שבט יששכר

שבט יששכר איז איינער פון די שנים עשר שבטים פון כלל ישראל, וועלכער שטאמט פון יששכר בן יעקב. דער שבט האט באזעצט א גרויסן טייל פון די פרוכטבארע געגנטן אין צפון ארץ ישראל, אריינרעכענענדיג עמק יזרעאל, די אונטערשטע גליל און די געגנטן לעבן בארג תבור און דעם ירדן. אין תנ"ך ווערט שבט יששכר באשריבן אלס א שטארקער און באפעלקערטער שבט, וועלכער האט אנטיילגענומען אין מיליטערישע און פאליטישע געשעענישן. אין דער שפעטערדיגער אידישער טראדיציע איז דער שבט געווארן באקאנט אלס א סימבאל פון תורה לערנען, חכמה און פארשטאנד פון די צייטן, בפרט צוליב דער מסורה פון דער שותפות צווישן יששכר און זבולון.

אפשטאם און אנטוויקלונג

שבט יששכר שטאמט פון יששכר, דער פינפטער זון פון לאה און דער ניינטער זון פון יעקב אבינו. דער שבט טראגט זיין נאמען און ווערט דערמאנט צווישן די צוועלף שבטים פון ישראל.

אין ברכת יעקב אבינו אין ספר בראשית ווערט יששכר פארגליכן צו "חמור גרם", א שטארקער אייזל וואס ליגט צווישן די משפתים. אין די פשוט'ע משמעות באשרייבט דער פסוק א שבט וואס פארמאגט קראפט, אויסהאלט און איז גרייט צו טראגן שווערע לאסטן. אין דער שפעטערדיגער אידישער טראדיציע זענען די פסוקים אויך אויסגעלייגט געווארן אלס א רמז צו דער איבערגעגעבנקייט פון שבט יששכר צו תורה לערנען און חכמה.

די טראדיציע פארבינדט אויך שבט יששכר מיט א רואיגער, באזעצטער און לאנדווירטשאפטלעכער לעבנסשטייגער. די אויסלייג שטימט מיט דער סארט געגנט וואס דער שבט האט שפעטער באקומען אין ארץ ישראל, וועלכע איז געווען איינע פון די פרוכטבארסטע אין לאנד.

אין מדבר

לויט די ציילונגען אין ספר במדבר איז שבט יששכר געווען צווישן די גרעסטע שבטים. ביי דער ציילונג זענען אויסגערעכנט געווארן 64,300 מענער וואס זענען געווען ראוי ארויסצוגיין אין מלחמה.

אין סדר המחנות האט שבט יששכר געלאגערט אויף דער מזרח זייט פונעם משכן צוזאמען מיט שבט יהודה און שבט זבולון. ווען כלל ישראל האט זיך באוועגט אין מדבר, איז דער לאגער געווען דער ערשטער וואס איז ארויסגעפארן, אונטער דער פירערשאפט פון שבט יהודה. די שטעלע אין לאגער האט געוויזן אויף דער וויכטיגקייט פונעם שבט אין דער ארגאניזאציע פון כלל ישראל.

נחלה אין ארץ ישראל

נאכן אריינקומען אין ארץ ישראל האט שבט יששכר באקומען א נחלה אין איינע פון די רייכסטע און פרוכטבארסטע געגנטן פונעם לאנד. די אויסטיילונג פון די נחלה פאר שבט יששכר ווערט ברייט באשריבן אינערהאלב ספר יהושע (פרק י"ט), וואו דאס לאנד ווערט אראפשטעלט אלס א פרוכטבארער קארידאר אינעם אינערליכן טייל פונעם צפון. דער שטח האט זיך געצויגן פונעם ירדן אינעם מזרח ביז צום הר כרמל אינעם מערב, מיט דעם גרויסן עמק יזרעאל אינעם צענטער. די געאגראפישע פארשונגען צייגן אז עס איז אמאל שווער קלאר אויסצומאלן די פונקטליכע גרענעצן דירעקט פונעם תנכדיגן טעקסט, אבער די אלגעמיינע זאנע איז גאר באקאנט. דער דאזיגער שטח האט ענטהאלטן וויכטיגע שטעט און קנויטן-פונקטן וואס אז זיי זענען שפעטער געווארן די הויפט פלעצער פון די גרויסע מלחמות אין די היסטאריע.

די תקופה פון די שופטים

אינערהאלב דעם באקאנטן שיר דבורה נאך די נצחון אויף סיסרא, ווערט שבט יששכר דערמאנט אלס איינער פון די העלדישע שבטים וואס אז זיי האבן זיך צוגעשלאסן צום קאמף מיט א גרויסע מסירות נפש. די דאזיגע באטייליגונג האט געשטעלט א נייעם ווענדונג אינעם מיליטערישן פראפיל פונעם שבט. פאר דעם דאזיגן נצחון איז מעגלעך אז דער שבט האט געלעבט אונטער די שווערע האנט פון די כנענים אדער געצאלט שווערע שטייערן, ווי עס ווערט אנגעוויזן אין די ברכת יעקב. נאך דעם גרויסן זיג, ווערט יששכר אראפגעשטעלט אלס א זעלבשטענדיגער און אקטיווער שותף, און זיין שטיצע אין די צייטן פון דבורה הנביאה האט אים קלאר געגעבן דעם נאמען פון א קלוגן שבט וואס ווייסט וויאזוי צו רעאגירן אין די ריכטיגע מאמענטן.

אין תקופת המלוכה

אין ספר דברי הימים ווערן די מענטשן פון שבט יששכר באשריבן אלס "יודעי בינה לעתים לדעת מה יעשה ישראל". דער אויסדרוק איז במשך הדורות געווארן איינער פון די הויפט סימבאלן פון שבט יששכר, און איז אפט אויסגעלייגט געווארן אלס א רמז צו זייער חכמה, פארשטאנד און ידיעה אין חשבון התקופות און קביעת הלוח.

ווען דוד המלך האט פאראייניגט די שבטים, האבן אויך מענטשן פון שבט יששכר זיך אנגעשלאסן צו אים אין חברון און געברענגט שטיצע פאר זיין מלוכה. דער שבט איז אזוי געבליבן א וויכטיגער טייל אין דער אויפבוי פון דער פאראייניגטער מלוכה.

פון שבט יששכר זענען אויך ארויסגעקומען באקאנטע פירער, אריינגערעכנט דעם שופט תולע בן פואה. אין דער שפעטערדיגער היסטאריע ווערט אויך בעשא מלך ישראל פארבונדן מיט דעם שבט, וואס ווייזט אז שבט יששכר איז געבליבן פאליטיש באדייטנדיק אויך נאך דער תקופה פון התנחלות.

אין אידישער טראדיציע

אין אידישער טראדיציע איז שבט יששכר געווארן דער סימבאל פון תורה לערנען און חכמה. א באקאנטע מסורה דערציילט אז שבט יששכר האט זיך אפגעגעבן בעיקר

מיט לימוד התורה, בשעת שבט זבולון האט זיך פארנומען מיט מסחר און האט פינאנציעל געשטיצט די תלמידי חכמים פון יששכר. די שותפות צווישן יששכר און זבולון איז געווארן א מוסטער פאר שותפות צווישן תורה און פרנסה, און ווערט אפט דערמאנט אין ספרי מוסר און דרשות.

דער באשרייבונג פון די אנשי יששכר אלס "יודעי בינה לעתים" האט אויך צוגעגעבן צום שבט א שם פון שכל, פארשטאנד און גוטע הנהגה. די שייכות צו תורה און חכמה איז אבער א שפעטערדיגע אידישע אויסלייג פון די פסוקים, און נישט קיין באזונדערע היסטארישע באשרייבונג פונעם שבט אין די פריע תקופות.

ירושה

שבט יששכר פארנעמט א באזונדער ארט אין דער היסטאריע פון כלל ישראל. זיין פרוכטבארע נחלה האט אים געמאכט איינע פון די וויכטיגסטע לאנדווירטשאפטליכע שבטים, בשעת זיין אנטייל אין די מלחמות, אין דער תקופה פון די שופטים און ביי דער אויפקום פון דוד המלך ווייזט אז ער האט אויך געשפילט א וויכטיגע פאליטישע און מיליטערישע ראלע.

אין דער שפעטערדיגער אידישער טראדיציע איז שבט יששכר געווארן בעיקר א סימבאל פון תורה, חכמה און לימוד, און די געדאנק פון דער שותפות צווישן יששכר און זבולון איז געבליבן איינע פון די באקאנטסטע באגריפן אין אידישער קולטור.