יוסף

יוסף

געבורט	1562 לפנה״ס טערקיי
טויט	1452 לפנה״ס (אלט 110 בערך) אוראלט עגיפטן, עגיפטן
קבורה ארט	קבר יוסף
בן/בת זוג	אסנת

יוסף איז דער עלפטסטער זון פון יעקב אבינו און דער בכור פון רחל אמנו, און ער איז איינע פון די צענטראלע פיגורן אין ספר בראשית. זיין געשיכטע פארנעמט א גרויסן טייל פון די לעצטע פרשיות אין ספר בראשית און פארבינדט צוזאמען די טעמעס פון משפחה, פארקויפונג אין קנעכטשאפט, עלייה צו גרויסער מאכט אין מצרים, אויסטייטשן חלומות, פירן מצרים בשעת די הינגער און די ווידערפאראייניגונג מיט זיינע ברידער.

יוסף ווערט אין אידישער טראדיציע אנגערופן יוסף הצדיק, צוליב זיין שטאנדהאפטיגקייט אין שווערע מצבים, זיין שמירת הקדושה און זיין אויפפירונג בשעת ער איז געווען אין מצרים אלס א פרעמדער צווישן א גוי'אישן פאלק.

די מעשה פון יוסף ווערט פארציילט בעיקר אין ספר בראשית פון פרק לז ביז פרק נ. זיין לעבן פארבינדט די תקופת האבות מיט דער קומענדיגער תקופה פון בני ישראל אין מצרים, ווייל דורך אים קומט די משפחה פון יעקב קיין מצרים, וואו זיי וואוינען שפעטער ביז יציאת מצרים.

משפחה און אפשטאם

געבורט און פאמיליע

יוסף איז געבוירן געווארן צו יעקב אבינו און רחל אמנו אין דער תקופה ווען יעקב'ס משפחה האט זיך אנטוויקלט אין פדן ארם. ער איז געווען דער עלפטסטער זון פון יעקב און דער ערשטער זון פון רחל.

צוליב דעם וואס יוסף איז געווען דער זון פון רחל, די פרוי וואס יעקב האט מער באליבט, און צוליב זיין באזונדערע שטעלע אין דער משפחה, האט ער באקומען א ספעציעלע חשיבות ביי זיין פאטער. דער מצב האט אבער אויך געשאפן קנאה צווישן זיינע ברידער.

יוסף'ס פולער ברודער איז געווען בנימין, בשעת די אנדערע זין פון יעקב זענען געווען זיינע האלבע ברידער פון לאה, בלהה און זלפה. די משפחה פארבינדונגען זענען א וויכטיגע טייל פון דער געשיכטע וואס פירט צום קאנפליקט צווישן יוסף און זיינע ברידער.

די חלומות פון יוסף

איינע פון די ערשטע הויפט סצענעס אין יוסף'ס געשיכטע איז זיין דערציילונג פון זיינע חלומות. יוסף האט פארציילט פאר זיינע ברידער וועגן חלומות אין וועלכע עס האט זיך ארויסגעוויזן אז זיי וועלן זיך איין טאג בוקן פאר אים.

אין דער ערשטער חלום האבן זיך ארויסגעוויזן בינטליך פון תבואה וואס בוקן זיך פאר זיין בינטל, און אין דער צווייטער חלום האבן די זון, לבנה און עלף שטערנס זיך געבוקט פאר אים. די חלומות האבן געשפילט א צענטראלע ראלע אין דער אנטוויקלונג פון דער געשיכטע און האבן פארגרעסערט די שנאה פון זיינע ברידער.

די חלומות ווערן אין דער תורה פארשטאנען אלס א פארויסזאגונג פון יוסף'ס צוקונפטיגע מעמד, ווען ער וועט ווערן א בעל השפעה אין מצרים און זיינע ברידער וועלן קומען צו אים פאר הילף.

פארקויפונג קיין מצרים

די קנאה פון די ברידער האט געברענגט צו א שווערע איבערקערעניש אין יוסף'ס לעבן. ווען יוסף איז געשיקט געווארן צו זיינע ברידער אין דער פעלד, האבן זיי אים צום ערשט געוואלט הרגענען, אבער שפעטער האבן זיי אים פארקויפט פאר סוחרים וואס זענען געפארן קיין מצרים.

די פארקויפונג פון יוסף איז געווען דער גרויסער איבערגאנג אין דער געשיכטע, ווייל ער איז פון א באליבטן זון געווארן א קנעכט אין א פרעמדן לאנד. דער דאזיגער מאמענט שטעלט אויך אוועק די וועג פאר זיין שפעטערדיגע אויפשטייג.

די ברידער האבן דערנאך גענומען זיין קלייד און עס פארשמירט מיט בלוט, כדי צו מאכן יעקב אבינו טראכטן אז יוסף איז אומגעקומען. יעקב האט שטארק געקלאגט אויף זיין זון, בשעת יוסף האט אנגעהויבן א נייעם לעבן אין מצרים.

יוסף אין בית פוטיפר

אין מצרים איז יוסף פארקויפט געווארן צו פוטיפר, א חשובער מענטש אין דער מצרישער רעגירונג. אין זיין הויז האט יוסף באקומען א שטעלע פון צוטרוי צוליב זיין חכמה און געטריישאפט.

די תורה באשרייבט אז יוסף איז געווען מצליח אין זיינע אויפגאבן, אבער נאכדעם וואס ער האט אפגעזאגט די נסיון פון פוטיפרס ווייב, איז ער פאלש באשולדיגט געווארן און אריינגעווארפן געווארן אין תפיסה.

די תקופה אין תפיסה איז א וויכטיגע טייל פון יוסף'ס געשיכטע, ווייל טראץ זיין נידעריגע מצב האט ער ווייטער ארויסגעוויזן חכמה און די מעגליכקייט צו פארשטיין חלומות.

יוסף אין תפיסה

אין תפיסה האט יוסף געטייטשט די חלומות פון צוויי באדינער פון פרעה, דער שר המשקים און דער שר האופים. זיינע אויסטייטשונגען האבן זיך שפעטער ארויסגעוויזן אלס ריכטיג.

די מעשה האט געעפנט די וועג פאר זיין רוף צום קעניג פרעה, ווען פרעה האט געהאט חלומות וואס קיינער פון זיינע חכמים האט נישט געקענט דערקלערן.

יוסף אלס משנה למלך מצרים

פרעה האט גערופן יוסף צו דערקלערן זיינע חלומות וועגן די זיבן פעטע קיען און די זיבן דארע קיען, און וועגן די זיבן פולע זאנגען און די זיבן פארדארטע זאנגען.

יוסף האט דערקלערט אז די חלומות ווייזן אויף זיבן יאר פון שפע וואס וועלן נאכגעפאלגט ווערן דורך זיבן יאר פון גרויסן הונגער. ער האט פארגעשלאגן צו זאמלען תבואה אין די יארן פון שפע כדי צו קענען באזיגן דעם הונגער.

צוליב זיין חכמה האט פרעה אים אויפגעהויבן צו א הויכע פאזיציע אין מצרים און אים געמאכט פאר דער הויפט מנהל פון די עסנווארג פארזארגונג. יוסף איז געווארן דער מענטש וואס האט געפירט די לאנד'ס פלאן אין די שווערע יארן פון הונגער.

משפחה

יוסף מיט אסנת

יוסף האט חתונה מיט אסנת אין מצרים. זיי האבן געהאט צוויי קינדער, מנשה און אפרים.

די ברידער קומען קיין מצרים

ווען דער הונגער האט זיך פארשפרייט איבער דער געגנט, זענען די קינדער פון יעקב געקומען קיין מצרים צו קויפן תבואה. זיי האבן נישט דערקענט יוסף, בשעת ער האט זיי געקענט.

יוסף האט זיי געפרואווט און געמאכט פארשידענע באטראכטונגען כדי צו וויסן צי זיי האבן געטוישט זייערע וועגן. דער פראצעס האט געברענגט צו איינע פון די עמאָציאנעלסטע סצענעס אין דער תורה.

התגלות און פאראייניגונג

יוסף האט זיך צום סוף אנטפלעקט פאר זיינע ברידער און זיי געזאגט אז ער איז זייער ברודער יוסף. ער האט זיי נישט באשולדיגט, נאר דערקלערט אז די גאנצע געשיכטע איז געווארן א וועג צו ראטעווען די משפחה פון יעקב אין דער צייט פון הונגער.

די התגלות איז דער קלימאקס פון דער געשיכטע, ווייל דער קאנפליקט וואס האט אנגעהויבן מיט שנאה און פארקויפונג ענדיגט זיך מיט מחילה און ווידערפאראייניגונג.

יעקב'ס משפחה קומט קיין מצרים

יוסף האט געשיקט ברענגען זיין פאטער יעקב און די גאנצע משפחה קיין מצרים. זיי האבן זיך באזעצט אין ארץ גושן, א געגנט וואס איז געגעבן געווארן פאר זיי דורך פרעה.

דורך יוסף'ס מעמד אין מצרים איז די משפחה פון יעקב געראטעוועט געווארן פון דעם הונגער, און עס איז געשאפן געווארן דער באזע פאר דער שפעטערער געשיכטע פון בני ישראל אין מצרים.

פטירה און עצמות יוסף

אין די לעצטע קאפיטלען פון ספר בראשית ווערט דערציילט אז יוסף איז געשטארבן אין מצרים און האט געבעטן אז ווען דער אויבערשטער וועט צוריקברענגען בני ישראל פון מצרים זאל מען מיטנעמען זיינע ביינער.

ער איז נפטר געווארן א' תמוז ב'ש"ט.

לויט דער תורה און די שפעטערע מסורה זענען זיינע עצמות שפעטער געברענגט געווארן קיין שכם. די באציאונג צו שכם ווערט געזען אלס א המשך פון יוסף'ס פארבינדונג מיט ארץ ישראל.

יוסף הצדיק אין אידישער טראדיציע

אין אידישער טראדיציע איז יוסף געווארן דער סימבאל פון א מענטש וואס האלט זיך שטארק אין שווערע אומשטענדן. זיין שטאנדהאפטיגקייט אין מצרים, זיין פארמיידן פון נסיונות און זיין געטריישאפט צו זיין וועג האבן געברענגט צו זיין באצייכענונג אלס יוסף הצדיק.

יוסף ווערט אויך געזען אלס א ביישפיל פון ווי א מענטש קען אריבערגיין פון א מצב פון נידעריקייט צו גרויסקייט, און ווי א שווערע פאסירונג קען ווערן א טייל פון א גרעסערן ציל.

באדייט און ירושה

יוסף פארנעמט א באזונדערע פלאץ צווישן די פיגורן פון ספר בראשית, ווייל זיין געשיכטע פאראייניגט פערזענליכע נסיונות מיט א ברייטערע נאציאנאלע באדייט.

דורך אים ווערט דערציילט וויאזוי די משפחה פון יעקב קומט קיין מצרים, א זאך וואס איז שפעטער דער יסוד פאר דער געשיכטע פון גלות מצרים און יציאת מצרים.

אין שפעטערע אידישע מחשבה ווערט יוסף אויך באטראכט אלס א מוסטער פון א איד וואס לעבט צווישן אנדערע פעלקער און ניצט זיין פאזיציע צו העלפן זיין אייגענעם פאלק.

היסטארישע און ליטערארישע באטראכטונג

לויט דער היסטארישער באטראכטונג קען יוסף אלס א יחיד נישט ווערן באשטעטיגט דורך באזונדערע אויסערביבלישע מקורות. די דעטאלן פון זיין לעבן קומען פון דער תורה און פון שפעטערע טראדיציעס.

פילע פארשער באשרייבן די געשיכטע פון יוסף אלס א לענגערע דערציילונג מיט א קלארע סטרוקטור און פארשידענע חוזרים'דיגע טעמעס. דער באגריף פון א ליטערארישע פארם באדייט אבער נישט קיין מסקנא איבער די אמת'דיגקייט פון דער טראדיציאנעלער באשרייבונג.