לדלג לתוכן

געטעבארג

פֿון װיקיפּעדיע
געטעבארג
Göteborg
געטעבארג
אינפֿארמאציע
אנדער נאמען Gothenburg
שטאט שוועדן
גרינדונג דאטע 1621
גרינדער גוסטאוו דער צווייטער אדאלף
שטח 27,155 הקטאר (אין 31 דעצעמבער 2023)
צאל איינוואוינער 674,529 (אין 31 דעצעמבער 2023)
קאארדינאטן 57°42′27″N 11°58′03″E / 57.7075°N 11.9675°E / 57.7075; 11.9675 קאארדינאטן: 57°42′27″N 11°58′03″E / 57.7075°N 11.9675°E / 57.7075; 11.9675 
נאך באצירקן אין שוועדן
מפה
רעדאקטירן אין וויקידאטן וואס פארזארגט טייל פון דער אינפארמאציע אין דעם מוסטער
געטעבארג
Göteborg
מדינה / טעריטאָריע שוועדן
קאונטי וועסטרא גאטאלאנד קאונטי
ראַיאָן וועסטרא גאטאלאנד
הויפּטשטאָט פון שטאט יא
אָפיציעלע שפּראַך שוועדיש
דירוג שטח בשוועדן
דירוג צפיפות בשוועדן
צײַט זאָנע UTCCET (UTC+1)
געטעבארג

געטעבארג (שוועדיש: Göteborg אויך באקאנט אויף ענגליש אלס '''Gothenburg) איז די צווייט גרעסטע שטאט אין שוועדן, נאך שטאקהאלם, און איינע פון די וויכטיגסטע האנדלס, אינדוסטריעלע און פארקער צענטערס אין סקאנדינאוויע. די שטאט געפינט זיך אויפן מערב ברעג פון שוועדן ביים אויסגאס פון דעם גאטא טייך אין דעם קאטעגאט ים (Kattegat) , און איר נאטירלעכער פארט האט במשך פון הונדערטער יארן געשפילט א צענטראלע ראלע אין שוועדנס עקאנאמישע אנטוויקלונג.[1]

געטעבארג איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1621 דורך קעניג גוסטאוו דער צווייטער אדאלף (Gustav II Adolf), מיטן ציל צו שאפן א שטארקן האנדלס צענטער אויפן מערב ברעג פון לאנד און צו פארזיכערן שוועדנס צוטריט צום ים.[2] במשך פון די קומענדיגע יארהונדערטער האט די שטאט זיך אנטוויקלט פון א פעסטונג שטאט צו איינע פון די וויכטיגסטע פארט שטעט אין צפון אייראפע.

דער שוועדישער נאמען "Göteborg" ווערט אין אסאך שפראכן איבערגעזעצט אדער אנגערופן אלס "גאטענבורג" אדער "גאטענבערג". אין אידיש ווערט געווענליך באנוצט דער נאמען געטעבארג, וועלכער איז נאענט צום אריגינאלן שוועדישן אויסלייג.

געטעבארג געפינט זיך אויפן מערב ברעג פון שוועדן, וואו דער גאטא טייך פליסט אריין אינעם קאטעגאט ים. דיס האט געמאכט די שטאט פאר א נאטירלעכן צענטער פאר ים האנדל, שיף פארקער און אינטערנאציאנאלע פארבינדונגען.[3]

די שטאט איז אפיציעל געגרינדעט געווארן אין 1621 דורך קעניג גוסטאוו דער צווייטער אדאלף (Gustav II Adolf). אין די ערשטע יארן זענען אסאך האלענדישע אינזשענירן און סוחרים געקומען קיין געטעבארג, און זיי האבן געהאלפן פלאנירן די שטאט לויט די דעמאלטסדיגע מאדערנע קאנאלן און גאסן.[4]

אין דעם זיבעצנטן און אכצנטן יארהונדערט איז געטעבארג געווארן דער הויפט פארט פאר שוועדנס אינטערנאציאנאלן האנדל. די שוועדישע איסט אינדיע קאמפאני, וועלכע איז געגרינדעט געווארן אין 1731, האט געהאט איר הויפטקוואטיר אין דער שטאט און האט געפירט ברייטע האנדלס באציאונגען מיט אזיע.[5]

אין דעם ניינצנטן און צוואנציגסטן יארהונדערט האט די שטאט דורכגעמאכט א שנעלע אינדוסטריעלע אנטוויקלונג. שיף בויעריי, פאבריקן און פאבריקאציע פון שווערע מאשינען האבן געשאפן טויזנטער ארבעטס פלעצער, און געטעבארג איז געווארן איינע פון די וויכטיגסטע אינדוסטריעלע שטעט אין שוועדן.

די עקאנאמיע פון געטעבארג איז באזירט אויף פארשידענע געביטן, אריינגערעכנט:

  • ים האנדל און פארט אקטיוויטעטן
  • אינדוסטריע און פאבריקאציע
  • אויטאמאביל פראדוקציע
  • טעכנאלאגיע
  • פארשונג און העכערע בילדונג

דער פארט פון געטעבארג איז דער גרעסטער פארט אין שוועדן און באהאנדלט א גרויסן טייל פון לאנד'ס אימפארט און עקספארט.[6]

געטעבארג פארמאגט א ברייט אנטוויקלטע טראנספארט סיסטעם. די שטאט איז פארבונדן מיט אנדערע טיילן פון שוועדן דורך באנען, שאסייען און לופט פארקער. דער לאקאלער טראנספארט באשטייט פון טראמען, באסן און פעריס, און דער טראם סיסטעם ווערט גערעכנט צווישן די גרעסטע אין סקאנדינאוויע.[7]

אין געטעבארג געפינען זיך עטליכע וויכטיגע העכערע בילדונגס אינסטיטוציעס. די גרעסטע איז דער אוניווערסיטעט פון געטעבארג, וואס איז איינע פון די גרעסטע אוניווערסיטעטן אין שוועדן.[8]

געטעבארג פארמאגט א רייכע קולטורעלע לעבן מיט מוזייען, טעאטערס, מוזיק אינסטיטוציעס און יערליכע פעסטיוואלן. די שטאט איז אויך באקאנט פאר אירע גרינע פארקן און קולטור אינסטיטוציעס, וועלכע ציען יעדעס יאר אסאך באזוכער.

רעפערענצן

  1. Encyclopaedia Britannica, "Gothenburg", https://www.britannica.com/place/Gothenburg
  2. Nationalencyklopedin, Göteborg, https://www.ne.se/uppslagsverk/encyklopedi/lång/göteborg
  3. Encyclopaedia Britannica, "Gothenburg", https://www.britannica.com/place/Gothenburg
  4. Encyclopaedia Britannica, "Gothenburg", https://www.britannica.com/place/Gothenburg
  5. Swedish East India Company, https://www.soic.se/en
  6. Port of Gothenburg, https://www.portofgothenburg.com/
  7. Västtrafik, https://www.vasttrafik.se/
  8. University of Gothenburg, https://www.gu.se/en