שבט נפתלי

שבט נפתלי איז איינער פון די שנים עשר שבטים פון כלל ישראל, וועלכער שטאמט פון נפתלי בן יעקב און בלהה, די שפחה פון רחל. דער שבט האט באזעצט א גרויסן טייל פון מזרח גליל, אריינרעכענענדיג דעם חולה טאל, די געגנט ארום ים כנרת און אנדערע צפון מזרח טיילן פון ארץ ישראל. אין תנ"ך ווערט שבט נפתלי באשריבן אלס א שטארקער צפון שבט, וועלכער האט אנטיילגענומען אין עטליכע וויכטיגע מלחמות און האט געשפילט א באדייטנדיקע ראלע אין דער היסטאריע פון כלל ישראל. אין דער אידישער טראדיציע ווערט דער שבט אפט פארבונדן מיט שנעלקייט, פרייהייט און ברכה, און זיין טראדיציאנעלער סימבאל איז די אינד.

אפשטאם און אנטוויקלונג

שבט נפתלי שטאמט פון נפתלי, דער צווייטער זון פון בלהה און דער זעקסטער זון פון יעקב אבינו. דער נאמען נפתלי ווערט אין דער תורה פארבונדן מיט די ווערטער פון רחל, וועלכע האט אויסגעדרוקט איר קאמף און השתדלות.

אין ברכת יעקב אבינו ווערט נפתלי פארגליכן צו "אילה שלוחה", א בילד וואס איז במשך הדורות אויסגעלייגט געווארן אלס א סימבאל פון פרייהייט, שנעלקייט און באוועגלעכקייט. אין ברכת משה ווערט שבט נפתלי אויך געבענטשט מיט שובע רצון און פולקייט פון ברכת ה', וואס האט ווייטער פארשטארקט דעם פאזיטיוון בילד פונעם שבט אין אידישער טראדיציע.

אין מדבר

אין ספר במדבר ווערט שבט נפתלי אויסגערעכנט צווישן די שבטים פון כלל ישראל, און אין די ציילונגען ווערט ער באשריבן אלס איינער פון די גרעסערע שבטים. אין סדר המחנות האט שבט נפתלי געלאגערט אויף דער צפון זייט פונעם משכן צוזאמען מיט שבט דן און שבט אשר. די לאגער האט געדינט אלס דער הינטערשטער טייל פונעם מחנה בשעת די נסיעות אין מדבר.

די פלאץ פונעם שבט אין סדר המחנות האט געשטימט מיט זיין שפעטערדיגער באזעצונג אין די צפון טיילן פון ארץ ישראל, און האט אים געגעבן א וויכטיגן ארט אין דער ארגאניזאציע פון כלל ישראל.

נחלה אין ארץ ישראל

נאכן כיבוש ארץ ישראל האט שבט נפתלי באקומען א נחלה אין די צפון מזרח טיילן פונעם לאנד. דער שטח האט אריינגענומען מזרח גליל, דעם חולת טאל, די געגנט ארום ים כנרת און אנדערע פרוכטבארע בערג און טאלן. די נחלה איז געווען איינע פון די צפון'דיגסטע צווישן אלע שבטים, און זי האט געגרענעצט שבט אשר, שבט זבולון און אנדערע צפון שבטים.

א וויכטיגע שטאט אין דער נחלה איז געווען קדש נפתלי, וועלכע איז באשטימט געווארן אלס איינע פון די ערי מקלט. די שטאט האט געשפילט א וויכטיגע ראלע אין דער רעליגיעזער און געזעצליכער ארגאניזאציע פון כלל ישראל.

די געאגראפישע לאגע פונעם שבט האט געגעבן צוטריט צו וויכטיגע וואסער קוועלער, פרוכטבארע ערד און הויפט פארקער וועגן, וואס האבן געמאכט די געגנט ביידע עקאנאמיש און מיליטעריש וויכטיג.

אין תקופת השופטים

שבט נפתלי האט געשפילט א הויפט ראלע אין דער מלחמה קעגן סיסרא, וואס ווערט באשריבן אין ספר שופטים. דער פירער פון דער מלחמה איז געווען ברק בן אבינעם פון קדש נפתלי, וועלכער האט, צוזאמען מיט דבורה הנביאה, געפירט די שבטים צום נצחון איבער יבין מלך כנען און זיין שר צבא סיסרא.

אין דער תקופה פון גדעון ווערן אויך מענטשן פון שבט נפתלי דערמאנט צווישן די שבטים וואס האבן זיך צוזאמענגעשטעלט צו יאגן די מדינים. די מקורות שילדערן דעם שבט אלס א מיליטעריש אקטיוון און געטרייען טייל פון כלל ישראל.

אין תקופת המלוכה

אין די טעג פון די מלכים איז שבט נפתלי געווען א טייל פון ממלכת ישראל. צוליב זיין צפון לאגע איז דער שבט געווען צווישן די ערשטע געגנטן וואס זענען באטראפן געווארן דורך די אשורישע מלחמות און איינפאלן.

מיט דער חורבן פון ממלכת ישראל דורך אשור אין יאר 721 פאר זייער ציילונג איז א גרויסער טייל פון דער באפעלקערונג ארויסגעפירט געווארן אין גלות. פון דעמאלט און ווייטער ווערט שבט נפתלי אפט גערעכנט צווישן די עשרת השבטים, כאטש זיין נאמען איז ווייטער געבליבן דערמאנט אין תנ"ך און אין אידישע טראדיציע.

אין אידישער טראדיציע

אין אידישער טראדיציע ווערט שבט נפתלי אפט פארבונדן מיט דער איילה, לויט ברכת יעקב אבינו. דער סימבאל ווערט אויסגעלייגט אלס א צייכן פון שנעלקייט, באוועגלעכקייט און שיינקייט.

די ברכה פון משה, אין וועלכער נפתלי ווערט באשריבן אלס זאט מיט רצון און פול מיט ברכת ה', האט אויך צוגעגעבן צום פאזיטיוון בילד פונעם שבט. במשך הדורות איז נפתלי געווארן א סימבאל פון א שבט וואס האט פאראייניגט מיליטערישע שטארקייט מיט א ברוך'דיגער און פרוכטבארער נחלה.

ירושה

שבט נפתלי פארנעמט א באדייטנדיקן ארט אין דער געשיכטע פון כלל ישראל צוליב זיין וויכטיגע געאגראפישע לאגע אין גליל און זיין אנטייל אין עטליכע הויפט געשעענישן פון תנ"ך. דער שבט איז געווען א באשיצער פון די צפון גרעניצן פון לאנד, און זיין נחלה האט געהאט גרויס עקאנאמישע און מיליטערישע באדייט.

אין דער אידישער טראדיציע איז שבט נפתלי געבליבן א סימבאל פון פרייהייט, שנעלקייט און ברכה. זיין פארבינדונג מיט ברק בן אבינעם, קדש נפתלי און די מלחמות אין צפון ארץ ישראל האט אים פארזיכערט א באזונדער פלאץ אין דער היסטארישער און רעליגיעזער זכרון פון כלל ישראל.