טייך

פֿון װיקיפּעדיע
שפּרינג צו: נאַוויגאַציע, זוכן
א בריק העכער דעם טייך דוניי וואס לויפט צווישן אונגארן מיט סלאוואקיי.

א טייך איז א נאטורליכער וואסער וועג, וואס רוקט פריש וואסער אריבער א לאנד אפשניט פון העכער צו נידעריגער שטאפלס, און איז א וויכטיגער באשטאנדטייל פון דער וואסער צירקולאציע. דאס וואסער אין א טייך קען זיין פון קוואלן אדער וואס רינט אפ פון די ברעגן אדער וואס צעלאזט זיך פון א גלעטשער.

ע"פ רוב דאס וואסער אין דעם טייך פֿליסט אין א ים, אקעאן אדער אן אזערע.

אין דער היסטאריע פון דער וועלט האבן מענטשן זיך באזעצט א יישוב ביי די ברעגן פון א טייך. די גרויסע וועלט ציוויליזאציעס האבן זיך אנטוויקלט אין די טאלן פון טייכן: מעסאפאטאמיע (טאל פון פרת און חידקל), אינדוס טאל, טאל פונעם געלן טייך און טאל פון נילוס.

דער טייך פארזארגט די איינוואוינער מיט וואסער צו טרינקען און פאר באוואסערונג, פיש צו עסן, אן ארט זיך צו וואשן און צו וואשן וועש, זאמד פאר בויען, א פרוכבארן ערדשיכט, קראפט צו באוועגן וואסערמילן, א באקוועמען וועג פאר פארקער און טראנספארט. היינטיקע צייטן ניצט מען אויס גיכע טייך פאר הידראעלעקטרישער ענערגיע און אויך א וועג אוועקצונעמען די פאמויעס און פאבריקן אפפאל.

אפטמאל ווערט א טייך באשטימט דער גרענעץ צווישן צוויי לענדער (וואס מ'רופט א נאטורלעכן גרענעץ). למשל, דער פרוט איז דער גרענעץ צווישן רומעניע און מאלדאווע, טייל פונעם דוניי איז א גרענעץ צווישן רומעניע מיט סערביע און בולגאריע. אין אוראלטע צייטן איז דער דוניי געווען דער גרענעץ פון דער רוימישער אימפעריע.

די לענגסטע טייכן אין דער וועלט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

דאס איז א ליסטע פון די לענגסטע טייכן אין דער וועלט וואס גיסן אריין אין א ים (און נישט אין אן אנדער טייך).

קאנטינענט קאליר שליסל
אפריקע אזיע אויסטראליע אייראפע צפון אמעריקע דרום אמעריקע
טייך לענג (ק"מ) דרענאזש בעקן (קוואדראט ק"מ) דורכשניטלעכער אויסגאס
(קובישע מעטער / סעקונדע)
אויסגאס ארט לענדער אין דרענאזש בעקן
1 נילוס 6,670 3,349,000 5,100 מיטלענדישער ים אוגאנדע, קעניע, טאנזאניע, רוואנדע, דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא,
עטיאפיע, דרום סודאן, סודאן, עגיפטן
2 אמאזאנאס 6,448 6,915,000 219,000 אטלאנטישער אקעאן בראזיל, פערו, קאלאמביע, באליוויע, סורינאם, גויאנע, ווענעזועלע, עקוואדאר,
פראנצויזישע גויאנע
3 יאנגצע 6,380 1,800,000 31,900 מזרח כינע ים כינע
4 מיסיסיפי-מיזורי 5,971 2,980,000 16,200 מעקסיקא איינגאס פאראייניגטע שטאטן (98.5%), קאנאדע (1.5%)
5 יעניסיי-אנגארא 5,540 2,580,000 19,600 ארקטישער אקעאן רוסלאנד, מאנגאליי
6 געלער טייך 5,464 745,000 2,110 באהיי ים כינע
7 אב-אירטיש 5,410 2,990,000 12,800 ארקטישער אקעאן רוסלאנד, כינע, קאזאכסטאן
8 אמור 4,416 1,855,000 11,400 אכאצק ים רוסלאנד, כינע, מאנגאליי
9 לענא 4,400 2,490,000 17,100 ארקטישער אקעאן רוסלאנד
10 קאנגא 4,371 3,680,000 41,800 אטלאנטישער אקעאן דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא , רעפובליק פון קאנגא, אנגאלא, טאנזאניע,
קאמערון, זאמביע, בורונדי, רוואנדע, צענטראלע אפריקאנער רעפובליק
11 מעקאנג 4,350 810,000 16,000 דרום כינע ים כינע, מיאנמאר, לאאס, טיילאנד, קאמבאדיע, וויעטנאם
12 מאקענזי טייך 4,241 1,805,200 9,700 ארקטישער אקעאן קאנאדע
13 ניזשער טייך 4,167 2,090,000 9,570 אטלאנטישער אקעאן ניגעריע, מאלי, ניזשער, אלזשיר, גינע, קאמערון, בענין, טשאד (לאנד), בורקינע פאסא,
בארטן פון העלפאנדביין
14 פאראנא 3,998 3,100,000 25,700 אטלאנטישער אקעאן בראזיל, פאראגוויי, ארגענטינע, באליוויע, אורוגוויי
15 מארי-דארלינג 3,750 1,061,469 767 אינדישער אקעאן אויסטראליע
16 וואלגא 3,700 1,380,000 8,080 קאספישער ים רוסלאנד

זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]