מקור]. פון מנוחת אשר טשענגער און רבי שמואל קאמאדער פון דאראג.) די וואלען און די אויפנאמע איז פארגעקומען במעמד פון הגה"ק רבי שלום אליעזר האלבערשטאם זי"ע זון פון רבינו הקדוש בעל דברי חיים פון צאנז זי"ע. וואס ער האט געזאגט פארן עולם אז ער הייסט ענדיגן תיכף און אויפנעמען דעם זון אלץ רב.

אודוואריער רב איז געווען א איידעם ביי רבי ישראל אברהם אלטר לאנדא אב"ד עדעלין אונגארן וראש מתיבתא שם, בעל המחבר שו"ת בית ישראל ועל מסכתות הש"ס, און איידעם פון רבינו הקדוש מופת הדור רבי ישעיה'עלע קערעסטירער.

ער איז געווען אויפן זעלבן באן וואס איז ארויסגעפארן פון אונגארן צו דער שווייץ (עיין ספר מנוחת שלום חלק ראשון באריכות ובהקדמת ספר שו"ת דברי שלום ובספר מאפילה לאורה מהסופר המפורסם רבי הערשל פריעדמאן) און איז באפרייט געווארן ביום כ"א כסליו, צוזאמען מיטן סאטמארער רבין.

אין אמעריקע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

אין אמעריקא האט דער רב אנגעפירט מיט א ביהמ"ד פון שנת תש"ח. (קערעסטירער-אודוואריער בית המדרש) ער האט געהאט א ישיבה משנת תשכ"ד עד שנת תשל"ג ווען עס איז נפטר געווארן זיין איידעם הגה"צ רבי לייבוש טויב ז"ל פון קאלוב. דעמאלס האט ער פארמאכט די ישיבה. אבער דער כולל איז אנגעגאנגען ביז שנת תשמ"ג.

אלס פוסק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

בשנת תשל"ז איז ער אויפגענומען געווארן דורך רבינו מסאטמאר בעל דברי יואל אלס רב און יושב ראש פון די בית הוראה פון התאחדות הרבנים, וואס איז דעמאלס נתייסד געווארן אין וויליאמסבורג. ביז נישט לאנג פאר זיין פטירה איז ער נאך געגאנגען כמעט יעדען טאג אין בית הוראה.

רוב פון די היינטיגע רבנים ודיינים האבען געהאט ביי אים שימוש. ווי הרב מאיר וועבערמאן. הרב אילאוויטש. הרבי מקאסאן. הרב חיים דוד כ"ץ. הרב יאזעפאוויטש. הרב מאיבראן. הרב ירמי' פ"מ. ועוד. ער האט שוין מסמיך געווען להוראה הונדערטער יונגעלייט. ווי אויך געגעבען פאר צענדליגע שוחטים און פאר סופרים כתב קבלה.

ער איז געווען אין שטיצע פארן עירוב אין וויליאמסבורג.

ביי דער פרשה פון עירוב אין וויליאמסבורג האט זיך דער רב צוגעשטעלט צו די מתירי העירוב בוויליאמסבורג און געשריבן פארשידענע בריוון להלכה וועגען דעם ענין. צו אים האבן זיך צוגעשטעלט די גדולי הרבנים בוויליאמסבורג רבי פישל הערשקאוויטש מהאליין ודומ"צ קלויזענבורג. הגה"צ אב"ד ווין. אדמו"ר מפאפא. קהילות הקודש סקווירא. וויזניץ בני ברק .בעלזא. מאכנובקא. תולדות אהרן. חוץ רבני בארא פארק. הגה"צ מקארלסבורג. הגה"צ מאונגוואר . הגה"צ מסערדאהעלי. האדמו"ר ממונקאטש. הגה"צ מיאקא. להבחל"ח. האדמו"ר ממאזשוי ועוד.

ער האט געשריבן אסאך תשובות להלכה אל כל קצוי תבל. וויא עס איז שוין ארויסגעקומען 7 בענדער שו"ת דברי שלום על כל ד' חלקי שו"ע. וויא אויך צענדליגע חיבורים. דריי בענדער מנוחת שלום עה"ת אבות על בנים. שארית נתן וכדומה.

די הכשרים פון אודווארי ווערן געגעבן דורך זיין זון ומ"מ הגה"צ רבי שמואל דוד קרויז אודוואריער רב וואס האט שוין באקומען די הוראה מגדולי הרבנים מדור העבר בשנת תשכ"ז. ער געט שוין הכשרים משנת תשמ"ג. ער האט געהאט שימוש אין עניני כשרות ביי הגה"צ מגרויסווערדיין ז"ל. וויא אויך ביי ראביי בערנאד ליווי דער טאטע פון ראביי דן יואל ליווי דער בעה"ב פון די אוי קעי.און שימוש לענייני הוראה חוץ פון זיין טאטן אויך פון הגה"צ ר"י שטיינער ראש בי"ד ווין. גאב"ד דעברעצין בעל באר משה. הגה"צ מקאפיש בעל משנת יעקב הגה"צ מסאמבאטהעלי ועוד

פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

ער איז געווען א ברודער מיטן איש החסד ראצפערטער רב.

דער אודוואריער רב זצ"ל האט בנין וחתנין רבנן. איבער פופצן אייניקלעך זענען שוין משמש ברבנות. יונגעלייט אור אייניקלעך יושבי באהלה של תורה.

זיינע קינדער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

  • רבי שמואל דויד דער היינטיגער רב, אן איידעם פון כ"ק אדמו"ר מווערדאן נאדבורנא.

די איידימער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

  • רבי נפתלי אריה טויב פון קאלוב
  • הרב נחום מאיר גערמאן ר"מ בבאבוב.
  • כ"ק אדמו"ר מסטראזניץ.

נכדיו[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

הרה"צ אב"ד אפטא וומס"ב. הרה"ג רבי אהרן האגער אב"ד וויזניץ מאנטרעאל. הרה"ג רבי אייזיק שנעבאלג רב דקהל חסידי בעלזא-מאכנובקא וומס"ב. הרה"ג רבי בערל טויב אב"ד נעסחיז וומס"ב. הרה"ג רבי משה יחיאל איליאוויטש ר"מ בקאשוי. הרה"ג רבי אלטר טויב רב דקהל תולדות נפתלי בארא פארק. הרב אפרים אהרן ט"ב ראש הכולל צעלים . הרב מאיר גרינוואלד דומ"צ פאפא. הגה"צ ר' אלטר קרויז רב קערעסטיר מאנסי ודומ"ץ התאחדות הרבנים. הרב מאיר איתמר ראזענבוים אדמו"ר מטרעבישאן וומס"ב. הרה"צ ר' יואל איתמר קרויז דומ"ץ סערט ויזניץ חיפה. הרב מאיר דוב קרויז ראש הכולל תל ציון . הרב פנחס גרינוואלד אב"ד פאפא מאנסי. הרב יהושע פרץ שנעבאלג אדמור מקרילוויץ. הרב איתמר ראזענבוים רב אור מרדכי מאנסי.

זיינע לעצטע יאהרן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

יודען קומען פון איבעראל כאפן א בליק און ווייזן פאר די קינדער ווי אזוי עס האט אמאל אויסגעזעהן א רב פון אמאליגע צייטן באלד הונדערט יאר צוריק.

שבועות תש"ע איז דער אודוואריער רב געווען אין ען וויי יו שפיטאל אים מאנהעטען מען האט דארטן געדאווענט. מוצאי שבועות האט דער דאקטאר האווערד פריעדמאן געמיינט אז עס איז פארפאלן אבער דער אייבישטער האט געהאלפן און ער איז ב"ה אהיימגעקומען צום הויז ביים טאכטער סטראזניצער רעביצן וואס האט זיך מוסר נפש געווען פאר זיין געזונט .

ראש השנה האט אודווארי געהאט די זכיה אז דער רב האט ערשיינט אין ביהמ"ד און געהאלטן א פייערדיגע דרשה אין גרויסן בית המדרש און געדאווענט פארן עמוד מוסף. וויא אויך יום הקדוש פאר כל נדרי געהאלטן א פייערדיגע דרשה. הושענא רבה האט געדויערט שעה'ן די הייליגע דרשה מיט די הושענות. ביי די הקפות זענען דורך א ריזיגער ציבור אידען בליעה"ר פון אלע שיכטן.

נאך סוכות איז דער רב אריינגעפירט געווארן אין שפיטאל און גאנץ כלל ישראל האט איינגעריסן פארן זקן הרבנים וואס רבים צריכין לו. עס איז פארגעקומען צוויי חתונות פון צוויי אור אייניקלעך. די עלטסטע זון פונעם אפטער רב מיט סערטער רבין'ס אייניקעל פון חיפה. און דער בכור פון הרב מאיר גרינוואלד (דער עלסטן זון פון אדמו"ר מפאפא ).

זיין פטירה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

מוצש"ק וישלח תשע"א איז ער נפטר געווארן.

תיכף ווען די בשורה איז נתפרסם געווארן האט זיך פארזאמלט ארום דעם אודוואריער בית המדרש און די גאסן ארום צענדליגע טויזנטער אידן. מען האט דעם צדיק געטובלט אין זיין אייגענע מקוה בראשות די אויסגעקליבענע חברה קדישא ווי אויך עטליכע תלמידים חשובים. נאכדעם האט מען דעם ארון אריין געטראגן אין בית המדרש. תלמידים האבן זיך קריעה געריסן כהלכה. נאך די הקפות האבן מספיד געווען קודם דער שוואגער דער קערעסטיר־בערבעשטער רבי הרב ישעי' גראס וואס ער האט אויך אויפן פלאץ מכתיר געווען דעם נייעם רב בן יחידו מרן שמואל דוד קרויז . נאכדעם האבען מספיד געווען הרהגה"צ קארלבורגער רב. אדמו"ר מהארעדענקא מאנטשעסטער א מחותן. כ"ק אדמו"ר מסאטמאר וומס"ב , כ"ק אדמו"ר ממונקאטש , כ"ק אדמו"ר מפאפא, הגה"צ רבי טודרוס זילבער יאוואשנא שכן טוב. הגה"צ רבי מענדל ט"ב אב"ד סאטמאר וומס"ב. הגה"צ רבי נחום מאיר גערמאן חתנא דבי נשיאה. רבי מאיר יוסף ראזענביום אדמו"ר מסטראזניץ חתנא דבי נשיאה. הגה"ץ רבי ישראל אברהם אלטר קרויז דומ"ץ אודווארי בן הגה"צ , הרבי טויב מנעסחיז נכד. הרב מתולדות נפתלי ב.פ. נכד. רבי איתמר רז"ב ממאנסי נכד. והאחרון הכביד כ"ק מרן הגאב"ד אודווארי . וויא אויך דער משמש בקודש הרב חיים אהרן מיללער נ"י. פארטאגס איז די לוויה אנגעקומען צום חלקת אודווארי ניו דזשערסי וואו עס איז געווען שווארץ פון די הונדערטער אידען וואס האבען דארטן אפגעווארט דעם ארון הקודש. דארטן האבען מספיר געווען נכדו הגה"צ אב"ד אפטא. נכדו הגה"צ אב"ד בעלז מאכנובקא. הגה"צ רבי אברהם רייך אב"ד רימנוב . דער ארון איז נטמן געווארן אינעם אוהל פון צדיקי בית אודווארי זי"ע

די וואך פון די שבעה זענען טויזנטער אידען דורך מנחם זיין בנו יחידו יקירו וחביבו הגה"צ מרן שמואל דוד וואס איז באקאנט בעולם התורה והחסידות אלץ גאון עולם בקי נפלא בכל מכמני התורה פוסק מובהק יותר מארבעים שנים מוסמך להוראה עוד בשנת תשכ"ז מגדולי עולם . אלא רעביס זענען דורך. ביידע סאטמארע. באבובע. פאפא. וויזניץ. סקווירא. ראחסטריווקא. פםשעוואסרק. קרעטשענעוו. ווין. צעלעם. תולדות אהרן. מונקאטש .דינוב ועוד ועוד. ככלות השבעה איז פארגעקומען די הקמת המצבה בחלקת אודווארי ביום כ"א כסלו דעם טאג וואס דער רב זי"ע איז באפרייט געווארן צוזאמען מיטן סאטמארער רבי אדמו"ר בעל דברי יואל זי"ע באסעס זענען געפארן פון אלע צענטערן אין ניו יארק. די מספידים זענען געווען קערעסטירער רבי. דינובער רבי .הרה" יעקב אלי' זינגער דעם נאמן פון רב יותר מששים שנים.

כ"ק מרן הגאב"ד חתנים הרב גערמאן ר"מ באבוב. אדמו"ר מסטראזניץ. הגהצ אב"ד עדעלין מאנסי. הרה"ג רבי יצחק אהרן גאלדבערגער ראש הכולל פאפא ועוד די ערשטע צוויי וואכען זענען שוין געבוירן געווארן אין די משפחה 7 אור אייניקלעך וואס אלע טראגען שוין דעם נאמן "שלום" ביי די שלושים איז פארגעקומען א ריזיגע סעודה אינעם זאל בית רחל אין וויליאמסבורג בהשתתפות אלפי ישראל בראש כ"ק מרן הגה"צ אב"ד וואס ער האט געמאכט דעם סיוןם ששה סדרי משנה און משמיע געווען דברות קודש. אויך האבען גערעדט אדמו"ר משאץ. אדמו"ר מקערעסטיר אדמו"ר מטשאקעווע. הגאון רבי יצחק אהרן גרין ר"מ סאטמאר בארא פארק. ולאחרונה כ"ק אדמו"ר הצה"ק מווערדאן מרן מאודווארי

מיט דעם הסתלקות פונעם לעצטן רב פון דער אלטער היים האט זיך געשלאסן א תקופה וואס האט צוזאמעגעבינדן דעם היינטיגן דור מיטן פריערדיגן.