סיביר
מוסטער:Infobox geographic region
סיביר (רוסיש: Сиби́рь), איז דער טייל פון רוסלאנד וואס געפינט זיך אין אזיע. עס באדעקט ברייטע לאנדשאפטן, און ציט פון די אוראל בערג ביזן פאציפישן אקעאן.עס גייט פונעם ארקטישן אקעאן אין צפון ביזן גרענעץ מיט כינע און מאנגאליי אין דרום. סיביר באדעקט אומגעפער 77% פון דער גארער רוסישער טעריטאריע. עס איז פון די קעלטסטע ערטער אויף דער ערד. בערך 70,000 יידן וואוינען אין סיביר.[1]
געאגראפיע
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]סיביר ליגט צווישן די אוראל בערג אין מערב און דעם פאציפישן אקעאן אין מזרח. זי נעמט אריין א גאר גרויסן טייל פון צפון אזיע.
די הויפט נאטירלעכע זאנעס זענען:
- טייגע (געדיכטע קאניפער וועלדער)
- טונדרע (קאלטאע אפענע געגנטן אין צפון)
- בערגיגע ראיאנען אין דרום און מזרח
וויכטיגע טייכן:
- אב
- עני־יא
- לענא
- אמור
- לענא
- יעניסיי
די באוואוסטע באיקאל אזערע געפינט זיך אין דרום־מזרח סיביר.
קלימאט
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]סיביר האט בעיקר א גאר קאלטע קלימאט.
- ווינטער: לאנג, גאר קעלט, מיט טעמפעראטורן וואס קענען פאלן אונטער −40°C אין געוויסע ראיאנען
- זומער: קורץ, אבער אין געוויסע טיילן מילד ביז ווארעם
די גרויסע טעמפעראטור־אויסשווינגען זענען א כאראקטעריסטישער חלק פון דער ראיאן.
באפעלקערונג
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]סיביר איז שוואך באוואוינט צוליב איר גרויס און שווערע קלימאט.
רוב מענטשן וואוינען אין שטעט אדער אינדוסטריעלע צענטערס.
גרויסע שטעט:
אין סיביר וואוינען אויך פארשידענע ארגענעלע פעלקער, אריינגערעכנט יאַקוטן, בוריאטן און עווענקן.
עקאנאמיע
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]סיביר איז א וויכטיקער עקאנאמישער ראיאן פאר רוסלאנד צוליב אירע נאטירלעכע רעסורסן:
- אויל און נאטירלעכער גאז
- קויל
- גאלד און אנדערע מעטאלן
- האלץ פון די טייגע וועלדער
די עקאנאמיע איז שטארק פארבונדן מיט מינע גראבינג און ענערגיע־אינדוסטריע.
טראנספארט
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]צוליב ווייטקייט און שווערע נאטור־באדינגונגען איז טראנספארט באגרעניצט אין געוויסע טיילן.
הויפט טראנספארט־מיטלען:
- באנען
- פליגער
- טייכן אין זומער
די טראנס-סיבירישע באן איז די וויכטיגסטע פארבינדונג צווישן מערב און מזרח רוסלאנד.
נאטור און סביבה
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]סיביר האט א גאר רייכע נאטירלעכע וועלט:
- ריזיקע טייגע וועלדער
- ווילדע חיות ווי בערן, וועלף,
- פרישעוואסער־אזערעס און טייכן
די באיקאל־אזערע איז א יונעסקא וועלט־ערבע־ארט און די טיפסטע פרישוואסער־אזערע אין דער וועלט.
באדייט
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]סיביר איז זייער וויכטיג פאר רוסלאנד צוליב:
- איר שטח און נאטירלעכע רעסורסן
- איר סטראטעגישע לאקציע
- איר ראלע אין ענערגיע־פארזארגונג
זי איז אויך באוואוסט אין דער וועלט אלס א סימבאל פון קעלט, ווייטקייט און ווילדע נאטור.