שבט אפרים

שבט אפרים איז איינע פון די שנים עשר שבטים פון כלל ישראל, און שטאמט פון אפרים בן יוסף און אסנת, דער יונגער זון פון יוסף הצדיק. דער שבט ווערט גערעכנט אלס איינע פון די צוויי שבטי יוסף, צוזאמען מיט שבט מנשה, און האט געשפילט א צענטראלע ראלע אין דער היסטאריע פון ארץ ישראל, סיי אין דער צייט פון ירושת הארץ און סיי אין דער תקופה פון שופטים און שפעטער די צעשיידונג פון מלכות ישראל. דער נאמען אפרים ווערט אין ספר בראשית פארבונדן מיט פריה און וואוקס, וויבאלד יוסף האט געזאגט אז דער אויבערשטער האט אים געמאכט פרוכטבאר אין לאנד פון זיין עני.

אפשטאם און באדייט פונעם נאמען

אפרים איז געווען דער יונגער זון פון יוסף און אסנת, געבוירן אין מצרים. אין דער סצענע פון ברכת יעקב ווערן אפרים און זיין ברודער מנשה געברענגט פאר יעקב אבינו, און כאטש אפרים איז דער יונגערער, ווערט ער אויסגעקליבן צו באקומען א העכערע סימבאלישע ראנג. יעקב לייגט זיין רעכטע האנט אויף אפרים און שטעלט אים פאר א גרעסערן צוקונפט, וואס ווערט שפעטער א יסוד פאר דער באזונדערער היסטארישער ראלע פון דעם שבט.

דער באדייט פונעם נאמען אפרים ווערט דערקלערט אלס א לשון פון פריה און וואוקס, וויבאלד יוסף האט געזען אין אים א סימבאל פון הצלחה אין לאנד פון זיין שווערע מצרי'שע עכטע סביבה. דער נאמען אליין ווערט אין שפעטערדיגע מקורות פארבונדן מיט וואוקס, ברכה און פירן-קראפט צווישן די שבטים.

מדבר תקופה און ציילונגען

אין די ציילונגען פון מדבר ווערט שבט אפרים רעקארדירט אלס א באדייטנדע שבט מיט א שטארקע אנוועזנהייט. אין דער ערשטער ציילונג איז ער געווען 40500 נפשות, און אין דער צווייטער ציילונג איז ער אראפגעגאנגען צו 32500 נפשות. דער ירידה ווערט געזען אלס א טייל פון דער אלגעמיינער דעמאגראפישער באוועגונג פון די מדבר-דור.

אין דער ארגאניזאציע פון די שבטים אין מחנה אין מדבר איז אפרים געווען איינע פון די הויפט שבטים אינערהאלב דער גרופע פון שבטי יוסף, און האט פארנומען א באזונדערע פלאץ אין דער סדר המחנות. דער שבט איז שוין דעמאלט באטראכט געווארן אלס איינע פון די מערסט צענטראלע און באדייטנדע שבטים.

ירושת הארץ און געאגראפישע צענטער

שבט אפרים האט באקומען א הויפט טעריטאריע אין צענטראל כנען, אין די בערגיגע ראיאנען פון לאנד. אין זיין ירושה זענען אריינגערעכנט געווען וויכטיגע שטעט ווי שכם, שילה און בית אל, וואס האבן געשפילט א קריטישע ראלע אין דער פרי-ישראליטישער רעליגיעזער און נאציאנאלער אנטוויקלונג. שפעטער אין דער היסטאריע ווערט אויך די ראיאן פון שומרון פארבונדן מיט אפרים.

די צענטראלע געאגראפישע פאזיציע פון שבט אפרים האט אים געמאכט א נאטירלעכן פאליטישן און קולטורעלן צענטער אין דער פרי-תקופה פון ישוב הארץ. צוליב דעם ווערט אפרים אפט באטראכט אלס א שבט מיט אריסטאקראטישע און פירערישע קוואליטעטן אין די תנ״כישע מקורות.

תקופת השופטים

אין דער תקופה פון שופטים שפילט שבט אפרים א באזונדער באדייטנדע ראלע. יהושע בן נון, דער פירער פון כיבוש ארץ ישראל, קומט פון שבט אפרים. אויך שמואל הנביא, איינער פון די גרעסטע פיגורן אין דער פריע נבואה-תקופה, ווערט פארבונדן מיט אפרימישע אפשטאם אדער טעריטאריע.

אין דער זעלבער תקופה איז שילה, וואס געפינט זיך אין אפרימישער געגנט, געווען א הויפט צענטער פון עבודת הקודש און א רעליגיעזער קאפיטאל פון כלל ישראל פאר א לענגערע צייט. דער שבט האט אזוי געהאט סיי מיליטערישע סיי רעליגיעזע השפעה אויף דער אנטוויקלונג פון די ניישאן.

מלוכה און צפון מלכות ישראל

אין דער תקופה פון דער צעשיידונג פון מלכות ישראל ווערט שבט אפרים איינע פון די הויפט שבטים פון דער צפון מלכות. ירבעם בן נבט, דער ערשטער קעניג פון צפון מלכות, קומט פון שבט אפרים און פירט דעם רעוואלט קעגן דער מלכות בית דוד.

אין שפעטערדיגע תנ״כישע לשון ווערט דער נאמען "אפרים" אפט גענוצט אלס א סינאנים פאר דער גאנצער צפון מלכות ישראל. דער שבט ווערט אזוי א פאליטישער סימבאל פון דער צפון-מלכות אידענטיטעט און איר באזונדערער וועג פון הנהגה און קולטור.

שפעטערדיגע היסטאריע און גלות

נאך דער חורבן פון צפון מלכות ישראל דורך אשור אין יאר 722 פאר זייער ציילונג, ווערט דער שבט אפרים צוזאמען מיט די אנדערע שבטים פון צפון מלכות פארשפרייט צווישן די פעלקער. דער שבט פארלירט זיין געאגראפישע איינהייט, און ווערט טייל פון דער טראדיציע פון די עשרת השבטים וואס זענען פארלוירן געווארן אין גלות.

אין שפעטערדיגע אידישע טראדיציע בלייבט אפרים אבער א שטארקע סימבאלישע נאמען, סיי אלס שבט און סיי אלס רעפרעזענטאציע פון צפון ישראל בכלל.

באדייט און ירושה

שבט אפרים פארנעמט א באזונדערע פלאץ אין תנ״ך צוליב זיין צענטראלע געאגראפישע פאזיציע און זיין פוליטישע השפעה אין די פריע תקופות פון ישראל. דער שבט ווערט פארבונדן מיט הויפט פירער ווי יהושע און שמואל, און שפעטער מיט דער צפון מלכות אלס איר הויפט שבט.

אין אידישער טראדיציע ווערט אפרים אויך געזען אלס סימבאל פון וואוקס, הצלחה און דער אומגעריכטער העכערונג פון דער יונגערער איבער דעם עלטערן. צוליב דעם ווערט דער נאמען אפרים א לאנג-בלייבנדיקער קולטורעלער און רעליגיעזער סימבאל אין אידישער געדאנק.