איטאליע

פֿון װיקיפּעדיע
שפּרינג צו: נאַוויגאַציע, זוכן
איטאַליע
פאן איטאליע
סימבאָל איטאליע
פֿאָן הערב
נאציאנאלע זינגליד:
אָרט פֿון איטאליע
קאנטינענט אייראפע
אפיציעלע שפראך איטאליעניש
הויפטשטאט רוים
רעגירונג דעמאקראטיע
פרעזידענט
פרעמיער מיניסטער

ראמאנא פראדי
גרינדונג דאטום
פלאך מאס
וועלט גראדונג פלאך
פראָצענט וואסער
301,318 קוואדראט ק"מ
71סטע
2.4%
באפעלקערונג
- צאל
- וועלט גראדונג
- ענגקייט


23סטע
196.2 מענטשן פאר אַ ק"מ
פראדוקט ווערדע מיליאן $ (10ט)
וואלוטע איירא
צייט זאנע UTC+1
אינטערנעט דאמען it.
טעלעפאן קאד 39+


איטאַליע (איטאַליעניש: Italia איטאַליאַ) איז אַ לאַנד אין דרום אײראָפּע. זײַן הױפּטשטאָט איז רױם. די מדינה איז אויף א האלבאינזל. די אפענינער בערג גייען די לענג פונעם לאנד. מיט דער טריקעניש גרעניצט זיך אין די אלפן מיט דער שווייץ, פראנקרייך, עסטרייך, סלאוועניע, צו צפון זייט. פון די אנדערע זייטן איז זי ארום גענומען מיט פינעף וואסערן, דער אדריאטי, יוני, טירעני, ליגורי און דעם מיטלענדישן ים. אויך איז אין שטח פון איטאליע דא אסאך אינזלען עס ווערט אויסגערעכנט בערך 70 אינזלען צווישן זיי סיציליע און סארדיניע. צווישן די וואסערן פון איטאליע איז דער טיבער טאג, דער פא טייך, און דער טירעני ים, לאגו גארדא, לאגו קאמא, לאגו מאדזשורע.

אויב קוקט מען פון דער לופט אראפ אויף איטאליע זעהט מען פאר זיך א פארם פון א שטיוול דערפון נעמט זיך דעם אויסדרוק דער איטאליענישער שטיוול.

צווישן די אינטעראסאנטע זאכן אין איטאליע איז דער געבויגענער טורעם אין דער שטאט פיזע, א ריזן טורעם וואס שטייט שיף, ער זעט אויס יעדן מינוט ווי ער וויל זיך בייגן און פאלן. אויך געפינט זיך אין איטאליע די גרויסע וואולקאנען בערג וואס שפייען פון זיך טאג און נאכט קאכעדיגע פלאמען, מען זעט פון דערווייטענס רויך וואלקענעס פייער און שוועבל. צווישן די טעטיגע בערג איז דער עטנע בארג, און דער וועזואוו בארג. דער וואולקאן אין סטראמבאלי. אויך איז דא אסאך שלאפעדיגע וואולקאנען, וואס קענען אין יעדע ליאדיע מינוט אויפרייסן. און דעריבער ווערט איטאליע אויך גערופן דאס וואולקאנען לאנד.

געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

סאטעליט בילד פון איטאליע

איטאליע איז א האלבאינזל, מיט א לאנד גרענעץ נאר אין דער צפון זייט. דער אלפןבארג־קייט צעשיידט צפון איטאליע פון פראנקרייך, דער שווייץ און עסטרייך.[1] אין די אלפן געפינט זיך מאן בלאנק, דער העכסטער בארג אין מערב אייראפע.[2] דער צווייטער וויכטיקער בארג־קייט איז די אפענינען (איטאליעניש: Appennini) אין צענטראלער און דרום איטאליע.

וואסערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

עס געפינט זיך אין איטאליע זעלבסט אסאך סארטן וואסערן, אייגענטליך איז גאנץ איטאליע פול מיט וואסער, ספעציעל איז באקאנט די גאסן פון ווענעציע וואס זענען פיל מיט וואסער קאנאלן, און מען פארט פון איין גאס צום צווייטן און פון איין געגענד צום צווייטן מיט שיפן.

זי פארמאגט אויך די גרויסע פארט שטעט פן וואו מען פארט ארויס צו אנדערע לענדער און קאנטינענטן מיט א שיף. צווישן זיי די גרויסע נאפאלי און די בארימטע פארט-שטאט בארי

ראיאנען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

איטאליע איז צעטיילט אויף 20 ראיאנען; די ראיאנען זענען צעטיילט אויף 109 פראווינצן.

ווענעציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

די שטאט ווענעציע איז איינע פון אינטערעסאנט'סטע שטעט, עס פארמאגט לערך 118 קליינע אינזלען, אירע גאסן זענען לאנגע וואסער קאנאלן, מען קען דערויף גיין בלויז מיט שיפן. עס קומען אהין טויזנטער טוריסטן א יאר, און די שיפן קאמפאניס מאכן דערפון א לעבן.

היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

דאס קעניגרייך פון איטאליע איז געשאפן געווארן אין 1861. אין 1922 איז איטאליע געווארן א רעפובליק, און בעניטא מוסאליני איז געווארן איר הערשער. אין 1940 איטאליע איז אריין אין דער צווייטער וועלט מלחמה מיט די דייטשן. אום 25סטן יולי 1943 האט מען אפגעזאגט מוסאליני פון זיין אמט, און איטאליע איז אריבער צו די אליאירטע קראפטן. איטאליע איז געווען א גרינדער מיטגליד פונעם אייראפעישן פארבאנד.

באפעלקערונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

עס ווערט געציילט היינט צו טאג די באפעלקערונג פון איטאליע 60,626,442 (אין 2011), מיט א הויכער באפעלקערונג ענגקייט, 201/ק"מ2. ‏20% פון איטאליענער זענען עלטער ווי 65.

טראנספארט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

אין 2004 זענען געווען אין איטאליע עטלעכע 30 הויפט פליפארטן (כולל די צוויי קנופן פון מאלפענסע אינטערנאציאנאל אין מילאן און לעאנארדא דא ווינטשי אינטערנאציאנאל אין רוים) און 43 הויפט ים־פארטן (כולל דעם פארט פון יאנאווע, דער גרעסטער פארט אין לאנד און דער צווייטער גרעסטער ביים מיטלענדישן ים.

אידן אין לאנד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

אידן וואוינען שוין גאר לאנג אין איטאליע, פון די גאר באקאנטע שטעט פאר אידן זענען מאנטובה פאדובה ליווארנא.

בכלל איז איטאליע גוט באקאנט פאר דער אידישער היסטאריע צוליב דעם וואס דארט איז די הויפט שטאט רוים, און די רוימער האבן אמאל געוועלטיגט איבער דער וועלט און האבן חרוב געמאכט דאס בית המקדש, און פארטריבן די אידן אין גלות.

פאר דער צווייטער וועלט מלחמה האבן געוואוינט איבער זיבעציג טויזנט אידן אין איטאליע, עס איז אינטערעסאנט אז אפילו איטאליע איז געווען פון דעם אקס, און א פולער שותף מיט נאצי דייטשלאנד, דאך האבן זיי נישט אנגענומען די נירנבערגער געזעצען, בכלל איז כמעט נישט געווען קיין ספעציעלער אנטיסימיטיזעם פונעם איטאליענישן פאלק פאר די אידן אין דער צייט פון דער צווייטער וועלט מלחמה. עס איז געווען צייטן וואס די דייטשען האבן איינגענומען אסאך חלקים פון איטאליע, און דעמאלטס האבן די דייטשען מיט זייערע שותפים די פאשיסטן פון איטאליע גע'הרג'ט אידן, עס ווערט געשאצט אז די דייטשען האבן געמארדעט לערך פופצן טויזנט אידן אין איטאליע ביי דער צווייטער וועלט קריג.

היינט געפינען זיך אומגעפער פופציג טויזנט אידן אין איטאליע.


ציטירן גרײַז: ס'זענען דא <ref> טאַגן, אבער מ'האט נישט געטראפֿן קיין {{רעפליסטע}} מוסטער און נישט קיין <references/> טאַג.