דינה

דינה

געבורט	1700 לפנה״ס
טויט	1590 לפנה״ס (אלט 110 בערך)

דינה איז געווען די טאכטער פון יעקב אבינו און לאה אמנו, און די איינציגע טאכטער פון יעקב וואס ווערט בפירוש דערמאנט אין תורה. איר געבורט ווערט דערציילט אין ספר בראשית, און איר הויפט ערשיינונג אין תנ"ך איז אין פרשת וישלח, וואו דער מעשה פון שכם בן חמור און די נקמה פון אירע ברידער שמעון און לוי ווערט געשilderט.

די געשיכטע פון דינה איז געווארן א וויכטיגער נושא אין תנ"ך, מדרש, מפרשים און שפעטערע אידישע און אלגעמיינע ליטעראטור, און האט אויפגעווארפן שאלות וועגן צדק, אחריות, משפחה און כבוד.

אין די תורה

אין ספר בראשית שטייט אז דינה איז געבוירן געווארן נאך דעם געבורט פון זבולון, אלס די טאכטער פון לאה אמנו

איר הויפט מעשה ווערט דערציילט אין בראשית. דינה איז ארויס "לראות בבנות הארץ", און שכם בן חמור, דער זון פון חמור, דער פירער פון דער שטאט שכם, האט איר געזען, גענומען און געשענדעט.

שפעטער האט שכם געוואלט חתונה האבן מיט דינה, און זיין פאטער חמור האט געפירט פארהאנדלונגען מיט יעקב אבינו און זיינע זין.

די ברידער שמעון און לוי, וועלכע ווערן אין פסוק אנגערופן די ברידער פון דינה, האבן געענטפערט מיט א תנאי אז אלע מענער פון שטאט זאלן זיך מל'ן. ווען די איינוואוינער זענען נאך געווען שוואך פון דער מילה, זענען שמעון און לוי אריין אין שטאט און האבן געהרגעט אלע זכרים, אריינגערעכנט שכם און חמור, און ארויסגענומען דינה פון שכם'ס הויז.

נאך דעם מעשה האט יעקב אבינו אויסגעדריקט זיין זארג וועגן די פאלגן פון זייער שריט, בשעת שמעון און לוי האבן געענטפערט: "הכזונה יעשה את אחותנו."

באהאלטן אין קאסטן

דער מדרש ברענגט אראפ א טענה אויף יעקב אבינו, אז ווען ער איז געגאנגען באגעגענען זיין ברודער עשו, האט ער באהאלטן דינה אין א גרויסן קאסטן כדי עשו זאל איר נישט זען און וועלן נעמען פאר א ווייב. חז"ל זאגן אז יעקב איז געשטראפט געווארן פאר דעם, ווייל אויב ער וואלט איר נישט באהאלטן, וואלט זי אפשר משפיע געווען אויף עשו לטובה און אים צוריקגעברענגט צום ריכטיגן וועג.

באדייט פונעם נאמען

דער נאמען "דינה" ווערט אפט פארבונדן מיטן לשון הקודש ווארט "דין", וואס באדייט משפט אדער גערעכטיקייט.

אין מדרש ווערט דערציילט אז לאה אמנו האט מתפלל געווען אז דאס קינד וואס זי טראגט זאל זיין א מיידל, כדי רחל אמנו זאל נישט האבן ווייניגער זין ווי די שפחות. לויט יענער מסורה איז דער נאמען דינה פארבונדן מיט דעם דין און חשבון וואס לאה האט געטראכט אין יענער שעה.

מדרשי חז"ל

אין מדרש און תלמוד ווערט דינה פיל ברייטער באהאנדלט ווי אין דעם פשוט'ן מקרא.

צווישן די הויפט ענינים וואס חז"ל און מפרשים דיסקוטירן זענען:

• דער טעם פון איר נאמען.
• די תפילה פון לאה אמנו פאר איר געבורט.
• פארוואס יעקב אבינו האט זי באהאלטן פון עשו.
• די אחריות פון די פארשידענע באטייליגטע אינעם מעשה.
• די אויפפירונג פון שמעון און לוי און איר מוסר'דיגע באדייט.

די מדרשים גיבן פארשידענע הסברים, און נישט אלע ווערן אנגענומען אויף דעם זעלבן אופן.

שפעטערע אידישע פירושים

דורכאויס די דורות האבן מפרשי התורה אויסגעלייגט דעם מעשה פון דינה פון פארשידענע קוק ווינקלען. טייל לייגן דעם טראָפּ אויף די פשט פון די פסוקים, בשעת אנדערע באטאנען די מוסר'דיגע, הלכה'דיגע אדער אמונה'דיגע לערנס וואס קענען ארויסגעלערנט ווערן פונעם מעשה.

א סך מפרשים באהאנדלען באזונדערס די אויפפירונג פון יעקב אבינו, שמעון און לוי, און זייערע פארשידענע אחריות אין די געשעענישן.

זעט אויך

• יעקב אבינו
• לאה אמנו
• שמעון
• לוי
• שכם בן חמור
• ספר בראשית
• פרשת וישלח