נאציזם
פֿון װיקיפּעדיע
נאציזם איז א פאליטישע באוועגונג זינט די 1920ער. נאציזם איז א פארעם פון פאשיזם. פיל פון זייערע געדאנקען זיינען אוועק געשטעלט אויף א ראסישע אידיאלאגיע וואס איז אנטפלעקט געווארן דורך דער נאציאנאלער סאציאליסטישער פארטיי אין דייטשלאנד אין די 1920ער און 1930ער דורך איר הויפט-פיהרער אדולף היטלער וואס באשרייבט די אידאלאגיע אין זיין ספר מיין קאמפף. לויטן אידיאלאגיע איז די אריער ראסע דערהויבענער פון אלע אנדערע ראסן און האבן די פייקייט צו איבערקומען. לויט זייער ראסישע אידיאלאגיע, זיינען די סלאַבֿן, ציגאנער און איבערהויפט די יידן מינערווערטיקע מענטשן. די נאציס האבן געשיקט מיליאנען יידן אונד ציגאנער צו קאנצענטראציע לאגערן ווו זיי האבן צום סוף דערמארדעט געוואָרן. דעם מארד רופט מען היינט "די שואה".
ג' שבט ה'תרצ"ג האט דער דייטשער-פרעזידענט פאול פון הינדנבורג באשטימט אז אדולף היטלער, דער פירער פון די נאציזם פארטיי (דאן איז זי געווען די גרעסטע פארטיי), זאל ווערן קאנצלער אויף דייטשלאנד. באלד נאך זיין ארויפגאנג, האט היטלער אנגעהויבן צו אויספירן זיין אידיאלאגיע, און דורך דעם האט אויסגעפלאצט דער צווייטער וועלט קריג.
די נאציס אונטער זייער פירער אדולף היטלער האבן געוואלט פארלענדן דעם יידישן פאלק ביי דער צווייטער וועלט מלחמה. זיי האבן באשטימט צו הרגענען דער וואס ס'איז א 3טער דור צו א יידישן אפשטאם פון דער מאמע אדער טאטע זייט צוגעבונדן צו די נירנבערג געזעצן.
| חורבן אייראפע |
| פריערדיגע עלעמענטן |
|---|
| · נירנבערג געזעצן |
| אידן |
| די נאצישע דייטשלאנד |
| פאגראמען: קריסטאל נאכט · יאס פאגראם יעדוואבנע פאגראם · Lviv pogrom |
| געטאס: ווארשע, לאדזש Lviv, Kraków, Theresienstadt |
| איינזאצגרופען: באבי יאר, Rumbula Paneriai, Odessa massacre |
| ענדגילטיקע לײזונג וואנזע קאנפערענץ ריינהארד אקציע |
| טויט לאגערן: Chełmno, בעלזיץ, סאביבאר, Majdanek, טרעבלינקע, אוישוויץ, Jasenovac |
| Resistance: ŻOB · ŻZW Ghetto uprising (Warsaw) |
| End of war: Death marches Berihah· Sh'erit ha-Pletah |
| אנדערע קרבנות |
| Serbs· Poles · East Slavs · Romany German dissidents · Communists Gay men · Jehovah's Witnesses |
| פאראנטווארטליכע פארטייען |
| נאצי: אדאלף היטלער · היידריך · אייכמאן · היינריך הימלער · עס.עס. · געשטאפא |
| קאלאבאראציער |
| נירנבערג געזעצן · דענאציפיקאציע |
| איבערגעבליבענער, קרבנות, און ראטעווערס |
| שארית הפליטה פון חורבן אייראפע ליסטע פון אלע קדושים · ראטעווערס |
| רעסורסן |
| The Destruction of the European Jews Phases of the Holocaust Functionalism vs intentionalism |
