אייזיק ניוטאן

פֿון װיקיפּעדיע
שפּרינג צו: נאַוויגאַציע, זוכן
אייזיק ניוטאן
Isaac Newton
1642 –‏ 1727
{{{נאמען}}}
הויפט ביישטייערן
פיזיק, מאטעמאטיק

סער אײַזיק ניוטאָן (ענגליש: Isaac Newton;‏ 25סטן דעצעמבער 1642 - 20סטן מערץ 1727)[1] איז געווען אן ענגלישער וויסנשאפטלער, פיזיקער, מאטעמאטיקער, אסטראנאם, אלכעמיסט און פילאסאף, וואס טייל האלטן אים פאר דעם גרעסטן וויסנשאפטלער וואס האט געלעבט.

זיינע אויפטוען אין פיזיק און אין מאטעמאטיק זענען נאך די יסודות צו די ענינים ביז היינטיגע טעג. זיין חיבור "די מאטעמאטישע חשבונות פון דער פילאסאפישער נאטור" לייגט דעם אינהאלט צו קלאסישע מעכאניק און אפטיק, מיט דער ערשטער אויסקלערונג פון גראוויטאציע און די דריי געזעצן פון מעכאניק, וואס זענען געווען דער באזיס פון דעם וויסנשאפטלעכן בליק אויפן פיזישן אוניווערס דורכאויס די נעקסטע דריי יארהונדערטער. ניוטאן האט געוויזן אז די באוועגונג פון אביעקטן אויף דער ערד און הימלישע קערפער פאלגן די זעלבע נאטירלעכע געזעצן.

אזוי אויך האט ער ערפינדן א ניי מאטעמאטיק רעכנער (אין דער זעלבער צייט איז געווען אויך גאטפריד לייבניץ.

געזעצן פון באוועגונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

ניוטאן האט געוויזן אז די טעאריע פון אריסטו וועגן באוועגונג איז נישט אויסגעהאלטן. ער האט אוועקגעשטעלט דריי געזעצן, וואס הייסן היינט אויף זיין נאמען:

ערשער געזעץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

א קערפער וועט בלייבן רוען, אדער וועט גיין ווייטער אין א גראדער ליניע מיט דער זעלבער גיכקייט, ווען קיין קראפט ווירקט נישט אויף אים.

צווייטער געזעץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

דער קראפט וואס ענדערט די גיכקייט פון א קערפער איז פראפארציאנעל צו זיין מאסע און זיין פארגיכערונג.

דריטער געזעץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

ווען איין קערפער שטופט א צווייטן, טוט יעדער איינער ווירקן מיטן זעלבן קראפט אבער אין דער פארקערטער ריכטונג.

יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

אייזיק ניוטאן איז געבוירן אין וואולסטארפ, לינקאנשיר, ענגלאנד. זיין פאטער איז געשטארבן דריי מאנאטן פאר זיין געבורט. ער האט שטודירט אין דעם אוניווערסיטעט פון קיימברידזש.

Commons-logo.svg
וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו: אייזיק ניוטאן

רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

  1. לויטן יוליאנישן קאלענדאר וואס מ'האט דעמאלסט גענוצט אין ענגלאנד