דזשיימס קלארק מאקסוועל

פֿון װיקיפּעדיע
קפיצה לניווט קפיצה לחיפוש
דזשיימס קלארק מאקסוועל
James Clerk Maxwell
Mia Khalifa in 2019.png
געבורט 13 יוני 1831
עדינבורג, פאראייניגטע קעניגרייך רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
טויט 5 נאוועמבער 1879 (אלט 48)
קעמברידזש, פאראייניגטע קעניגרייך רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
פעלדער פיזיק, מעכאניק, מאטעמאטיק רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
קבורה ארט וועסטמינסטער אבי רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
רעדאקטירן אין וויקידאטן וואס פארזארגט טייל פון דער אינפארמאציע אין דעם מוסטער OOjs UI icon info big.svg

דזשיימס קלאַרק מאַקסוועל (ענגליש: James Clerk Maxwell; ‏13טן יוני 18315טן נאוועמבער 1879) איז געווען א סקאטישער[1] פיזיקער און מאטעמאטיקער. ער האט פארמולירט די קלאסישע עלעקטראמאגנעטישע טעאריע, וואס האט פאראייניגט אלע עקספערימענטן און גלייכונגען פון עלעקטריע, מאגנעטיזם און אפטיק אין איין טעאריע.[2] מאקסוועלס גלייכונגען האבן באוויזן אז עלעקטריע, מאגנעטיזם און ליכט זענען אלע מאניפעסטאציעס פון איין פענאמען, ד"ה דאס עלעקטראמאגנעטישע פעלד.

אין 1865, האט מאקסוועל דעמאנסטרירט אז עלעקטרישע און מאגנעטישע פעלדער פארן ארום ווי כוואליעס מיטן גיך פון ליכט.[3] ער האט פארגעלייגט אז ליכט כוואליעט זיך אין דעם זעלבן מעדיום וואס איז דער גורם פון עלעקטרישע און מאגנעטישע פענאמענען.[4] די פאראייניקונג פון ליכט מיט עלעקטרישע פענאמענען האט געברענגט צו זיין פאראויסזאג פונעם עקזיסטענץ פון ראדיא-כוואליעס. מאקסוועל ווערט אויך געהאלטן ווי א גרינדער פונעם מאדערנעם פעלד פון עלעקטרישער אינזשעניריע.[5] אויך איז ער באקאנט פאר דער ערשטער קאליר־פאטאגראפיע אין 1861.

זיינע אויפדעקונגען האבן געהאלפן איינפירן די תקופה פון מאדערנער פיזיק, לייגנדיק די יסודות פאר אזעלכע פעלדער ווי ספעציעלע רעלאטיוויטעט און קוואנטן-מעכאניק. פיל פיזיקער האלטן מאקסוועל ווי דער 19טער־יארהונדערט וויסנשאפטלער וואס האט די גרעסטע השפעה אויף 20סטער־יארהונדערטן פיזיק. זיינע ביישטייערונגען ווערן ברייט גערעכנט צו זיין אויף דער זעלבער גרייס ווי אייזיק ניוטאן און אלבערט איינשטיין.[6] אין אן אנקעטע פון די 100 מערסט פראמינענטע פיזיקער האט מען געוויילט מאקסוועל דער דריט־גרעסטן פיזיקער פון אלע צייטן, נאך נאר ניוטאן און איינשטיין.[7] ביים ערשטן יארהונדערט פון מאקסוועל׳ס געבורט האט איינשטיין געשילדערט מאקסוועל׳ס ארבעט ווי די ״טיפסטע און מערסט פרוכבאר וואס פיזיק איז אדורכגעגאנגען זייט ניוטאנ׳ס צייטן״.[8]

לעבנסגעשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

עלעקטראמאגנעטיזם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

שוין אין 1855 האט מאקסוועל געהאט שטודירט עלעקטריע און מאגנעטיזם ווען מען האט פֿארגעליינט זיין "On Faraday's lines of force" (״וועגן פֿאראדיי׳ס קראפֿט־ליניעס״) צו דע קעמברידזש פילאסאפיע געזעלשאפט.[9] אין דעם פאפיר האט ער פֿארגעלייגט א מער פשוטן מאדעל פון פֿאראדיי׳ס ארבעט, און וויאזוי עלעקטריע און מאגנעטיזם האבן א שייכות. ער האט געזאמלט אלץ וואס מען האט געוואוסט אין א פֿארבונדענעם געזעמעל פון דיפערענציאַל-גלייכונגען מיט 20 גלייכונגען אין 20 וואַריאַבלען. שפעטער האט ער פֿארעפֿנטלעכט די ארבעט אין "On Physical Lines of Force" (״וועגן פֿיזישע קראפֿט־ליניעס״) אין מערץ 1861.[10]

בערך אין יאָר 1862, ווען ער האט געהאלטן לעקציעס אין קינג׳ס קאלעדזש, האט מאקסוועל אויסגערעכנט אז די גיך פון פראפאַגאַציע פון אן עלעקטראמאגנעטישן פֿעלד איז אומגעפֿער די גיך פון ליכט. ער האט געהאַלטן אז יש דברים בגו, ס׳איז נישט סתם צופֿעליג צוגעטראפֿן, זאָגנדיק, "מיר קענע נישט פֿארמיידן די אויסקום אז ליכט באשטייט פון קווערע כוואַליונגען פון דעם זעלבן מיטל וואָס איז דער גורם פון עלעקטרישע און מאגנעטישע פֿענאמענען."[11]

זען קאלירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

קינעטישע טעאריע פון גאַזן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

קאנטראל־טעאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]


רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

  1. Scottish mathematician and physicist. Encyclopædia Britannica. דערגרייכט דעם 24סטן פעברואר 2010. (אויף ענגליש)
  2. Electromagnetism, Maxwell’s Equations, and Microwaves. IEEE Virtual Museum (2008). דערגרייכט דעם 2008-06-02.
  3. Wolfram, Stephen (2002). A New Kind of Science. Wolfram Media, Inc., 1045. ISBN 1-57955-008-8. 
  4. Maxwell, James Clerk (1865). "A dynamical theory of the electromagnetic field" (PDF). Philosophical Transactions of the Royal Society of London 155: 459–512. Bibcode:1865RSPT..155..459C. doi:10.1098/rstl.1865.0008. Archived from the original on 28 July 2011.  (This article accompanied an 8 December 1864 presentation by Maxwell to the Royal Society. His statement that "light and magnetism are affections of the same substance" is at page 499.)
  5. Tapan K. Sakar, Magdalena Salazar-Palma, Dipak L. Sengupta; James Clerk Maxwell: The Founder of Electrical Engineering; 2010 Second Region 8 IEEE Conference on the History of Communications;IEEE
  6. Tolstoy, Ivan (1981). James Clerk Maxwell : a biography. Chicago: University of Chicago Press, 2. ISBN 0-226-80785-1. OCLC 8688302. 
  7. "Einstein the greatest", BBC News, BBC (‏29סטן נאוועמבער 1999). דערגרייכט דעם 2טן אפריל 2010. ארכיווט פונעם אריגינאל דעם 11טן יאנואר 2009. 
  8. Brainy young James wasn't so daft after all. The Sunday Post. maxwellyear2006.org (‏‏23סטן אפריל 2006). ארכיווט פון דעם אריגינאל דעם 20סטן יוני 2013. דערגרייכט דעם 29סטן מערץ 2013.
  9. On Faraday's Lines of Force ((אויף ענגליש)). Transactions of the Cambridge Philosophical Society. blazelabs.com (1855). ארכיווט פון דעם אריגינאל דעם 17טן מערץ 2014. דערגרייכט דעם 27סטן מערץ 2013.
  10. 1861: James Clerk Maxwell's greatest year. King's College London (‏‏18טן אפריל 2011). ארכיווט פון דעם אריגינאל דעם 22סטן יוני 2013. דערגרייכט דעם 28סטן מערץ 2013.
  11. James Clerk Maxwell. School of Mathematical and Computational Sciences University of St Andrews (‏נאוועמבער 1997). ארכיווט פון דעם אריגינאל דעם 28סטן יאנואר 2011. דערגרייכט דעם 25סטן מערץ 2013.