ליל הסדר

אויפן בילד קען מען זעהן: א הגדה עס איז אפען ביי הא לחמא עניא. אן אנגעפילטן כוס. א מצה טאש מיט די מצות אויפגעדעקט. די מה נשתנה לעכט, זיי האבן רויטע איך גלייך ווייסע.

די ערשטע נאכט פֿון פסח (אין ארץ ישראל), די ערשטע צוויי נעכט פֿון פסח (אין חוץ לארץ, ווו מ'האלט צוויי טעג יום טוב), פראוועט מען אין יעדן יידישן שטוב א סדר. ביים סדר ליינט מען די הגדה און מען איז מקיים די אלע מצוות און מנהגים וואס געהערן דערצו. ווי אויך איז א טייל פֿונ'ם סדר א יום-טוב'דיקע סעודה.

וויבאלד פסח איז א יום טוב בעיקר אלס אנדעקעניש צו יציאת מצרים, זענען אסאך מנהגים אלס אנדעקעניש צו פֿרייהייט.

כאטש געוויינטליך דאווענט מען אין שול, אבער דעם סדר פֿירט אן יעדער איינער בײַ זיך אין שטוב צוזאמען מיט זײַן משפחה. ס'איז אן אלטער מנהג אײַנצולײַדן געסט אויפֿ'ן סדר,איבערהויפט ווען מען קען האבן אן ארעמאן אדער אן עלענדען מענטש בײַם טיש וואס האט נישט די מעגליכקייט צו פֿירן א געהעריקן סדר פֿאר זיך.

[באַאַרבעטן] סדר

עס ווערט אנגערופען סדר צוליב דעם וואס אלעס איז אויסגעשטעלט אין א סדר פונקטלעך וואס מען זאל טאן. ווי למשל טאן אלע מצוׁת פון דער נאכט, עסן א סעודה, און אזוי ווייטער.

[באַאַרבעטן] מצוות און מנהגים פון דער נאכט

ביים סדר זענען דא פינף מצוות:

עסן מצה—מדאורייתא
דערציילן די מעשה פון יציאת מצרים—מדאורייתא
טרינקען די פיר כוסות—מדרבנן
עסן מרור—מדרבנן
זאגן הלל—מדרבנן

ווען ס'איז געשטאנען דער בית המקדש האט מען געהאט נאך צוויי מצוות מדאורייתא: עסן דעם קרבן פסח און עסן מרור.

[באַאַרבעטן] קיטל

מען פירט זיך אנצוטאן א קיטל פסח צום סדר. דער עיקר טעם איז כדי אויסצוקוקן ווי א מלאך.
דאס איז א מנהג.

[באַאַרבעטן] שנעל מאכן קידוש

מען פירט זיך צו מאכן קידוש, גלייך ווען מען קומט אהיים פון שול כדי די קינדער זאלן נישט ווערן מיד און איינשלאפן.
דאס איז א מנהג.

[באַאַרבעטן] קערה

אויפן בילד זעט מען א קערה מיט די סימנים.

מען פירט זיך אויסצושטעלן אלע מאכלים און סימנים פון די סדר (אחוץ דער סעודה) אויף א קערה.
דאס איז א מנהג.

[באַאַרבעטן] סימנים

מען פירט זיך צו מאכן סימנים אויף דער קערה, מען לייגט ארויף א שטיקל מרור, חזרת, כרפס, חרוסת, אן איי, און געבראטענע זרוע.
דאס איז א מנהג.

[באַאַרבעטן] קידוש

אזוי ווי אלע ימים טובים דארף מען פסח אויפדערנאכט אויך מאכן קידוש אויף א כוס וויין. דער כוס פון קידוש ווערט גערעכנט פאר איינער פון די פיר כוסות.
דאס איז א מצוה.

[באַאַרבעטן] פיר כוסות

מען טרינקט פיר כוסות וויין אלס א סימן פאר פרייהייט.
דאס איז א מצוה.

[באַאַרבעטן] מה נשתנה

מען פירט זיך אז די קינדער פרעגן די מה נשתנה.
דאס איז א מצוה.

[באַאַרבעטן] דערציילן די ניסים פון יציאת מצרים/הגדה

מען דארף דערציילן די ניסים וואס איז געשען צו די אידן ווען זיי זענען ארויס פון מצרים.
דאס איז א מצוה. און איינע פון די עיקר מצות פון די נאכט, אויב מען טוט דאס נישט האט מען נישט יוצא געווען די ענין פון די סדר.

[באַאַרבעטן] עסן מצה

מען דארף עסן כאטש א שטיקעל מצה אזוי גרויס ווי א כזית.
דאס איז א מצוה.

[באַאַרבעטן] עסן מרור

מען דארף עסן מרור אלס אנדענקעניש צו די ביטערקייט.
דאס איז א מצוה.

[באַאַרבעטן] עסן כורך

מען עסט מצה מיט מרור אין א סענדוויטש.
דאס איז אן אנדענקעניש צו ווי אזוי מען האט געטאן די מצוה ווען די בית המקדש איז נאך געשטאנען.

[באַאַרבעטן] עסן אפגעקאכטע אייער

מען עסט הארטע אייער.
דאס איז א מנהג.

[באַאַרבעטן] עסן א סעודה

מען עסט א געהעריגע יום טוב סעודה. אסאך פירן זיך נישט צו עסן צופיל כדי דער אפיקומן זאל נאך האבן פלאץ.
דאס איז א מצוה.

[באַאַרבעטן] עסן אפיקומן

מען עסט דאס לעצטע שטיקל מצה, אלס אן אנדענקעניש צום קרבן פסח און קרבן חגיגה.
דאס איז א מצוה.

[באַאַרבעטן] ברכת המזון

מען בענטשט ברכת המזון.
דאס איז א מצוה.

[באַאַרבעטן] זאגן הלל

מען זאגט הלל.
דאס איז א מצוה.

[באַאַרבעטן] סימני הסדר

עס זענען דא 15 סימנים פאר'ן סדר פון דער נאכט, געווענליך זאגן עס די קינדער:

[באַאַרבעטן] קַדֵׁש

קדש - ווען דער טאטע קומט אהיים פון שול טוט ער זיך אן די קיטל און מאכט שנעל קידוש כדי די קליינע קינדער זאלן נישט איינשלאפן.

[באַאַרבעטן] וּרחַץ

ורחץ - מען וואשט זיך די הענט און מען מאכט נישט די ברכה על נטילת ידים.

[באַאַרבעטן] כּרפַּס

כרפס - מען נעמט א שטיקל גרינצייג ווייניגער ווי א כזית מען טינקט דאס איין און זאלץ וואסער מען מאכט א ברכה בורא פרי האדמה און מען האט אינזין צו פטרן די מרור.