יהודה בן נתן
| געבורט |
1050  |
|---|---|
| טויט |
1140 (אלט 90 בערך) |
| זיינע רביס |
רש"י |
  | |
רבי יהודה בן נתן, באקאנט אלס דער ריב"ן, איז געווען פון די גרויסע און פראמינענטע רבנים, תלמודיסטן און פוסקים אין פראנקרייך אינעם איבערגאנג-פעריאד צווישן די דורות פון די גאונים און די בעלי התוספות. ער ווערט פארעכנט אלס איינער פון די גרעסטע תלמידים פונעם אלגעמיינעם פירער פונעם אשכנזישן אידנטום, רש"י הקדוש, און ער איז אויך געווען זיין איידעם.
אפשטאם און פריערדיגע יארן
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]דער ריב"ן האט געלעבט און געווירקט אין צפון-פראנקרייך בעת דעם מיטלאלטער. די גענויע דאטעס פון זיין געבורט און פטירה זענען נישט קלאר, אבער זיין לעבנס-געשיכטע איז שטארק פארבונדן מיט דער צענטראלער קייט פון דער תורה-איבערגאנג אין אשכנז.
אין זיין יוגנט האט ער אריינגעלערנט אינעם הויפט תורה-צענטער אין פראנקרייך ביי זיין רבין מובהק רש"י, וואו ער איז געווארן אן אינטעגראלער טייל פונעם נאענטן קרייז פון די חכמים וואס האבן ארומגערינגלט דעם בית מדרש. שפעטער האט ער חתונה געהאט מיט מרת מרים, די צווייטע טאכטער פונעם רבין רש"י, וואס דאס האט אים אריינגעברענגט אינערהאלב דער משפחה-דינאסטיע פונעם העכסטן רבנישן אריסטאקראטיע אין יענעם דור.
תורה-ווערק און השלמת פירוש רש"י
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]די הויפט היסטארישע און תורה'דיגע באקאנטשאפט פונעם ריב"ן ליגט אין זיין ארבעט אלס מפרש און פוסק, און ער דינט אלס א דירעקטער בריק צווישן דעם דרך פונעם רש"י און דעם קומענדיגן דור פון די בעלי התוספות:
- השלמת הפירוש אויפ'ן ש"ס: אין עטלעכע מסכתות פונעם תלמוד בבלי, וואו רש"י הקדוש איז נפטר געווארן אינמיטן שרייבן זיין קלאסישן פירוש, האט דער ריב"ן איבערגענומען די מלאכה און אפגעשריבן דעם המשך פונעם פירוש לויטן זעלבן סטיל. דער באקאנטסטער ארט געפינט זיך אין מסכת בבא בתרא (דף כט עמוד א), וואו עס ווערט עפנטליך אנגעוויזן אויף זיין ארבעט.
- הלכה-אויטאריטעט: אויסער זיין ארבעט אלס מפרש, איז ער אנגענומען געווארן אלס א צענטראלער בעל הוראה און פוסק, און זיינע פסקים ווערן ברייט ציטירט אין די ספרים פון די ראשונים, בפרט דורך די בעלי התוספות אויפ'ן ש"ס און אין די הלכה-קובצים פון יענער תקופה.
משפחה און דינאסטיע
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]דער ריב"ן ווערט שטארק געדענקט צוליב זיין צענטראלן ארט אין דער גענעאלאגישער און אינטעלעקטואלער נעטווארק פונעם פראנצויזישן אידנטום. צווישן זיינע קינדער און אייניקלעך געפינען זיך גרויסע מנהיגים ותלמידי חכמים:
- זיין זון רבי יום טוב פון פאלעז (Falaise), וואס אז ער איז אליין געווען א באקאנטער תלמוד-קאמענטאטאר.
- זיין זון רבי אליעזר.
- זיין אייניקל מרת דולצא פון גערמערסהיים (Germersheim), וואס זי האט חתונה געהאט מיט דעם באקאנטן גאון רבי אלעזר פון גערמערסהיים.
חשיבות און לעגאציע
[רעדאַקטירן | רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]די גאנצע חשיבות פונעם ריב"ן געפינט זיך אין זיין ראלע אלס משמר פונעם רש"י'ס תורה-ירושה. הינטער דעם וואס ער איז געווען סיי א תלמיד און סיי אן איידעם, האט ער געהאט אן אויסערגעוויינטלעכע נאענטקייט צו די אמת'ע כוונות פונעם רב, און ער האט געהאלפן פארענטפערן און אהערשטעלן די יסודות פון דער אשכנזישער לערן-שיטה פאר די קומענדיגע דורות.
זיינע משפחה-פארבינדונגען האבן געהאלפן האלטן די אויטאריטעט פונעם רש"י'ס הויזגעזונט שטארק און ריין, און זיין נאמען ווערט דערמאנט מיט גרויס כבוד דורך אלע מפרשי הש"ס ביזן היינטיגן טאג.