שבט מנשה

שבט מנשה איז איינע פון די שנים עשר שבטים פון כלל ישראל, און שטאמט פון מנשה בן יוסף, דער בכור זון פון יוסף הצדיק און אסנת. דער שבט ווערט גערעכנט אלס טייל פון די באזונדערע שבטי יוסף, צוזאמען מיט שבט אפרים, און פארנעמט א וויכטיגע ארט אין תנ״ך סיי אין די צייטן פון מדבר און סיי אין די תקופות פון ארץ ישראל. דער נאמען מנשה ווערט אין ספר בראשית מסביר געווען אלס א לשון פון "נשני אלקים", אז דער אויבערשטער האט געמאכט פארגעסן די שוועריקייטן פון יוסף אין מצרים, און דער באדייט פון דער נאמען שפיגלט זיך שפעטער אפ אין דער היסטארישער אנטוויקלונג פון דעם שבט.

אפשטאם און מקורות

מנשה ווערט דערמאנט אין ספר בראשית אלס דער בכור זון פון יוסף און אסנת, די טאכטער פון פוטיפרע כהן פון און. אין דער סצענע פון ברכת יעקב ווערט געגעבן א באזונדערע דינאמיק צווישן מנשה און זיין ברודער אפרים, ווען יעקב אבינו שטעלט אפרים פאר דער גרעסערער, כאטש מנשה איז דער בכור. דער מצב באשאפט א יסוד פאר א לענגערע היסטארישע יחס צווישן די צוויי שבטי יוסף, וואו מנשה בלייבט בכור אין געבורט אבער אפרים באקומט סימבאלישע פריאריטעט.

דער שבט ווערט שפעטער אנגעשלאסן אלס טייל פון די צוויי שבטי יוסף, וואס ווערן אין תנ״ך אפט באהאנדלט צוזאמען, אבער אין געוויסע ווערן זיי אויך אפגעטיילט אלס באזונדערע שבטים. די אידענטיטעט פון מנשה ווערט אזוי פארבונדן מיט א צווייפאכיגע ירושה און א געאגראפישע צעשיידונג פון דעם שבט.

מדבר תקופה און ציילונגען

אין די צייט פון די מדבר ווערן די בני מנשה רעקארדירט אין די ציילונגען פון ספר במדבר. אין דער ערשטער ציילונג איז דער שבט געווען 32200 נפשות, און אין דער צווייטער ציילונג איז ער געשטיגן צו 52700 נפשות. דער וואוקס פון דעם שבט ווערט באטראכט אלס א באמערקנסווערטער אנטוויקלונג אין פארגלייך צו אנדערע שבטים וואס האבן נישט געוויזן אזא שטארקע וואוקס.

אין דער מחנה ארגאניזאציע אין מדבר איז מנשה געווען טייל פון דער צפון גרופע פון שבטי יוסף, צוזאמען מיט אפרים און בנימין. דער שבט האט שוין דעמאלט ארויסגעוויזן א באזונדערע סטרוקטור פון משפחות און קלאַנז וואס וועלן שפעטער שפילן א ראלע אין ירושת הארץ.

ירושת הארץ און געאגראפיע

שבט מנשה איז באזונדער אין דער תנ״כישער לאנדס-צעטיילונג ווייל ער האט באקומען צוויי באזונדערע ירושות אויף ביידע זייטן פון ירדן. איין טייל פון שבט איז זיך באזעצט מזרח פון ירדן אין די ראיאנען פון גלעד און בשן, צוזאמען מיט שבט ראובן און גד. דער צווייטער טייל איז זיך באזעצט מערב פון ירדן אין א ברייטע געגנט אין צפון און צענטראל כנען, אריינגערעכנט ארום בית שאן, יזרעאל און ביז די בערגיגע ראיאנען וואס גייען צו שומרון.

די צעשיידונג צווישן מזרח און מערב מנשה מאכט דעם שבט איינעם פון די מערסט געאגראפיש קאמפליצירטע שבטים אין כלל ישראל. אין היסטארישער און תנ״כישער אנאליז ווערט דאס געזען אלס א ביישפיל פון א שבט וואס האט געהאט א ברייטע השפעה איבער פארשידענע ראיאנען און האט געדינט אלס א פארבינדונג צווישן די עבר הירדן און ארץ כנען.

תקופת השופטים

אין דער תקופה פון שופטים טרעפט מען אין שבט מנשה עטליכע באדייטנדע פיגורן. איינע פון די מערסט באקאנטע איז גדעון בן יואש פון משפחת אביעזר, וואס האט געפירט די בני ישראל אין א מלחמה קעגן מדין און האט געשפילט א צענטראלע ראלע אין דער פרי-לאנדישער פירערשאפט. גדעון ווערט באטראכט אלס א סימבאל פון א נבואה-געטריבענע פירערשאפט וואס איז ארויסגעקומען פון שבט מנשה.

אין דער זעלבער תקופה ווערן אויך דערמאנט די טעכטער פון צלפחד, וואס האבן געברענגט א הלכהדיגע פרשה איבער ירושת נחלה ווען עס זענען נישט געווען זין. די משפחה פון מכיר און גלעד ווערן אויך אנגעגעבן אלס הויפט חלק אינערהאלב שבט מנשה, וואס ווייזט אויף די אינערליכע סטרוקטור און צעטיילונג פון דעם שבט אין שטארקע משפחות.

שפעטערדיגע תקופה און גלות אשור

אין דער שפעטערער היסטאריע ווערט דער מזרח טייל פון שבט מנשה פארבונדן מיט די גלות אשור, ווען די אסירישע אימפעריע האט אין יאר 732 פאר זייער ציילונג געפירט צו דער גלות פון טייל פון די שבטים פון צפון מלכות ישראל. דער מזרח מנשה ווערט דערמאנט אלס איינער פון די גרופעס וואס זענען פרי אפגעפירט געווארן אין גלות.

דער מערב טייל פון מנשה איז געבליבן אין לאנד ביז דער חורבן פון מלכות ישראל אין שפעטערע תקופה אונטער אשור, ווען די גאנצע צפון מלכות איז חרוב געווארן און אירע איינוואוינער זענען פארשפרייט געווארן צווישן די פעלקער. פון דעם פונט און ווייטער ווערט שבט מנשה פאררעכנט אין דער טראדיציע פון די עשרת השבטים וואס זענען פארלוירן געווארן אין גלות.

ירושה אין טראדיציע און זכרון

שבט מנשה בלייבט א שטארקע סימבאל אין אידישער טראדיציע, בפרט דורך די ברכה וואס עלטערן בענטשן קינדער: "ישימך אלקים כאפרים וכמנשה". אין דער ברכה ווערן ביידע שבטי יוסף גענומען אלס מוסטער פון הצלחה און המשכיות, און מנשה באקומט א באזונדערע פלאץ כאטש ער איז נישט דער עלטערער ברודער.

אין שפעטערדיגע היסטארישע און קולטורעלע דיסקוסיעס ווערט מנשה אויך פארבונדן מיט גרופעס וואס באטראכטן זיך אלס אפשטאמיגע פון די עשרת השבטים, אריינגערעכנט באוועגונגען וואס באנוצן דעם נאמען "בני מנשה". די געדאנק פון המשכיות פון דעם שבט בלייבט אזוי א לעבעדיגע טעמע אין אידישער קאלעקטיווע זכרון.