קאנגרעס פוילן

קאנגרעס פוילן
Królestwo Polskie
שטאט	רוסלענדישע אימפעריע
גרינדונג דאטע	9 יוני 1815
שטח	128,500 קוואדראט קילאמעטער
צאל איינוואוינער	10,000,000 (אין 1900)
קאארדינאטן	52°14′00″N 21°01′00″E / 52.233333°N 21.016667°E קאארדינאטן: 52°14′00″N 21°01′00″E / 52.233333°N 21.016667°E

מוסטער:אינפאבאקס מדינה

קאנגרעס פוילן (פויליש: Królestwo Polskie אדער Królestwo Kongresowe; רוסיש: Царство Польское) איז געווען א קעניגרייך און פאליטישע איינהייט, וואס איז געשאפן געווארן אין יאר 1815 אלס טייל פון די באשלוסן פונעם קאנגרעס פון וויען נאך די נאפאלעאנישע מלחמות.^[1] דאס לאנד איז פון אנהייב אן געווען פארבונדן מיט דער רוסישער אימפעריע דורך א פערזענליכע פאראייניגונג, דאס הייסט אז דער זעלבער הערשער איז געווען סיי דער רוסישער צאר און סיי דער קעניג פון פוילן.^[2]

ביי זיין גרינדונג האט קאנגרעס פוילן באקומען א קאנסטיטוציע, א באזונדערע אדמיניסטראציע, א פארלאמענט, אייגענע מיליטערישע כחות און א ריי בירגערלעכע רעכטן.^[3] במשך פונעם 19טן יארהונדערט איז אבער די זעלבסטשטענדיגע פארוואלטונג ביסלעכווייז איינגעשרומפן געווארן, ביז דאס לאנד איז למעשה איינגעגלידערט געווארן אין דער רוסישער אימפעריע און איז געווארן א הויפט טייל פון דער מלוכה'דיגער פאליטיק.^[4]

דער נאמען "קאנגרעס פוילן" קומט פון דעם קאנגרעס פון ווינע, וואו די אייראפעאישע מאכטן האבן נאכ'ן באזיגן נאפאלעאן אויסגעארבעט א נייע פאליטישע סדר אין אייראפע.^[5]

היסטארישער הינטערגרונט

די אויפשטעלונג פון קאנגרעס פוילן איז געווען א טייל פון דער נאפאלעאנישער נאכקריגס סדר אין אייראפע. נאכן צוזאמענפאל פונעם הערצאגטום פון ווארשע (פויליש: Księstwo Warszawskie, פראנצויזיש: Duché de Varsovie) האבן די גרויסע מאכטן געזוכט א לייזונג, וואס זאל אין איין צייט באפרידיקן טייל פון די פוילישע נאציאנאלע שאיפות און אויך באשיצן די סטראַטעגישע אינטערעסן פון דער רוסישער אימפעריע.^[6]

לויט דעם אפמאך איז דער גרעסטער טייל פונעם געוועזענעם ווארשע הערצאגטום אריבער אונטער רוסישער הערשאפט, אבער אין פארעם פון א באזונדערן קעניגרייך. די רוסישע הערשער האבן צוגעזאגט אז דאס נייע קעניגרייך וועט פארמאגן א מאס פון אויטאנאמיע און וועט האלטן אייגענע אינסטיטוציעס.^[7]

די פערזענליכע פאראייניגונג האט געמיינט, אז כאטש דער זעלבער מאנארך האט געהערשט איבער ביידע לענדער, זענען זיי אין טעאריע געבליבן באזונדערע פאליטישע איינהייטן. אין די ערשטע יארן איז דאס אויסגעדריקט געווארן דורך א באזונדערער קאנסטיטוציע, אן אייגענע אדמיניסטראציע סיסטעם, מיליטער און אן אייגענעם פארלאמענט (דער סיים).^[8]

דער אפיציעלער נאמען פון דער מדינה איז געווען דאס "קעניגרייך פון פוילן", אבער אין די היסטארישע ליטעראטור האט זיך איינגעקריצט דער נאמען "קאנגרעס פוילן" כדי עס אפצוזונדערן און קלאר צו מאכן דעם חילוק צווישן דעם דאזיגן פליטישן מצב און אנדערע פוילישע קעניגרייכן וואס אז זיי האבן עקזיסטירט פארדעם אדער נאכדעם. אין די פוילישע היסטאריאגראפיע ווערט דאס לאנד געווענליך גערופן "קרוילעסטווא קאנגרעסאווע" (Królestwo Kongresowe), א נאמען וואס אז ער לייגט דעם דגש אויף די דיפלאמאטישע און קאנסטיטוציאנעלע שורשים פון דעם לאנד, ענדערש ווי אויף א פולקומע זעלבסטשטענדיגקייט וואס אז דאס האט דאס לאנד קיינמאל נישט באמת געהאט.^[9]

קאנסטיטוציע און רעגירונג

אויף 27 נאוועמבער 1815 האט צאר אלעקסאנדער דער ערשטער ארויסגעגעבן א קאנסטיטוציע פאר קאנגרעס פוילן.^[10] די קאנסטיטוציע האט פארגעזאגט א קאנסטיטוציאנעלע מאנארכיע, מיט א באזונדערער רעגירונג, א פארלאמענט, א מיליטער און א ריי בירגערלעכע רעכטן.

דער אפיציעלער הויפט פון לאנד איז געווען דער רוסישער צאר, וועלכער האט אויך געטראגן דעם טיטל קעניג פון פוילן.^[11] אין פראקטיק האט אבער דער מאס פון זעלבסטשטענדיגקייט שטארק אפגעהאנגען פון דער גרייטקייט פונעם צאר צו רעכענען זיך מיט די באשטימונגען פון דער קאנסטיטוציע.

די הויפטשטאט איז געווען ווארשע, וועלכע איז געבליבן דאס פאליטישע און אדמיניסטראטיווע צענטער פונעם קעניגרייך.^[12] צווישן די גרעסטע שטעט זענען אויך געווען לאדזש און לובלין, בשעת די היסטארישע באשרייבונגען נעמען אמאל אריין א ברייטערן ראיאן לויט דער תקופה.^[13]

דער סיים

דער סיים פון קאנגרעס פוילן איז געווען דער געזעץ געבער פונעם קעניגרייך און איינער פון די וויכטיגסטע סימבאלן פון דער פוילישער פאליטישער טראדיציע אונטער פרעמדער הערשאפט.^[14]

אין די ערשטע יארן האט דער סיים פארמאגט באשטימטע קאנסטיטוציאנעלע באפוגענישן. נאך דער אויפשטאנד פון 1830–1831 זענען זיינע רעכטן באטייטנד פארקלענערט געווארן, און שפעטער איז ער אינגאנצן אויפגעלאסט געווארן.^[15]

מיליטער

לויט דער אריגינעלער קאנסטיטוציע האט קאנגרעס פוילן פארמאגט אן אייגענע ארמיי.^[16] די באזונדערע מיליטערישע סטרוקטור איז געווען א וויכטיקער אויסדרוק פון דער פארשפראָכענער אויטאנאמיע.

נאכן פוילישן אויפשטאנד פון 1830–1831 האבן די רוסישע אויטאריטעטן אויפגעלעזט די ארמיי און פארשטערקט די דירעקטע אימפערישע קאנטראל איבער דער געגנט.^[17]

היסטארישע אנטוויקלונג

גרינדונג

אין 1815 האט דער קאנגרעס פון ווינע אויפגעשטעלט דאס קעניגרייך אלס טייל פון דער נייעם אייראפעאישן סדר נאך די נאפאלעאנישע מלחמות.^[18]

די ערשטע יארן

אין די ערשטע יארן פונעם 19סטן יארהונדערט האט דאס קעניגרייך פונקציאנירט אלס א האלב-אויטאנאמישע פאליטישע איינהייט מיט אייגענע פוילישע אינסטיטוציעס.^[19]די פוילישע שפראך איז געווען די אפיציעלע שפראך פון די רעגירונג און די געזעצן, און די לאקאלע פירערשאפט האט געהאט די מעגליכקייט צו פירן די אינערליכע ענינים פון דעם לאנד אונטער די אויפזיכט פון דעם קעניגליכן הויף. אבער, טראץ די אלע לאקאלע אינסטיטוציעס, איז דער רוסישער מאנארך געבליבן דער העכסטער הערשער אויפ'ן ארט, און זיין ווארט איז געווען דער ענדגילטיגער באשלוס, וואס אז דאס האט שטענדיג אנגעצויגן די באציאונגען צווישן ווארשע און פעטערבורג.^[20]

דער אויפשטאנד פון 1830–1831

די שפאנונגען האבן אויסגעבראכן אין די יארן 1830 און 1831, ווען די פוילישע נאציאנאליסטן און מיליטערישע קרעפטן האבן אנגעפירט א מאסיוון באוואפנטן אויפשטאנד קעגן די רוסישע הערשאפט.^[21] נאך א לאנגע און בלוטיגע קאמף איז דער אויפשטאנד ברוטאל אונטערגעדריקט געווארן דורך די צארישע ארמיי. אלס א קנס און א נקמה פאר דעם אויפשטאנד , האט דער צאר ניקולאי דער ערשטער אינגאנצן מבטל געווען די אפיציעלע קאנסטיטוציע פון יאר 1815 און זי ערזעצט מיט א נייעם דאקומענט וואס אז עס האט זיך גערופן דער "ארגאנישער סטאטוט".^[22] אונטער דעם נייעם סדר, איז דער פוילישער פארלאמענט (דער סעים) אויפגעלייזט געווארן, די באזונדערע פוילישע ארמיי איז אנולירט געווארן, און די אימפעריע האט פיל פעסטער אנגעצויגן אירע לייצעס איבער די אדמיניסטראציע.^[23]

די מיטעלע יארן פונעם יארהונדערט (1832–1862)

במשך די מיטעלע יארן פונעם 19סטן יארהונדערט איז קאנגרעס פוילן פארבליבן אויפ'ן פאפיר א באזונדערע אדמיניסטראטיווע איינהייט אין די רוסישע מאפע, אבער איר זעלבסטשטענדיגע קראפט און זעלבסט-רעגירונג זענען געווען שטארק פארקירצט און כמעט אינגאנצן אפגעשוואכט.^[24] די רוסישע רעגירונג האט פארשטארקט איר קאנטראל, אריינגעזעצט רוסישע באאמטע אין די וויכטיגע פאזיציעס, און כסדר אפגעשניטן פארשידענע רעכטן וואס אז די פוילישע בירגער האבן פריער גענאסן, ווען יעדער קליינער סימן פון פוילישע נאציאנאלע אידענטיטעט איז באטראכט געווארן מיט גרויס חשד.^[25]

דער אויפשטאנד פון 1863

אין יאר 1863 האט נאך א מאל אויסגעבראכן א פרישע גרויסע אויפשטאנד קעגן די רוסישע דאמינאנץ, וואס אז זי איז באקאנט אין די ביכער אלס דער יאנואר אויפשטאנד.^[26] דער דאזיגער אויפשטאנד האט געפירט דעם צאר אלכסנדר דעם צווייטן צו נעמען נאך פיל מער דראסטישע שריט כדי צו ענדיגן דעם פוילישן פראבלעם איין מאל פאר אלעמאל. אין יאר 1867 איז דאס קעניגרייך אפיציעל און פארמאל אינקארפארירט געווארן אריינצוהילן אינעם גוף פון די רוסישע אימפעריע.^[27] דאס לאנד איז איבערגעארבעט געווארן אונטער א שטרענגע קאמבינירטע ציווילע און מיליטערישע רוסישע פירערשאפט, און די רעגירונג האט אנגעהויבן א מאסיוון פראצעס פון "רוסיפיקאציע" (Russification), וואס אז דאס האט געצוואונגען די באפעלקערונג צו נוצן די רוסישע שפראך און קולטור אין אלע פובליק ספערעס.אלס א סימבאלישער שריט צו מעקן די פוילישע זכרונות, איז דער נאמען פון דעם טעריטאריע געענדערט געווארן אפיציעל צו "דאס לאנד פון דעם ווייסל טייך" (Vistula Land).^[28]

איינגלידערונג אין דער רוסישער אימפעריע

אין 1867 איז קאנגרעס פוילן אפיציעל איינגעגלידערט געווארן אין דער רוסישער אימפעריע.^[29] די געגנט איז רעארגאניזירט געווארן אונטער א פאראייניגטער ציווילער און מיליטערישער פארוואלטונג, און די רוסיפיקאציע איז געווארן נאך שטארקער.

נאך דער רעארגאניזאציע איז די געגנט אפט אנגערופן געווארן לאנד פון ווייסל .^[30]

סוף פונעם קעניגרייך

דער ענדגילטיגער סוף פון דעם רוסישן אדמיניסטראטיוון סיסטעם אויפ'ן פוילישן באדן איז געקומען אין יאר 1915, אינמיטן די שווערע שלאכטן פון די ערשטע וועלט מלחמה. די מיליטערישע קרעפטן פון די צענטראלע מאכטן, וואס אז זיי האבן אריינגענומען דייטשלאנד און עסטרייך-אונגארן, האבן אקופירט דעם שטח און ארויסגעטריבן די רוסישע אימפעריע.^[31] זיי האבן ערזעצט די אלטע רוסישע הערשאפט מיט א נייע פאליטישע פאפט-מדינה וואס אז זי האט זיך גערופן דאס "קעניגרייך פון פוילן" (Kingdom of Poland), וואס אז דאס איז געווען בלויז אויפ'ן נאמען א באזונדערע מדינה אבער איז פאקטיש געווען שטארק אונטערגעווארפן אונטער די מיליטערישע אינטערעסן פון די דייטשע קראפטן.^[32]

באדייטונג

קאנגרעס פוילן ווערט באטראכט אלס די גרעסטע פארמאלע פוילישע פאליטישע איינהייט אונטער רוסישער הערשאפט אין דעם 19טן יארהונדערט.^[33] איר ערשטע קאנסטיטוציאנעלע תקופה האט געשאפן א לעגאלן ראַם פאר פוילישן פאליטישן לעבן, וואס האט שפעטער פארנומען א וויכטיגן ארט אין דער פוילישער היסטארישער ערינערונג.

איר אנטוויקלונג פון א קאנסטיטוציאנעל קעניגרייך צו א שטארק קאנטראלירטער פראווינץ ווערט אפט דערמאנט אלס א ביישפיל פון דער רוסישער אימפעריעלער פאליטיק קעגן פוילן במשך פונעם 19טן יארהונדערט.^[34]

אין דער היסטארישער ליטעראטור ווערן פאראן פארשידענע באטראכטונגען וועגן דעם אמת'ן מאס פון אויטאנאמיע. טייל היסטאריקער לייגן מער געוויכט אויף די קאנסטיטוציע און די פוילישע אינסטיטוציעס, בשעת אנדערע אונטערשטרייכן אז די רוסישע הערשער האבן אין אסאך פעלער נישט באאכט די קאנסטיטוציאנעלע באגרעניצונגען, און דערפאר איז די זעלבסטשטענדיגקייט געבליבן באגרעניצט אין פראקטיק.^[35]

קוואלן

רעפערענצן

[1] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[2] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[3] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[4] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[5] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[6] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[7] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[8] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[9] ttps://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland

[10] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[11] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[12] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[13] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[14] (https://en.wikipedia.org/wiki/Sejm_of_Congress_Poland)

[15] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[16] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[17] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[18] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[19] ttps://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland

[20] ttps://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland

[21] ttps://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland

[22] ttps://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland

[23] ttps://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland

[24] ttps://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland

[25] ttps://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland

[26] ttps://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland

[27] ttps://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland

[28] ttps://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland

[29] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[30] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[31] ttps://www.youtube.com/watch?v=laqWvHA6xM8

[32] ttps://www.youtube.com/watch?v=laqWvHA6xM8

[33] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[34] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[35] (https://www.britannica.com/place/Congress-Kingdom-of-Poland)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]