ביזאנטישע אימפעריע

פֿון װיקיפּעדיע
שפּרינג צו: נאַוויגאַציע, זוך

די ביזאנטישע אימפעריע אדער מזרח רוימישע אימפעריע איז געווען דער המשך פון דער רוימישער אימפעריע אין דעם מיטל אלטער, מיט איר הויפטשטאט אין קושטא (היינא סטאמבול), און געהערשט דורך די ביזאנטישע קייסארים. די אימפעריע האט אויפגעהיטן רוימישע לעגאלע טראדיציעס, אבער א דאנק איר העלעניזאציע (ספעציעל אין די שפעטערע תקופות),[1] איז זי געווארן באקאנט צו טייל פון אירע בני-דור ווי די אימפעריע פון די גריכן.[2] אין דער איסלאמישער וועלט איז די אימפעריע געווען באוואוסט מיטן נאמען אראביש: روم (רום "רוים").[3] דער נאמען "ביזאנטישע אימפעריע" שטאמט פון נאך די טעג פון דער אימפעריע; די היסטאריקער אין די 16טער19טער יארהונדערטער האבן פאפולעריזירט דעם נאמען.

די עוואלוציע פון דער מזרח־רוימישער אימפעריע פון דער אוראלטער רוימישער אימפעריע ווערט אפט גערעכנט פון ווען דער קייסער קאנסטאנטין דער גרויסער אריבערגעפירט די הויפטשטאט פון ניקאמעדיע (אין אנאטאליע) צו ביזאנטיאן אויפן באספארוס, וואס איז געווארן קאנסטאנינאפל (אדער "ניי רוים").

במשך א טויזנט יאר איז די אימפעריע געבליבן איינער פון די מעכטיקסטע עקאנאמישע, קולטורעלע און מיליטערישע כוחות אין אייראפע, טראץ טעריטארישע פארלוסטן ווערנט די רוימישע-פערזישע אין די ביזאנטישע-אראבישע מלחמות. נאכן 12טן יארהונדערט, האט די אימפעריע געגליטשט אין א לאנגער אפשוואכונג, מיט די ביזאנטישע-אטאמאנישע מלחמות וואס האבן קולמינירט מיט דער איינפאלונג פון קושטא און די איבעריגע טעריטאריעס צו די מוסולמענישע אטאמאנישע טערקן אין דעם 15טן יארהונדערט.

אנהייב פון דער אימפעריע יארן 330–476[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]

אין יאר 324, האט דער רוימישער קייסער קאנסטאנטין דער גרויסער אריבערגעפירט די הויפטשטאט פון דער רוימישער אימפעריע צו דער שטאָט ביזאַנטיאן, וואס ער האט געגעבן דעם נאמען קאנסטאנטינאפאליס (גריכישΚωνσταντινούπολιςלאטיינישConstantinopolis ״קאנסטאנטינ׳ס שטאָט״). 150 יאר נאכהער, ווען די שטאט רוים איז ביסלעכווייז איבערגענומען געווארן איז די איינציגע איבערגעבלינע הויפטשטאט פון דער אימפעריע געווען קושטא (קאנסטאנטינאפאליס). די איבעריגע מזרח אימפעריע האט געהערשט איבער א קלענערע טעריטאריע ווי די אריגינעלע רוימישע אימפעריע.

במשך דער ממשלה פון יוסטיניאן דער ערשטער (צווישן די יארן 527 און 565), האט די אימפעריע פארשפרייט צו איר גרעסטער מאָס נאך ווידעראמאל אייננעמען א גרויסן טייל פונעם מערב בארטן פונעם מיטלענדישן ים, וואס איז פריער געווען אונטער רוימישער הערשאפט, איינשליסנדיק צפון אפריקע, איטאליע, און אויך רוים, וואס זי האט געהאלטן נאך צוויי יארהונדערטער.

רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]

  1. Ahrweiler & Laiou (1998), 3
    * Davies (1996), 245
    * Moravcsik (1970), 11–12
    * Lapidge (1998), 79
    * Winnifrith–Murray (1983), 113
    * Gross (1999), 45
  2. "Imperium Graecorum," "Graecia," "Yunastan," etc. Other, more neutral Western designations were "the empire of Constantinople" (imperium Constantinopolitanum) and "the empire of Romania" (imperium Romaniae).
  3. Tarasov (2004), 121