יאזעף סטאלין

פֿון װיקיפּעדיע
קפיצה לניווט קפיצה לחיפוש
יאזעף סטאלין
იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი
JStalin Secretary general CCCP 1942.jpg
געבורט 9 דעצעמבער 1879 (יוליאניש)
גארי, טביליסי גובערניע, רוסלענדישע אימפעריע רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
טויט 5 מערץ 1953 (אלט 73)
קונצעווא דאטשע, מאסקווע, סאוועטן פארבאנד רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
באשעפטיגונג פאליטיקער, רעוואלוצינער, פארפאסער רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
סטאלין דינאסטיע
פאטער בעסאריאן דזשוגאשווילי רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
מוטער קעטעוואן געלאדזע רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
2טער הערשער איבער ראטנפארבאנד (אלגעמיינער סעקרעטאר פון דער קאמוניסטישער פארטיי פון דער פֿסס״ר)
19221953
(בערך 31 יאר)
חתימה Joseph Stalin Signature.svg רעדאקטירן דעם פֿאקט ביי וויקידאטן
רעדאקטירן אין וויקידאטן וואס פארזארגט טייל פון דער אינפארמאציע אין דעם מוסטער OOjs UI icon info big.svg

יאסיף וויסאריאנאוויטש סטאלין (רוסיש: Иосиф Виссарионович сталин) (כ"ב כסליו ה'תרל"ט ; 18טן דעצעמבער 1878 אין גארי, גרוזיע - י"ח אדר ה'תשי"ג ; 5טן מערץ 1953), געבוירן יאסעב בעסאַריאניס דזשע יוגאַשווילי, איז געווען א גרוזישער פאליטיקער וואס איז געווארן דער צווייטער געוועלטיקער אויף דעם סאוועטן פארבאנד צווישן די יארן פון ארום ה'תרפ"ב ; 1922 ביז זיין שטארבן אין יאר ה'תשי"ג ; 1953. ער האט איבערגענומען די פֿירערשאפֿט פונעם סאוועטן פֿארבאנד פון וולאַדימיר לענין. זיין מאדע פון הערשאפט ווערט היינט גערופן סטאליניזם.

ער ווערט פארעכענט פון די גרעסטע מערדער אין דער מאדערנער וועלט, אינאיינעם מיט היטלער, אונטער זיין רעזשים זענען געהרגט געווארן איבער צוואנציג מיליאן מענטשן.

ביז 1937 האט ער שוין געהאט פיר דאטשעס, איינער נישט ווייט פון סאטשי.

סטאלין האט אינוואדירט פוילן אום 18טן סעפטעמבער 1939. דערנאך, ביי דער צווייטער וועלט־מלחמה, האט ער געמאלדן נייטראלקייט, אבער האט אונטערגעחתמ׳עט א שלום־אָפמאַך מיט אדאלף היטלער, פירער פון נאצי דייטשלאנד. ווען דייטשלאנד האט אינוואדירט דעם סאוועטן־פארבאנד האט סטאלין געפירט א בלוטיקע קריג. נאך דער מלחמה האט סטאלין גענומען קאנטראל פון גאנץ מזרח-אייראפע, איינשליסנדיג דעם מזרח טייל פון דייטשלאנד, וואו ער האט אויפגעשטעלט א רייע מארקסיט־לעניניסטישע איין־פארטיי שטאַטן. אזוי האט ער למעשה געהערשט איבער גאנץ מזרח־אייראפע און האט געמאכט דעם סאוועטן־פארבאנד פאר א סופערמאכט.

נאמען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

סטאלין איז געבוירן געווארן יאסעב בעסאַריאניס דזשע יוגהאַשווילי אדער יאסיף דזשוגהאַשווילי. ער האט אנגעהויבן ניצן דעם נאמען "סטאַלין" אין 1912.

  • אויף רוסיש: Ио́сиф Виссарио́нович Ста́лин - יאסיף וויסאַריאנאוויטש סטאַלין; געבוירן Джугашвили - דזשוגאַשווילי.
  • אויף גרוזיניש: იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილიი - יאסעב דזשוגהאַשווילי
  • יאזעף סטאלין (אינפֿאהילף)

יונגע יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

יאסעב וויסאריאנאוויטש סטאלין איז געבוירן געווארן אין א קליין הויז פון איין שטוב אין גארי, גרוזיע. זיין פאטער האט געארבעט מאכן אום פאררעכטן שיך.[1] זיין פאטער איז אפֿט געווען שיכור און פלעג פאַטשן זיין ווייב און זיין זון, ביז ער איז געשטארבן אין א געראנגל אין 1890. ווען יאסעב איז געווען יונג האט ער געכאפט פאקן. דאס האט אים איבערגעלאזט מיט שראַמען אויפֿן פָנים. שפעטער האט ער געהייסן ״פֿארבעסערן״ אלע פֿאטאגראַפֿיעס זיינע צו באהאלטן די שראמען.[2] זיין לינקער ארעם איז געווען קערצער פון דעם רעכטן ארעם צוליב אן אקצידענט ווען א פֿאַעטאן האט אים געשטויסן. אין 1888 האט ער אנגעהויבן לערנען אין דער גארי קירכע־שולע, וואו ער איז געווען א געלונגערנער סטודענט. אין אויגוסט 1894 איז סטאלין געווארן א סטודענט אין דעם גלחים סעמינאר אין טביליסי.[3] ער איז ווייטער געווען א גוטער סטודענט, אבער ווען ער איז געווארן עלטער האט ער געהאט ווייניגער אינטערעס אין ווערן א גלח און האט געמאלדן אז ער איז אן אטעאיסט. צוזאמען מיט אנדערע חברים אין סעמינאר האט ער אנגעהויבן ליינען ביכער וואס זענען פארבאטן, כולל ״דאס קאפיטאל״ פון קארל מארקס. אין 1898 איז ער געווארן א מיטגליד אין דער מארקסיטישער גרופע מעזאם דאסי (״דריטע גרופע״), א גרוזינישע מארקסיסטישע גרופע. אין אפריל 1899 האט ער פארלאזט דעם סעמינאר אויף אייביג.[2]

רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

  1. Joseph Stalin (1879 - 1953). Historic Figures. דערגרייכט דעם 2009-02-01.
  2. a b Blundell, Nigel (1996). A Pictorial History of Joseph Stalin. London: Promotional Reprint Company Ltd.. ISBN 1856483266. 
  3. Biography: Joseph Stalin. pbs.org. דערגרייכט דעם 18טן נאוועמבער 2010.

וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]