ראובן

ראובן

געבורט	1669 לפנה״ס
טויט	1445 לפנה״ס (אלט 224 בערך)

ראובן בן יעקב

ראובן איז דער עלטסטער זון פון יעקב אבינו און לאה אמנו, און איינער פון די הויפט פיגורן אין דער משפחה געשיכטע פון די אבות. אין דער תורה ווערט ער באטראכט אלס דער בכור פון יעקב, און דער אבי פון שבט ראובן, איינער פון די צוועלף שבטים פון כלל ישראל. זיין פערזענליכע געשיכטע שטייט אין דער תורה אין פארבינדונג מיט דער טעמע פון בכורה, אחריות און די פארלוסט פון ערשטגעבוירענער חשיבות צוליב א פעלער אין הנהגה.

ראובן ווערט געבוירן אין דער תקופה ווען לאה און רחל האבן געהאט א פארמעסט איבער יעקב אבינו'ס ליבשאפט. לאה האט געזען אין זיין געבורט א סימן אז דער אויבערשטער האט באטראכט איר צרה, און דערפאר האט זי אים געגעבן דעם נאמען ראובן, וואס ווערט אין דער טראדיציאנעלער ערקלערונג פארבונדן מיט די ווערטער "ראו בן" אדער "זעט א זון".

אלס בכור האט ראובן געהאט א באזונדערע שטעלע אין דער משפּחה סדרה. לויט דער אלטער משפחה סדר האט דער בכור געהאט א פאררעכטונג אויף בכורה, הנהגה און א גרעסערע חלק אין ירושה. אבער די תורה פארציילט אז ראובן האט שפעטער פארלוירן דעם ערשטן פלאץ צוליב זיין מעשה מיט בלהה, און דער בכורה איז אין געוויסע בחינות אריבערגעגאנגען צו יוסף'ס קינדער.

משפחה און אפשטאם

געבורט און נאמען

ראובן איז געבוירן געווארן צו יעקב אבינו און לאה אמנו אלס דער ערשטער קינד פון לאה און דער ערשטער זון פון יעקב. זיין געבורט ווערט דערמאנט אין ספר בראשית אין דער סדר פון די געבורטן פון די קינדער וואס האבן שפעטער געשאפן די צוועלף שבטים פון כלל ישראל.

לאה האט געגעבן דעם נאמען ראובן אין פארבינדונג מיט איר געפיל אז דער אויבערשטער האט געזען איר מצב און איר געגעבן א זון. דער נאמען ווערט אין דער אידישער טראדיציע פארשטאנען אלס א צייכן פון הכרה און טרייסט פאר לאה אין איר משפחה סיטואציע.

בכור יעקב

ראובן'ס באזונדערע שטעלע איז געקומען פון זיין זיין בכור. אין דער תורה'ס באשרייבונג פון דער משפחה פון יעקב איז דער בכור נישט בלויז דער עלטסטער קינד, נאר אויך דער מענטש וואס טראגט א ספעציעלע אחריות פאר דער משפחה און פאר דער צוקונפט.

די מעמד פון ראובן ווערט דערנאך א הויפט נקודה אין דער דערציילונג, ווייל זיין ערשטגעבוירענער סטאטוס בלייבט באוואוסט, אבער די מעשה פון זיין לעבן ווייזט אז דער בכור־רעכט איז נישט געווען בלויז באזירט אויף געבורט, נאר אויך אויף הנהגה און פערזענליכע אויפפירונג.

קינדער

לויט די געניאלאגיעס אין די תורה ווערט דערמאנט אז ראובן האט געהאט פיר זין:

• חנוך
• פלוא
• חצרון
• כרמי

די קינדער זענען געווארן די ראשי משפחות פון שבט ראובן, און דורך זיי איז דער נאמען פון ראובן פארגעזעצט געווארן אין די שבטישע סדרה פון כלל ישראל.

די מעשיות פון ראובן אין דער תורה

זיין בכורה און מעמד

ראובן'ס ערשטע שטעלע אלס בכור האט אים געגעבן א נאטירליכע חשיבות צווישן די קינדער פון יעקב. ער איז געווען דער עלטסטער צווישן די ברידער און האט געהאט די מעגליכקייט צו ווערן דער הויפט טרעגער פון דער משפחה הנהגה.

אבער די תורה ווייזט אז דער מענטש'ס געבורטס רעכט דארף באגלייט ווערן מיט ריכטיגע הנהגה. ראובן'ס שפעטערע מעשים האבן געשאפן א טויש אין זיין מעמד און האבן געברענגט אז די הויפט ראלעס זאלן אריבערגיין צו אנדערע פון יעקב'ס קינדער.

די מעשה מיט בלהה

די תורה פארציילט אז ראובן האט זיך פארזינדיגט מיט בלהה, די דינסט פון רחל און פלגש פון יעקב אבינו. די מעשה ווערט באטראכט אלס דער הויפט סיבה פארוואס ראובן האט פארלוירן זיין ערשטגעבוירענער חשיבות.

אין שפעטערע חשבונות ווערט דערמאנט אז צוליב דעם פעלער איז די בכורה געגעבן געווארן צו די קינדער פון יוסף, בשעת מלוכה איז פארבונדן געווארן מיט יהודה און כהונה מיט לוי.

ראובן און יוסף

ווען די ברידער פון יוסף האבן געוואלט אים הרגענען, ווערט ראובן דערמאנט אלס דער וואס האט געזוכט אים צו ראטעווען. ער האט פארגעשלאגן אז מען זאל אים אריינווארפן אין א גרוב אנשטאט אים צו הרגענען, מיט דער כוונה אים שפעטער ארויסצונעמען.

די מעשה ווייזט אויף א זייט פון ראובן וואס זוכט צו פארמיידן א שווערע פאסירונג, און ווערט באטראכט אין שפעטערע פירושים אלס א צייכן פון זיין אינעווייניגע חרטה און זארג.

ברכת יעקב פאר ראובן

פאר זיין פטירה האט יעקב אבינו געגעבן ברכות פאר זיינע קינדער. אין דער ברכה פאר ראובן ווערט דערמאנט זיין בכורה, אבער אויך דער פאקט אז ער האט נישט פארבליבן דער העכסטער אין כח.

די ברכה ווערט אין דער אידישער טראדיציע פארשטאנען אלס א באשרייבונג פון דעם חילוק צווישן זיין ערשטע מעמד און זיין שפעטערע הנהגה. ראובן איז געבליבן דער בכור, אבער האט נישט געהאט די פולע השפעה וואס מען וואלט ערווארטעט פון אים.

שבט ראובן

ראובן ווערט פאררעכנט אלס דער אבי פון שבט ראובן, איינער פון די צוועלף שבטים פון כלל ישראל. דער שבט ווערט אין די תורה'ס ציילונגען און געניאלאגיעס דערמאנט אלס א באזונדערע שבטישע איינהייט.

די אפשטאמיגע פון ראובן זענען צעטיילט געווארן אין משפחות וואס שטאמען פון זיינע פיר זין. טראץ דעם וואס דער שבט האט געהאט א חשובע מקור אלס דער בכור שבט, איז זיין פאליטישע חשיבות שפעטער געווארן קלענער.

נחלת שבט ראובן

נאך דער כניסה לארץ האט שבט ראובן באקומען א נחלה אויף דער מזרח זייט פון דעם ירדן טייך, אין דעם געגנט דרום פון ים המלח און אין דער געגנט פון גלעד און דער ארנון טאל.

צוזאמען מיט שבט גד האט ראובן געבעטן צו באקומען די שטחים מזרח פון ירדן, צוליב דעם וואס דער לאנד איז געווען פאסיג פאר זייערע בהמות. די באשלוס האט געברענגט אז דער שבט זאל זיין מער אפגעטיילט פון די צענטראלע געגנטן פון ארץ ישראל.

נאמען און באדייט

דער נאמען ראובן ווערט טראדיציאנעל ערקלערט פון די ווערטער "ראו בן", וואס מיינט "זעט א זון". דער פירוש שטאמט פון לאה'ס ווערטער ביים געבן דעם נאמען.

אין לשון־פארשונג זענען פאראן נאך פארשידענע הסברים איבער דעם טיפערן מקור פון דעם נאמען, אבער די טראדיציאנעלע ערקלערונג בלייבט דער באקאנטסטער אין אידישע מקורות.