סאלאר ענערגיע
סאלאר ענערגיע (אויף עברית: אנרגיית שמש; אויף ענגליש: Solar Energy) איז די ענערגיע וואָס קומט אָן פֿון דער זון, אָדער דורך דירעקטע שטראַלן (ראַדיאַציע), אָדער דורך אַנדערע וועגן וואָס זענען אָפּגעלייטעט פֿון דער זון, אַזוי ווי ווינט, וואַסער-קראַפֿט, און ביאָמאַסע. זי איז הײַנט צוטאָגס איינע פֿון די גרעסטע אַלטערנאַטיווע ענערגיע-מקורות אויף דער וועלט, און ווערט גענוצט צו מאַכן עלעקטריציטעט פֿאַר מיליאַרדן מענטשן.
היסטאָריע
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]די מענטשהייט האָט זיך שוין לאַנגע יאָרן באַניצט מיט דער זון ווי אַ קוואַל פֿון וואַרעמקייט און ליכט. שוין אין אַלטע צײַטן האָבן מענטשן אויפגעבויט זייערע הײזער מיטן פּנים צו מזרח, כּדי צו כאַפן די מאַקסימום זון. דער גריכישער פֿילאָסאָף סאָקראַטעס האָט שוין גערעדט וועגן פּאַסיווע סאָלאַר-דיזיין אין בנינים.[1]
אין 1839 האָט דער פֿראַנצויזישער פיזיקער עדמאָן בעקרעל אַנטדעקט דעם פֿאָטאָוואָלטאַאישן עפֿעקט דאָס הייסט, אַז דורכלויפענדיגע ליכט אויף אַ מאַטעריאַל קען שאַפֿן עלעקטריציטעט.[2]
דער ערשטער פּראַקטישער סיליקאָן-סאָלאַר-צעל איז געמאַכט געוואָרן אין 1954 דורך בעל-טעלעפֿאָן לאַבאָראַטאָריעס (Bell Labs) אין ניו-יאָרק.[3] זינט דעמאָלט האָט די טעכנאָלאָגיע אַ גרויסן שפּרונג געטאָן, און הײַנט זענען סאָלאַרע פּאַנעלן אָפּגעשאַצט ביז **22–24% עפֿעקטיוויטעט בײַ קאָמערציעלע מאָדעלן.[4]
וויאזוי עס אַרבעט
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]דער זון שיקט ענערגיע אַרויס אין פֿאָרעם פֿון עלעקטראָמאַגנעטישע שטראַלן. ווען דאָזיגע שטראַלן טרעפֿן זיך מיט אַ פֿאָטאָוואָלטאַאישן מאַטעריאַל (לרוב סיליקאָן), ווערן עלעקטראָנען אויפֿגעוועקט, וואָס שאַפֿט אַ עלעקטרישן שטראָם.
דאָס פּראָצעס איז הייסט פֿאָטאָוואָלטאַיִזם (PV), פֿון די גריכישע ווערטער פֿאָטאָ (ליכט) און וואָלט, דעם אויסגעצייכנטן איטאַליענישן פיזיקער אַלעסאַנדראַָ וואָלטאַ וואָס האָט אַנטדעקט דעם עלעקטרישער שטראם מעסטונג
דריי הויפּטוועגן צו נוצן סאלאר ענערגיע
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]- פאָטאָוואָלטאַיִק (PV) ליכט ווערט דירעקט פֿאַרוואַנדלט אין עלעקטריציטעט (דאַכן-פּאַנעלן, סאָלאַר-פֿאַרם)
- קאָנצענטרירטע סאָלאַר-קראַפֿט (CSP) זון-שטראַלן ווערן קאָנצענטרירט צו קאָכן וואַסער (צב"ש מאהאווי מידבר סטאַנציע)
- פּאַסיווע סאָלאַר בנינים ווערן אָנגעלייגט כּדי נאַטירלעך וואַרעמקייט צו האַלטן
סאלאר פּאנעלן
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]סאלאר פּאַנעלן (אויך: פֿאָטאָוואָלטאַאישע מאָדולן) זענען די הויפט טעכנאָלאָגיע פֿון מאָדערנע סאָלאַר-ענערגיע. יעדע פּאַנעל באַשטייט פֿון הונדערטער קלענערע סאָלאַר-צעלן, יעדע אָפּגעמאַכט פֿון סיליקאן.
טיפּן פֿון פּאַנעלן:
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]- מאָנאָ-קריסטאַלין האָבן דעם העכסטן ווירקונג (18–22%), אָבער זענען טײַערער
- פּאָלי-קריסטאַלין ביליגערע, אָבער עפּעס נידעריקערן ווירקונג 15–17%)
- דין-שיכט (Thin-Film) — פֿלעקסיבל, בילינג, גוט פֿאַר ספּעציעלע נוצן
סאלאר היץ סיסטעמען
סאלאר היץ סיסטעמען נוצן די זון נישט צו מאַכן עלעקטריציטעט, נאָר צו דירעקט וואַרעמען וואַסער אָדער לופֿט. דאָס איז זייער ניצבאר פֿאַר:
- וואַרעמוואַסער סיסטעמען אין הייזער
- קאָנצענטרירטע סאָלאַר-קראַפֿט (CSP) — וואָס שפּיגלען קאָנצענטרירן זון-וואַרעמקייט אויף אַ טורעם צו קאָכן וואַסער, וואָס טרײַבט אַ טורבינע
- גרינהויז-היצונג אין לאַנדווירטשאַפֿט
נוצן אין דער וועלט
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]לויט דעם אינטערנאַציאָנאַלן ענערגיע-אַגענטור (IEA), האָט דער גלאָבאַלער PV-קאַפּאַציטעט אין 2023 איבערגעשריטן 1,600 גיגאַוואַט.[5]
גרעסטע סאָלאַר-ענערגיע-פּראָדוצענטן (2023):
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]| לאנד | GW |
|---|---|
| כינע | ~430 |
| פֿאַראייניקטע שטאַטן | ~180 |
| דײַטשלאַנד | ~81 |
| יאַפּאַן | ~78 |
| אינדיע | ~73 |
(מקור: אינטערנאַציאָנאַלן ענערגיע-אַגענטור, 2024)[5]
ישׂראל איז אויך אַ פֿירנדיק לאַנד אין דער טעכנאָלאָגיע — דאָרטן איז אָפּגעשטעלט גאָר פֿרי דער ערשטער סאָלאַר-וואַרעמוואַסער-סיסטעם(דור לוי יצחק בלאָך אין 1955), וואָס ווערט הײַנט נאָך אַלץ גענוצט אין מיליאָנען ישׂראלדיקע הייזער.[6]
סיבות
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]- סאָלאַרע ענערגיע האָט אַ גאַנצע רייע וויכטיקע סיבות:
- ריין ענערגיע קיין קארבאנדיאקסיד (*CO₂*) ווערט נישט אַרויסגעגעבן בעת דעם נוצן
- אומבאַגרענעצטער מקור די זון וועט שײַנען אזוי לאנג ווי עס זענען דא מענטשן אויף די וועלט
- נידריקע פֿלעגאנג פּאַנעלן דאַרפֿן מינימאַלע פֿלעג נאָכן אַרייַנשטעלן
- עקאָנאָמישע פּרײַז פֿון סאָלאַר-עלעקטריציטעט האָט זיך אָפּגענידעריקט 89% צווישן 2010 און 2022[7]
- ענערגיע-זיכערהייט רעדוצירט אָפּהענגיקייט פֿון פֿרעמדן נאַפֿט אָדער גאַז
- לאָקאַלע שאַפֿונג קען גענוצט ווערן אין אָפּגעזינדערטע שטחים וואָ עס האָבן נישט קיין עלעקטריק
חסרונות
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]- ווערט נישט פּראָדוצירט ביינאכט אָדער בעת וואָלקנס
- סטאָרידזש-פּראָבלעם באַטאַריעס זענען נאָך אַלץ טײער (כאטש פּרײזן פאלן)
- פּלאץ גרויסע סאָלאַר-פֿאַרמען דארפן פיל לאנד
- פאנעל-פּראָדוקציע פאבריקאַציע פון פאנעלן גיט ארויס גיפטיגע כעמיקאלען בעת פּראָדוקציע
- פאר פיל מענטשן זענען פּאַנעלן אויפֿן דאַך נישט שיין
זע אויך
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]מקורות
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]- ↑ Butti, Ken; Perlin, John (1980). *A Golden Thread: 2500 Years of Solar Architecture and Technology*. Cheshire Books.
- ↑ Becquerel, A.E. (1839). "Mémoire sur les effets électriques produits sous l'influence des rayons solaires". *Comptes Rendus*, 9, 561–567.
- ↑ Chapin, D.M.; Fuller, C.S.; Pearson, G.L. (1954). "A New Silicon p-n Junction Photocell for Converting Solar Radiation into Electrical Power". *Journal of Applied Physics*, 25(5), 676–677.
- ↑ National Renewable Energy Laboratory (NREL). (2024). *Best Research-Cell Efficiency Chart*. https://www.nrel.gov/pv/cell-efficiency.html
- 1 2 International Energy Agency (2024). *Renewables 2023: Analysis and Forecast to 2028*. IEA Publications. https://www.iea.org/reports/renewables-2023
- ↑ Grossman, G. (2002). "Solar energy for water heating in Israel: Past, present and future". *Energy*, 27(4), 367–379.
- ↑ IRENA (2023). *Renewable Power Generation Costs in 2022*. International Renewable Energy Agency.