טעריטאריעליזם

פֿון װיקיפּעדיע
שפּרינג צו: נאַוויגאַציע, זוכן

טעריטאריעליזם, איז א געדאנק אין קעגנזאץ צו ציוניזם, וואס זען בלויז אין ארץ ישראל, א המשך צום יידישן פאלק, זען זיי אין יעדעס מעגליך ארט, וואס איז גרייט צו געבן א סארט אטאנאמיע פאר יידן, אלס פאסיג פארן פאלק. דאס איז אויך קעגן דעם מיינונג פון שמעון דובנאוו, אז יידן זענען א פאלק אן א לאנד, און דאס עיקר פון דאס יידישע פאלק איז דאס גייסטליך טייל.

דאס ערשטע מאל וואס א מענטש האט פרובירט עס דורכצופירן, איז געווען אנהייב ניינצטען יאר הונדערט, דורך א געוויסער מרדכי עמנואל נח, פון ניו יארק, ער האט געוואלט גרינדן א יידישע אטאנאמיע אויף אן אינדזל, נעבן באפעלא, מיטן נאמען אררט, עס איז גארנישט געווארן דערפון.

בנימין זאב הערצל, האט איינגעשטימט צו דעם בריטישע אנבאט, צו גרינדן א יידיש לאנד אין אוגאנדע. דער ציוניסטישער קאנגרעס, האט אנידערגעשטימט דעם פלאן.

אינערהאלב די אלוועלטלעכע ציוניסטישע באוועגונג, זענען געווען מענטשן מער טעריטאריעליסטן, ווי ציוניסטן. און די האבן זיך נאכן קאנגרעס אפגעטיילט, און געזיכט א פלאץ ווי יידן וועלן זיך קענען באזעצן מיטן אנפירערשאפט פון ישראל זאנגוויל, האבן זיי געגרינדעט יידישע טעריטאיעליסטישע באוועגונג (יט"א).

צווישן די פלעצער וואס זענען גענומען געווארן אין באטראכט, די פאראייניגטע שטאטן, קאנאדע, אלאסקע, אויסטראליע, באליוויע, בראזיל, ארגענטינע, קאלאמביע, פאראגוויי, און רודעזיע.

אין אויסטארליע, איז זכריה חנא בערגנער געשיקט געווארן צו באטראכטן דעם באדן, וואס שפעטער איז אנגענומען געווארן אלס פאסיג, נאר צוליב דעם אויסבראך פון די צווייטע וועלט מלחמה איז די פלאן אויסגערינען.