זון סיסטעם

פֿון װיקיפּעדיע
שפּרינג צו: נאַוויגאַציע, זוכן
מינימיזעד

די זון־סיסטעם באשטייט פון דער זון און די אנדערע הימלישע אביעקטן וואס זענען געבונדן צו איר דורך גראוויטאציע: די אכט פלאנעטן, זייערע 166 באוואוסטע לבנות,[1] דריי קארליק פלאנעטן (צערעס, פלוטאן, און עריס מיט זייערע פיר באוואוסטע לבנות), און ביליאנען קליינע קערפער. די לעצטע קאטעגאריע שליסט איין אסטערוידן, קופער פאס אביעקטן, קאמעטן, מעטעארוידן, און צווישנפלאנעטיש שטויב.

די זון איז א שטערן וואס אנטהאלט כמעט די גאנצע מאסע (99.9%) פון דער זון סיסטעם; און פון וואס בלייבט איז דער גרעסטער טייל פון דער מאסע אין יופיטער. צוליב דער גרויסער מאסע פון דער זון ווערט געשאפן א שטארקע גראוויטאציע־קראפט וואס ציט אלע אנדערע קערפער אין דער סיסטעם צו ארביטן ארום דער זון.

די זון סיסטעם, לויט וויפיל מ'פארשטייט, באשטייט פון דער זון, פיר ערדישע אינעווייניקסטע פלאנעטן, דער אסטערויד פאס צווישן מאדים און יופיטער וואס געהערט פון שטיינער, פיר גאז ריז אויסערווייניקסטע פלאנעטן, און א צווייטער פאס, דער קופער פאס, וואס איז צונויפגעשטעלט פון אייזיקע קערפער. ווייטער פונעם קופער פאס איז דא נאך אייזיקער מאטריאל וואס די אסטראנאמען פארשטייען נישט גוט.

סטרוקטור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

לויטן סדר פון ווייטקייט פון דער זון, זענען די ערדישע פלאנעטן, וואס באשטייען בעיקר פון שטיינער און מעטאל:

די אויסערווייניקסטע גאז ריזן, וואס האבן א גאנץ גרעסערע מאסע ווי די ערדישע פלאנענטן, זענען:

די צוויי גרעסטע, יופיטער און סאטורן, זענען צוזאמענגעשטעלט מערסטנס פון וואסערשטאף און העליום; די צוויי דרויסנדיקע, אוראנוס און נעפטון, זענען אייז ריזן, מיט א סך וואסער, אמאניאק און מעטאן.

די דריי קארליק פלאנעטן זענען:

  • צערעס, דער גרעסטער קערפער אינעם אסטערויד פאס;
  • פלוטאן, דער גרעסטער קערפער אינעם קופער פאס; און
  • עריס, דער גרעסטער פון די קארליק פלאנעטן, וואס ליגט הינטער דעם קופער פאס.

זעקס פון די אכט פלאנעטן און צווי פון די קארליק פלאנעטן האבן נאטירלעכע סאטעליטן וואס ארביטן ארום זיי. מען רופט די סאטעליטן "לבנות" נאך דער ערד'ס לבנה, און יעדער איינער פון די אויסנווייניקסטע פלאנעטן איז ארומגענומען מיט פלאנעטישע רינגען פון שטויב און אנדערע פארטיקלען. אחוץ דער ערד, האבן אלע פלאנעטן נעמען פון גריכישע און רוימישע געטשקעס.

דער סדר פון ווייטקייט פון דער זון איז:

  • ערדישע פלאנעטן
  • אסטערוידן (כולל דעם קארליק פלאנעט צערעס)
  • גאז ריזן
  • קופער פאס, וואס אנטהאלט די קארליק פלאנעטן
    • פלוטאן
    • האמעא
    • מאקעמאקע
  • דער פארשפרייטער דיסק, וואס אנטהאלט דעם קארליק פלאנעט עריס
  • דער אורט וואלקן, אין וואס געפינען זיך די קאמעטן

רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

  1. Scott S. Sheppard. The Jupiter Satellite Page. University of Hawaii. דערגרייכט דעם 2006-07-23.


די זון סיסטעם
 
זון סיסטעם XXVII.png
די זון · מערקור · ווענוס · ערד · מאדים · צערעס · יופיטער · סאטורן · אוראנוס · נעפטון · פלוטאן · עריס
פלאנעטן · קארליק פלאנעטן · לבנות: ערדיש · מארסיש · אסטערוידיש · יופיטעריש · Saturnian · Uranian · Neptunian · Plutonian · Eridian
SSSBs:   מעטעארוידן· אסטערוידן (אסטערויד פאס) · Centaurs · TNOs (קופער פאס/Scattered disc) · קאמעטן (אורט וואלקן)
זעט אויך אסטראנאמישע אביעקטן און דער זון־סיסטעמ'ס list of objects, sorted by radius or mass.
רשימה פֿון פּלאַנעטן