הויפט זייט

ברוכים־הבאים צו דער וויקיפּעדיע די פֿרײַע ענציקלאָפּעדיע וואָס יעדער איינער קען רעדאַקטירן. 9,335 אַרטיקלען אויף ייִדיש וויקיפּעדיע איז אַ מולטישפּראַכיקער, וועב־באַזירטער, פֿרײַער אינהאַלט ענציקלאפּעדיע פּראָיעקט, געשריבן אַלס צוזאַמענאַרבעט דורך וואָלונטירן פֿון דער גארער וועלט. זעט נאָך בײַ וויקיפעדיע:וועגן... איבערבליק • רעדאַקטירן • שאלות • הילף קאַטעגאָריעס • רעקאָמענדירטע אַרטיקלען א - ב - ג - ד - ה - ו - ז - ח - ט - י - כ - ל - מ - נ - ס - ע - פ - צ - ק - ר - ש - ת אינהאַלט מאַטעמאַטיק פֿיזיק טעכנאָלאָגיע ביאָלאָגיע רפֿואה געאָגראַפֿיע היסטאָריע סאָציאָלאָגיע רעליגיע ייִדישקײַט ייִדישע שפּראַך חורבן אײראָפע ספֿרי־קודש חסידישע הױפֿן רבנים מצװת און מנהגים אויסדערוויילט בילד יידישע קינדער לערנען אין א חדר אין סאמארקאנד אױסדערװײלטע אַרטיקלען איבונגען מיינט לויפן, שפּאַצירן, און הייבן שווערע וואָג, האַלט די מוסקלען פונעם קערפער אויפגעפרישט און אַקטיוו צו לעבן לאַנג און געזונט. קאמוניזם, טייטש: א טעאריע און סיסטעם פון סאציאלע און פאליטישע ארגאניזאציע וועלכע איז געווען א הויפט קראפט אין וועלטליכע פאליטיק פאר רוב יארן אינעם 20סטן יאר-הונדערט. אלס א פאליטישע באוועגונג האט קאמוניזם געזוכט אונטערצואווארפן קאפיטאליזם דורך אן ארבייטערס רעוואלוציע און איינשטעלן א סיסטעם אין וועלכע פראפערטי איז די אייגנשאפט פון א גאנצע באפעלקערונג אינאיינעם אנשטאט אינדיווידועלן. אלבערט איינשטיין - איז געווען א אידישער פיזיקער און מאטעמאטיקער וואס איז מערסט באקאנט פאר זיין ספעציעלער טעאריע פון רעלאטיוויטעט. אין יאר ה'תרפ"א ; 1921 איז ער באלוינט געווארן מיט דער נאבעל באלוינונג פאר פיזיק. יידישער לוח איז א יערליכע קאלענדאר וואס האט אין זיך די טעג, מאנאטן און יאר, ווי אויך די פרשת השבוע און ימים טובים. עס קען אויך האבן אין זיך יארצייטן, דף היומי, חק, און אנדערע טעגליכע באזירטע שיעורים. הארץ אטאקע איז ‫אַן אַקוטע אינפֿאַרקציע פֿון מיִאָקאַרדיום (AMI אָדער, מער געוויינטלעך צווישן דאָקטוירים, MI) איז אַן ערנצטע, פּלוצעמדיקע האַרצקרענק וואָס איז כּולל פֿאַרשיידענע ניוואָען ברוסטווייטיק אָדער אומבאַקוועמקייט, שוואַכקייט, שוויצן, ניט־גוטקייט, ברעכן און קרומע האַרצריטמען, און דערפֿירט טייל מאָל צום פֿאַרלירן די באַוווּסטזײַן. דער פיטאַגאָראַס פּרינציפּ איז א געאמעטרישער כלל וועלכער איז געווארן באקאנט געמאכט דורך דעם גריכישן פילאסאף און מאטעמאטיקער פיטאגאראס. דער כלל לערנט אז ביי יעדן רעכטווינקל דריי-עקן, וועט די שטח פון א פערפעקטן קעסטל אויפ'ן היפאטענוז (דער שיפער חלק אנטקעגן דעם רעכטווינקל) זיין גלייך ווי די סומע פון ביידע קעסטלעך פון די אנדערע צוויי זייטן. ר' חיים יוסף דוד אזולאי (חיד"א) איז דער באקאנטער ספרדישער גדול וואס האט באלייכט דעם ספרדישן יידנטום מיט זיין תורה, קדושה און חכמה. ער האט מחבר געווען צענדליקער ספרים אויף אלע תּורה־פּראָפֿעסיעס, ער איז געווען א באקאנטער מענטש אין דער גארער וועלט. ער איז געווען א שד"ר צוויי מאל פון ארץ ישראל קיין חוץ לארץ, וואס האט געזאמלט געלט פאר די ארימע ייִדן אין ארץ ישראל. ד"ר מרדכי שעכטער (2007-1927), דער דריטער רעדאַקטאָר פֿון אױפֿן שװעל (1957־2004), איז אַ באַװוּסטער ייִדיש־לינגװיסט, ־שרײַבער, און ־לערער. ער איז געבױרן געװאָרן אין טשערנעװיץ (דעמאָלט רומעניע) אין 1927 און האָט געקראָגן זײַן דאָקטאָראַט אין לינגװיסטיק פֿון װינער אוניװערסיטעט אין 1951. פֿון דעמאָלט אָן װױנט ער אין אַמעריקע. הײַנט… י"ח אדר ה'תר"ל (אדר ב') - נפטר הרה"צ חנוך העניך פון אלעקסאנדער, מחבר פון חשבה לטובה ה'תשל"ד - נפטר הרב יחזקאל לעווינשטיין, משגיח אין דער פאנאוועזשער ישיבה דף היומי: מסכת תמורה דף כ"ו װיקיפּעדיע אין אַנדערע שפּראַכן וויקיפעדיעס מיט מער ווי 500,000 אַרטיקלען: Deutsch (דײַטש) – English (ענגליש) – Español (שפּאַניש) – Français (פֿראַנצייזיש) – Italiano (איטאַליעניש) – 日本語(יאַפּאַניש) – Nederlands (נעדערלאַנדיש) – Polski (פּױליש) – Português (פּאָרטוגעזיש) – Русский (רוסיש) וויקיפעדיעס מיט מער ווי 100,000 אַרטיקלען: العربية (אַראַביש) – Български (בולגאַריש) – Català (קאַטאַלאַן) – Čeština (טשעכיש) – Dansk (דאַניש) – Esperanto (עספּעראַנטאָ) – فارسی (פּערסיש) – Suomi (פֿיניש) – עברית (העברעיִש) – हिन्दी (הינדיש) – Hrvatski (קראָאַטיש) – Magyar (אונגעריש) – Bahasa Indonesia (אינדאָנעזיש) – 한국어 (קאָרעיִש) – Lietuvių (ליטוויש) – Norsk (נאָרװעגיש) – Română (רומעניש) – Slovenčina (סלאָװאַקיש) – Slovenščina (סלאָװעניש) – Српски (סערביש) – Svenska (שװעדיש) – Türkçe (טערקיש) – Українська (אוקרײַניש) – Tiếng Việt (װיעטנאַמיש) – Volapük (וואלאפוק) – Winaray (וואַריי־וואַריי) – 中文 (כינעזיש) וויקיפעדיעס מיט מער ווי 50,000 אַרטיקלען: Ελληνικά (גריכיש) – Eesti (עסטיש) – Euskara (באַסקיש) – Galego (גאַליציאַניש) – Krèyol ayisyen (קרעאל) – ქართული (גרוזיניש) – Bahasa Melayu (מאַלײַיש) – नेपाल भाषा (נעפאַל בהאַסאַ) – Nynorsk (נאָרװעגיש נינאָרסק) – Simple English (פשוטע ענגליש) – Occitan (אָקסיטאַניש) – ไทย (טײַלענדיש) וויקיפעדיעס מיט מער ווי 10,000 אַרטיקלען: Afrikaans (אַפֿריקאַנס) – Alemannisch (אַלעמאַניש) –   (אַמהאַריש) – Asturianu (אַסטוריש) – Žemaitėška (זאַמוטיש) – Беларуская (ווײַסרוסיש) – Bosanski (באָסניש) – Basa Ugi (בוגינעזיש) – Cymraeg (װעלשיש) – Zazaki (זאַזאַקי) – Frysk (מערבֿ־פֿריזיש) – Gaeilge (איריש) – Հայերեն (אַרמעניש) – Ido (אידאָ) – Íslenska (איסלענדיש) – Basa Jawa (יאַװאַנעזיש) – ಕನ್ನಡ (קאַנאַדאַ) – Ripoarisch (ריפואַריש) – Kurdî/ كوردی (קורדיש) – Latina (לאַטײַן) – Lëtzebuergesch (לוקסענבורגיש) – Lumbaart (לאמבאַרדיש) – Latviešu (לעטיש) – မြန်မာစာ (בירמאַניש) – Napulitano (נאַפאליטאַניש) – Plattdüütsch (נידעריג סאַקסאן) – नेपाली (נעפאַליש) – شاہ مکھی پنجابی (מערב פאַנזשאַבי) – Basa Sunda (סונדאַניש) – தமிழ் (טאַמיל) – اردو (אורדו) – Walon (וואַלון) – Yorùbá (יארובאַ) – 粵語 (קאַנטאנעזיש) וויקיפעדיעס מיט מער ווי 1,000 אַרטיקלען: Corsu (קארסיש) - Kaszëbsczi (קאַשוביש) – Interlingua (אינטערלינגװע) – Kernewek (קארניש) – Māori (מארי) – Tarandíne (טאַראַנטיניש) – संस्कृतम् (סאנסקריט) – Тоҷикӣ (טאַדזשיקיש) – Tatarça (טאָטעריש) – O'zbek (אוזבעק) – יידיש – Bân-lâm-gú (דרום מיניש) פולשטענדיגע ליסטע – פֿארשלאגן אויפצובויען א נײַע וויקיפעדיע באַאַרבעטן װיקיפּעדיע שװעסטער פּראָיעקטן מעטאַ־וויקי קאָאָרדינאַציע פֿון פּראָיעקטן וויקיווערטערבוך דער פֿרײַער ווערטערבוך וויקיציטירן - - וויקיטעקסט - - וויקיביבליאָטעק די פֿרײַע ביבליאָטעק וויקיזגאַל - - Commons רעפּאָזיטאָריע פֿון מולטימעדיע --- - -