רעפארם יידנטום

פֿון װיקיפּעדיע
(אַריבערגעפֿירט פון רעפארמער)
קפיצה לניווט קפיצה לחיפוש
"ומפני חטאינו". לינקס: אין "סדר העבודה לפי מנהג קהל בית חדש בהאמבורג", ה'תקע"ט, דען ערשטער רעפארם-סידור. רעכטס: מסורתי'שע תפילה.

.

רעפֿאָרם־ײִדנטום איז א יידישע רעליגיעזע שטרעמונג וואס איז גאר מאדערן געשטימט און האלט נישט פון דער פליכט פון תורה און מצוות.

ביי די ארטאדאקסן ווערן נישט די רעפארמער פֿארעכנט אלס א אידישע רעליגיע. אָרטאָדאָקסישע יידן האבן געפירט קעמפן קעגן זיי אמאל ווער עס זאל פארטרעטן אלגעמיינער יידישקייט.

היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

די שטרעמונג האט זיך אנטוויקלט אין דייטשלאנד אין סוף דעם 18טע י"ה, פון דארט איז דאס אריבער צו מערב אייראפע און נאך דער ערשטער וועלט קריג ווען א סך יידן האבן עמיגרירט צו די פאראייניקטע שטאטן איז דאס אויך דארט שטארק אריין. (די אסימילאציע איז זייער גרויס ביי זיי.)

אין יענע תקופה האבן די יידן באקומען אין אייראפע עמאנציפּאַציע (גלייכרעכטיקייט), וואס צוליב דעם האט זיך געעפנט פאר זיי דער אפציע פון זיך אסימילירן מיט די גויים. אזעלכע האבן אויסגעקליבן זיך אינגאנצן אריינמישן אין די גוישע וועלט, און אזעלכע האבן אויסגעקליבן צו בלייבן אין דערמיט, וואס פון זיי האט זיך אנטוויקלט דער רעפארם שטרעמונג. איר צוועק איז געווען צו איינהאלטן טאטאלע אסימילאציע. זיי האבן געטוישט מנהגים און תפילות צו אדאפטירן די מאדערענע פיראכצער.

רעפארם פרינציפטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

צווישן זייערע הויפט פרינציפטן:

  • ס'דא אן אייבערשטער
  • דער גרויסע עיקר פון זיי איסט, דאס גילוי ה' איז נישט דער ווארטליכע דיקטירונג פון תורה אין סיני, אונד וואס די שרשרת הקבלה פון תורה שבע"פ איסט אויך נישט אמת. עפ"ל, גילוי ה' איז עפעס וואס פאסירט אין די בעווסטזיין, אזוי ווי א סובייקטיווע (נישט ווארטליכע אונד נישט אקספליצירטע!) השראה צו יעדעם דור אונד יעדעם ייד. די גאנצע תורה, שבכתב ושבע"פ, איז געווען געשריבען פון מענטשען וואס האבן באקומען אזולכע וואגע השראה. פאר דעם ס'דא אזוי פיל אונטערשידן אונד סתירות אינערהאלב די מסורה, און פאר דעם דארף יעדעם דור ענדערן די דת ווי ער וויל, אהן די מעכאניזמן פון הלכה אונד פוסקים. אין דיזעם אספעקט, פון גלויב אויף א "פארטשרייטענדע גילוי" ווי דאס הייסט, האלטען די רעפארמער ווי כריסטליכע ליבעראלע קירכען. זי גלייבען וואס אזאלכע פארשטענדיס לאסט די פראבלעם פון מאדרענן פארשונג אונד קריטיק: אפילו וואס וויסענשאפט האט דעמאנסטרירט דאס די תורה איז געשריבען פון מענטשען איבער לאנגע צייט אונד איז נישט געגעבען פון סיני, מ'קען וייטער גלייבן וואס די תורה קומט פון דעם אייבערשטער.[1]
  • ס'נישטו א משיח עפ"ל, און בית המקדש ווירד נישט געבויט אין ירושלים, און ס'נישט זיין קיין קיבוץ גלויות.
  • ס'נישט זיין תחיית המתים, אונד ס'נישטו מלאכים. די רעפארמער, בעאיינפלוסט פון מאדערנען פארשונג, גלייבן וואס מלאכים אונד תחיית המתים זינד געקומען אינס די מסורה פון די אלט-פערסישע רעליגיאן.

זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]

  1. א גוטע ערקלערונג איבער דער פארשטענדיס פון גילוי ה' אין דען פארשידענע שטראמונגען, אויף ענגליש.