קימפעטארין
קימפעטארין איז א אידיש ווארט פאר א פרוי וואס האט לעצטנס געבוירן א קינד. דאס ווארט שטאמט פון דייטש־יידיש Kindbetterin, וואס איז פארבונדן מיטן דייטשן ווארט Kindbett, וואס באדייט די צייט נאך דער געבורט, ווען א פרוי רוט זיך אפ אין בעט. אין לשון קודש ווערט א קימפעטארין גערופן יולדת.
הלכות
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]לויט דער תורה האט א יולדת ספעציעלע דינים פון טומאת לידה. א יולדת א זכר איז מן התורה טמאה פאר זיבן טעג, און א יולדת א נקבה פאר פערצן טעג. די דינים פון יולדת ווערן דערמאנט אין פרשת תזריע, וואו עס ווערט געשריבן: "אשה כי תזריע וילדה זכר וטמאה שבעת ימים" און ביי א נקבה "ואם נקבה תלד וטמאה שבועיים כנדתה".
אין די צייט פון חז"ל זענען געווען פארשידענע דינים בנוגע די טומאת לידה און די דמים וואס א יולדת זעט נאך דער לידה. א יולדת ווערט פאררעכנט אלס א יולדת אפילו אויב זי האט נישט געזען קיין בלוט, צוליב די עצם לידה.
די טומאת לידה איז אויך פארבונדן מיט די דינים פון נדה. די חז"ל האבן געלערנט פון די פסוקים אז די טומאת יולדת האט א באזונדערן זמן, און אז זי דארף זיך מטהר זיין אין מקוה נאך די טעג פון טומאה.
די טומאת לידה איז אויך פארבונדן מיט די דינים פון נדה און זבה. לויט די דינים פון דער תורה איז א יולדת א זכר טמאה זיבן טעג, און א יולדת א נקבה פערצן טעג. נאכדעם קומען די ימי טוהר, וואס זייערע דינים זענען אנדערש פון די טעג פון טומאה. א יולדת א זכר קען נאך די זיבן טעג, און א יולדת א נקבה נאך די פערצן טעג, אריינגיין אין די תקופה פון ימי טוהר, לויט די דינים וואס ווערן אויסגעשמועסט אין דער תורה.[1]
מיט דער צייט האבן די חכמים מחמיר געווען אין די דינים פון נדה און זבה, ביז דער היינטיגער סדר איז אז א פרוי וואס זעט בלוט ווערט באהאנדלט לויט די דינים פון נדה וזבה, און א יולדת דארף אויך מקיים זיין די הלכות פון שבעה נקיים לויט די פארהאן דינים.[2]
דערפאר איז דער היינטיגער דין פון א יולדת אנדערש פון דעם פשוטן חשבון פון די זיבן טעג פאר א זכר און פערצן טעג פאר א נקבה. נאכדעם וואס די בלוטונג האט זיך אפגעשטעלט און די פארלאנגטע בדיקות זענען דורכגעפירט געווארן, דארף זי ציילן שבעה נקיים לויט די הלכה און דערנאך זיך טובל'ן אין מקוה. די גענויע דינים זענען אבער תלוי אין פארשידענע פרטים, צווישן זיי די טאג פון דער לידה, די טאג ווען די בלוטונג האט זיך אפגעשטעלט און אנדערע הלכת'דיגע אומשטענדן. דערפאר ווערן די פראקטישע הלכות פון א יולדת געפרעגט ביי א רב אדער א מורה הוראה.
שבעה נקיים
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]נאך די טעג פון טומאה און נאכדעם וואס די יולדת האט אויפגעהערט צו זען בלוט, דארף זי לויט דער היינטיגער הלכה ציילן שבעה נקיים, לויט די דינים פון נדה וזבה. די ציילונג הייבט זיך אן נאכדעם וואס זי האט זיך אפגעשטעלט פון זען בלוט, לויט די פרטי ההלכה.
אין די טעג פון שבעה נקיים דארף די יולדת זיך היטן פון א נייע ראיה, און עס זענען פאראן ספעציעלע דינים בנוגע בדיקה און בגדים לבנים. אויב עס קומט פאר א נייע ראיה אין די טעג פון דער ספירה, קען דאס אפעקטירן די ציילונג, און לויט די פרטי המקרה דארף מען פרעגן א רב אדער מורה הוראה.[3]
טבילה
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]נאך דער ריכטיגער ציילונג פון שבעה נקיים דארף די יולדת זיך טובל'ן אין א מקוה, לויט די הלכות פון טבילת נדה. די טבילה דארף זיין אין א כשר'ן מקוה, און דער גאנצער גוף, אריינגערעכנט די האר, דארף זיין אינגאנצן אונטער די וואסער, אן קיין חציצה.[4]
פאר דער טבילה דארף מען זיך רייניגן און אוועקנעמען זאכן וואס קענען זיין א חציצה צווישן דעם גוף און וואסער. דערפאר ווערן פאר דער טבילה אויסגעפירט פארשידענע הכנות, צווישן זיי וואשן די האר און גוף און פארזיכערן אז עס איז נישטא קיין זאך וואס זאל אפהאלטן דעם וואסער פון אנרירן דעם גאנצן גוף.[5]
מנהגים
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]ביי אידישע פרויען זענען פאראן פארשידענע מנהגים וואס ווערן געפירט ביי א קימפעטארין נאך דער געבורט. די מנהגים קענען זיך אונטערשיידן לויט די קהילות און מקומות, און זענען פארבונדן סיי מיט די טעג נאך דער לידה און סיי מיט דער צייט ווען די קימפעטארין ווערט ווידער טהור.
אין פארשידענע קהילות זענען אויך פאראן מנהגים איבער ווען די קימפעטארין גייט צום בית המדרש, ווען זי גייט צום מקוה, און ווי אזוי זי זאל זיך פירן אין די ערשטע טעג און וואכן נאך דער לידה.
אין געוויסע קהילות זענען פאראן ספעציעלע מנהגים ביים ארויסגיין פון שטוב נאך דער לידה, און אויך ביי דער ערשטער טבילה פון א קימפעטארין. די מנהגים זענען אבער נישט אייניג אין אלע קהילות, און זייערע פרטים זענען אפהענגיק פון די מנהגים פון דער משפחה און קהילה.
אין די חסידישע קהילות זענען אויך פאראן פארשידענע סגולות און מנהגים וואס ווערן פארבונדן מיט דער קימפעטארין און דעם קינד אין די ערשטע טעג נאך דער לידה. די מנהגים ווערן אין פארשידענע מקומות מקובל פון דור צו דור.