נפתלי
נפתלי איז געווען איינער פון די זין פון יעקב אבינו, געבוירן צו בלהה, די שפחה פון רחל אמנו. ער ווערט גערעכנט אלס דער צווייטער זון פון בלהה און דער זעקסטער זון פון יעקב, און איז דער אנפאנג פון שבט נפתלי צווישן די צוועלף שבטים פון בני ישראל.[1]
אין ספר בראשית ווערט זיין געבורט דערציילט אין ראַם פון דער משפחה פון יעקב, וואו די נעמען פון די שבטים ווערן געגעבן לויט רוחניות'דיגע און פערזענליכע באדייטונגען.
נאמען און באדייט
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]דער נאמען "נפתלי" שטאמט פון לשון "פתל", וואס באדייט זיך ראנגלען אדער זיך אויסדרייען. לויט רחל אמנו האט זי געזאגט אז זי האט זיך געראנגלט מיט איר שוועסטער, און פון דעם איז געקומען דער נאמען נפתלי.
דער באדייט פונעם נאמען ווערט אפט פארבונדן מיט שטארקייט, התמודדות און רוחניות'דיגע קאמף.
אין די תורה
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]די געבורט פון נפתלי ווערט דערמאנט אין בראשית ל', ח', וואו רחל אמנו זאגט:
"נפתולי אלקים נפתלתי עם אחותי" — פון דא שטאמט זיין נאמען נפתלי, וואס ווערט פארבונדן מיט לשון פון זיך ראנגלען אדער זיך שטארקן אין א רוחניות'דיגן זין.[2]
ווי ביי אנדערע זין פון יעקב אבינו, איז אין תורה נישט פארהאן א לענגערע פערזענליכע געשיכטע פון נפתלי, נאר בעיקר זיין געבורט און זיין ארייננעמען אין דער שבט'ישער סטרוקטור פון ישראל.
משפחה און אפשטאם
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]נפתלי איז געווען דער זון פון בלהה, די שפחה פון רחל אמנו, און איז איינע פון די קינדער דורך וועלכע די צוועלף שבטי ישראל זענען אנטשטאנען.
אין דער גענעאלאגיע פון ספר בראשית ווערט ער גערעכנט אלס טייל פון דער משפחה פון יעקב אבינו, וועלכע האט געגרינדעט די יסוד פון דעם אידישן פאלק.
שבט נפתלי
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]דער הויפט היסטארישער באדייט פון נפתלי קומט דורך זיין נאמען אלס גרינדער פון שבט נפתלי.
לויט תנ"ך און שפעטערע מקורות האט שבט נפתלי זיך באזעצט אין צפון ארץ ישראל, ספעציעל אין די ראיאנען פון גליל, חולה טאל און ארום דעם ים כנרת.[3]
דער שבט ווערט אויך פארבונדן מיט ברק בן אבינעם פון קדש נפתלי, וועלכער איז געווען א מנהיג אין דער תקופת השופטים.
טעריטאריע
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]די טעריטאריע פון שבט נפתלי איז געווען אין צפון ארץ ישראל, אריינגערעכנט בערגיגע און פרוכטבארע געגנטער. דער ראיאן איז געווען א וויכטיגער חלק פון די צפון שבטים און האט געשפילט א ראלע אין פארשידענע תנ"ך'דיגע געשיכטעס.
שפעטערע מסורות
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]אין שפעטערע אידישע מסורות ווערט נפתלי אפט באשריבן אלס א שנעלער און פלינקער מענטש, לויט דער ברכה פון יעקב אבינו אין בראשית מ"ט, כ"א:
"נפתלי אילה שלוחה הנותן אמרי שפר"
קבורה און מסורות
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]לויט דעם מדרש (ספר הישר), איז נפתלי נפטר געווען אין מצרים אין אן אלטער פון 132 יאר, און די בני ישראל האבן ארויפגעברענגט זיינע עצמות בעת יציאת מצרים.
די אלטע מסורה צייגט זיין קבר אינעם צפון טייל פון ארץ ישראל, אין דעם ארט קדש נפתלי (היינט נעבן קיבוץ מלכיה אינעם אויבערשטן גליל), וואס איז געווען איינע פון די ערי מקלט אין דעם חבל נפתלי. דאס ארט דינט שוין דורכאויס הונדערטער יארן אלס אן ארט פאר תפילה און עליה לרגל.מסורות קבורה מדורות עברו; אתרי צדיקים (מי צדיק).
היסטארישע באדייט
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]אין דער היסטאריע פון בני ישראל האט שבט נפתלי געהאט א וויכטיגע ראלע אין דער צפון געגנט פון ארץ ישראל. דער שבט ווערט אפט פארבונדן מיט גבורות, שנעלקייט און מיליטערישע שטארקייט אין תנ"ך'דיגע קאמפן.
זיין ירושה ווערט אפגעהיטן בעיקר דורך שבט'ישע אידענטיטעט און תנ"ך'דיגע טראדיציע.
זעט אויך
| יעקב'ס קינדער | ||
|---|---|---|
| קינדער פון לאה | ||
| קינדער פון רחל | ||
| קינדער פון בלהה | ||
| קינדער פון זלפה | ||