מנשה (זון פון יוסף)

מנשה

פאטער	יוסף
מוטער	אסנת

מנשה בן יוסף איז א פיגור אין ספר בראשית, און ווערט גערעכנט אלס דער בכור זון פון יוסף הצדיק און אסנת בת פוטיפרע כהן און. אין דער תנ״כישער דערציילונג שטייט ער צוזאמען מיט זיין ברודער אפרים, און ביידע ווערן שפעטער אויפגענומען דורך יעקב אבינו אלס גרינדער פון באזונדערע שבטים אין כלל ישראל. דער פיגור פון מנשה דינט אין תנ״ך בעיקר אלס א פאמיליע-און-ירושה פונקט, דורך וועלכן די שבט מנשה ווערט געגרינדעט אין שפעטערדיגע ישראליטישע היסטאריע.

אפשטאם און משפחה

מנשה ווערט געבוירן אין מצרים בשעת יוסף הצדיק איז שוין אויפגעשטיגן צו א הויכע פאזיציע אין פרעה׳ס מלוכה. זיין מוטער איז אסנת, טאכטער פון פוטיפרע כהן פון און. ער איז דער עלטערער ברודער פון אפרים, כאטש אין דער שפעטערער ברכת יעקב ווערט אפרים געגעבן א העכערע סימבאלישע ראנג.

אין דער משפחה-סטרוקטור פון ספר בראשית ווערט מנשה געשטעלט אלס טייל פון דער יוסף-ליניע, אבער אין א באזונדערער פאזיציע, וויבאלד יעקב אבינו נעמט ביידע זין אונטער זיין אייגענע שבט-סיסטעם, אזוי ווי זיי וואלטן געווען גלייכע זין פון יעקב אליין.

ברכת יעקב

באדייט פונעם נאמען

דער נאמען מנשה ווערט אין תנ״ך דערקלערט דורך יוסף אלס א לשון פון "נשני אלקים את כל עמלי ואת כל בית אבי", וואס דרוקט אויס אז דער אויבערשטער האט אים געמאכט פארגעסן זיינע ליידן און זיין פריערדיגע לעבן אין זיין פאטער׳ס הויז. דער לשון פון "שכחה" ווערט אזוי פארוואנדלט אין א נאמען וואס טראגט א טיף פסיכאלאגישן און רוחניות׳דיקן באדייט.

אין שפעטערדיגע לשון-אנאליזן ווערט דער נאמען אויך פארבונדן מיט דער שורש פון פארגעסן, וואס איז געווארן א יסוד פאר פארשידענע מדרשישע און לשון-קודש׳ישע פירושים איבער זיין באדייט.

ביבלישע ראלע

אין דער דערציילונג פון יוסף און זיינע ברידער קומט מנשה נישט פאר אלס א הויפט פיגור, אבער ער איז א קריטישער טייל פון דער משפּחה-דינאמיק. ווען די ברידער קומען קיין מצרים און יוסף פארלאנגט אז בנימין זאל ברענגען ווערן, ווערט די גאנצע פאמיליע-סצענע שפעטער פארבונדן מיט דער שייכות צווישן די זין פון יוסף און זייערע ברידער.

די וויכטיגקייט פון מנשה ליגט אין דעם אז ער און זיין ברודער אפרים ווערן שפעטער אינטעגרירט אין דער שבט-סיסטעם פון כלל ישראל, און ווערן באטראכט כמעט ווי גלייכע זין פון יעקב אבינו אליין.

ברכת יעקב און שבט-גרינדונג

אין ספר בראשית ווען יעקב אבינו בענטשט די קינדער פון יוסף, לייגט ער זיין רעכטע האנט אויף אפרים כאטש מנשה איז דער בכור. דער אקט ווערט פארשטאנען אלס א סימבאלישע איבערדרייעניש פון בכורה, אבער מנשה בלייבט דער עלטערער זון אין געבורטס-סדר.

יעקב אבינו נעמט ביידע קינדער אונטער זיין אייגענע שבט-סיסטעם, און דורך דעם ווערן זיי פאררעכנט אלס גרינדער פון באזונדערע שבטים אין כלל ישראל. אזוי ווערט מנשה דער אבות-פיגור פון שבט מנשה.

די דאזיגע צעטיילונג ווערט שפעטער א וויכטיקער טייל פון דער שבטישער סטרוקטור אין ארץ ישראל, און שפיגלט אפ די באזונדערע שטעלע פון שבט מנשה אין דער לאַנדישער און היסטארישער ארגאניזאציע פון כלל ישראל.

ליטורגישע און קולטורעלע ירושה

מנשה איז איינע פון די צוויי פיגורן (צוזאמען מיט אפרים) וואס ווערן דערמאנט אין דער באקאנטער ברכה פאר קינדער: "ישימך אלקים כאפרים וכמנשה". די ברכה איז געווארן א סטאנדארט אין שבתדיקע און משפחה-ריטואלן, און האלט די נאמען פון מנשה לעבעדיג אין אידישער טראדיציע ביז היינט.

דער דאזיגער ליטורגישער באנוץ געבט פאר מנשה א באזונדערע קולטורעלע המשכיות, כאטש ער אליין איז אין תנ״ך מער א גענעאלאגישער און שבט-פיגור ווי א דעוועלאפטע דערציילונג-כאראקטער.

באדייט און לעגאציע

מנשה בן יוסף ווערט באטראכט אלס א פונדאמענטאלער פיגור אין דער אנטוויקלונג פון די שבטי ישראל, וויבאלד דורך אים ווערט די יוסף-ליניע אינטעגרירט אין דער גאנצער שבטישער סטרוקטור פון כלל ישראל. זיין ראלע איז מער גענעאלאגיש ווי נאראטיוו, אבער פונדעסטוועגן איז זי קריטיש פאר דער גאנצער תנ״כישער קאנסטראקציע פון שבטים.

אין אידישער געדאנק ווערט מנשה אויך פארבונדן מיט די טעמעס פון פארגעסן און איבערבויען, וואו די פערזענליכע געשיכטע פון יוסף ווערט איבערגעטראגן אין א קולעקטיווע נאציאנאלע אידענטיטעט דורך זיינע קינדער.