א טייך איז א נאטורליכער וואסער וועג, וואס רוקט פריש וואסער אריבער א לאנד אפשניט פון העכער צו נידעריגער שטאפלס, און איז א וויכטיגער באשטאנדטייל פון דער וואסער צירקולאציע. דאס וואסער אין א טייך קען זיין פון קוואלן אדער וואס רינט אפ פון די ברעגן אדער וואס צעלאזט זיך פון א גלעטשער.
ע"פ רוב דאס וואסער אין דעם טייך פֿליסט אין א ים, אקעאן אדער אן אזערע.
אין דער היסטאריע פון דער וועלט האבן מענטשן זיך באזעצט א יישוב ביי די ברעגן פון א טייך. די גרויסע וועלט ציוויליזאציעס האבן זיך אנטוויקלט אין די טאלן פון טייכן: מעסאפאטאמיע (טאל פון פרת און חידקל), אינדוס טאל, טאל פונעם געלן טייך און טאל פון נילוס.
דער טייך פארזארגט די איינוואוינער מיט וואסער צו טרינקען און פאר באוואסערונג, פיש צו עסן, אן ארט זיך צו וואשן און צו וואשן וועש, זאמד פאר בויען, א פרוכבארן ערדשיכט, קראפט צו באוועגן וואסערמילן, א באקוועמען וועג פאר פארקער און טראנספארט. היינטיקע צייטן ניצט מען אויס גיכע טייך פאר הידראעלעקטרישער ענערגיע און אויך א וועג אוועקצונעמען די פאמויעס און פאבריקן אפפאל.
אפטמאל ווערט א טייך באשטימט דער גרענעץ צווישן צוויי לענדער (וואס מ'רופט א נאטורלעכן גרענעץ). למשל, דער פרוט איז דער גרענעץ צווישן רומעניע און מאלדאווע, טייל פונעם דוניי איז א גרענעץ צווישן רומעניע מיט סערביע און בולגאריע. אין אוראלטע צייטן איז דער דוניי געווען דער גרענעץ פון דער רוימישער אימפעריע.
די לענגסטע טייכן אין דער וועלט [באַאַרבעטן]
דאס איז א ליסטע פון די לענגסטע טייכן אין דער וועלט וואס גיסן אריין אין א ים (און נישט אין אן אנדער טייך).
|
טייך |
לענג (ק"מ) |
דרענאזש בעקן (קוואדראט ק"מ) |
דורכשניטלעכער אויסגאס
(קובישע מעטער / סעקונדע) |
אויסגאס ארט |
לענדער אין דרענאזש בעקן |
| 1 |
נילוס |
6,670 |
3,349,000 |
5,100 |
מיטלענדישער ים |
אוגאנדע, קעניע, טאנזאניע, רוואנדע, דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא,
עטיאפיע, דרום סודאן, סודאן, עגיפטן |
| 2 |
אמאזאנאס |
6,448 |
6,915,000 |
219,000 |
אטלאנטישער אקעאן |
בראזיל, פערו, קאלאמביע, באליוויע, סורינאם, גויאנע, ווענעזועלע, עקוואדאר,
פראנצויזישע גויאנע |
| 3 |
יאנגצע |
6,380 |
1,800,000 |
31,900 |
מזרח כינע ים |
כינע |
| 4 |
מיסיסיפי-מיזורי |
5,971 |
2,980,000 |
16,200 |
מעקסיקא איינגאס |
פאראייניגטע שטאטן (98.5%), קאנאדע (1.5%) |
| 5 |
יעניסיי-אנגארא |
5,540 |
2,580,000 |
19,600 |
ארקטישער אקעאן |
רוסלאנד, מאנגאליי |
| 6 |
געלער טייך |
5,464 |
745,000 |
2,110 |
באהיי ים |
כינע |
| 7 |
אב-אירטיש |
5,410 |
2,990,000 |
12,800 |
ארקטישער אקעאן |
רוסלאנד, כינע, קאזאכסטאן |
| 8 |
אמור |
4,416 |
1,855,000 |
11,400 |
אכאצק ים |
רוסלאנד, כינע, מאנגאליי |
| 9 |
לענא |
4,400 |
2,490,000 |
17,100 |
ארקטישער אקעאן |
רוסלאנד |
| 10 |
קאנגא |
4,371 |
3,680,000 |
41,800 |
אטלאנטישער אקעאן |
דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא , רעפובליק פון קאנגא, אנגאלא, טאנזאניע,
קאמערון, זאמביע, בורונדי, רוואנדע, צענטראלע אפריקאנער רעפובליק |
| 11 |
מעקאנג |
4,350 |
810,000 |
16,000 |
דרום כינע ים |
כינע, מיאנמאר, לאאס, טיילאנד, קאמבאדיע, וויעטנאם |
| 12 |
מאקענזי טייך |
4,241 |
1,805,200 |
9,700 |
ארקטישער אקעאן |
קאנאדע |
| 13 |
ניזשער טייך |
4,167 |
2,090,000 |
9,570 |
אטלאנטישער אקעאן |
ניגעריע, מאלי, ניזשער, אלזשעריע, גינע, קאמערון, בענין, טשאד (לאנד), בורקינע פאסא,
בארטן פון העלפאנדביין |
| 14 |
פאראנא |
3,998 |
3,100,000 |
25,700 |
אטלאנטישער אקעאן |
בראזיל, פאראגוויי, ארגענטינע, באליוויע, אורוגוויי |
| 15 |
מארי-דארלינג |
3,750 |
1,061,469 |
767 |
אינדישער אקעאן |
אויסטראליע |
| 16 |
וואלגא |
3,700 |
1,380,000 |
8,080 |
קאספישער ים |
רוסלאנד |
